Gëzim Ererbara, imazhi i filmit shqiptar

Në rubrikën “Portret artisti”, sot për artdashësit dhe në veçanti adhuruesit e realizimeve të shumta të regjisorit dhe artistit të ndjerë, Gëzim Erebara, kemi përzgjedhur disa rreshta për të përkujtuar këtë figurë të shquar të artit dhe kulturës shqiptare.

Regjisori Erebara ka kontribuuar në filmat e parë shqiptarë të prodhuar nga kinostudio “Shqipëria e Re”, shtëpi kjo në të cilën punoi për një kohë të gjatë. Karriera e tij përfshin një sërë projektesh dhe realizimesh të njohura kinematografike në fushën e filmit shqiptar. Ai ka punuar përkrah regjisorit në filmin e parë shqiptar “Tana” si dhe në bashkëprodhimin shqiptaro-sovjetik “Furtuna” në vitin 1958 dhe 1959.

Gëzim Ererbara përfundoi studimet larta në institutin kinematografik “Famu” në Pragë në vitin 1951. Ndërsa në vitin 1967 realizoi filmin e parë “Ngadhënjimi mbi vdekjen”, film i cili nuk u prit mirë nga censura e atëhershme dhe u ndalua. Për 30 vite, ai punoi në Kinostudion “Shqipëria e re” dhe realizoi shumë filma artistik dhe dokumentar. Pos kësaj, Gëzim Erebara është marrë edhe me publicistikë, duke botuar artikuj të shumtë të sferës profesionale për regjisurë, por ka bërë edhe analiza e vështrime nga sfera e krijimtarisë së tij profesionale.

Erebara si shumë intelektualë të tjerë shqiptarë që janë persekutuar dhe eliminuar nga sistemi i atëhershëm totalitar është kthyer forcërisht hë atdhe kur ishte në vitin e fundit të studimeve, pasi që kishte deklaruar se”Enver Hoxha ka më pak kulturë “se një qytetar i mesëm çek”. Me filmin “Ngadhënjim mbi Vdekjen”, në bashkautorësi me Pirro Milkanin, 1967 u ndërsa me çmimin e Republikës dhe u komercializua gjerësisht në Kinë dhe vende të tjera ish-komuniste ku pati një sukses të jashtëzakonshëm me mbi 100 milionë shikues të regjistruar. Një film që vë në fokus qëndresën e dy partizaneve të kapura rob dhe të ekzekutuar nga gjermanët gjatë Luftës së dytë Botërore, i cili edhe sot vazhdon të shitet në Kinë. Transmetimi i filmit u ndalua në Shqipëri për dy dekada për shkak se Edi Luarasi, aktore kryesore u persekutua pas Festivalit të 11-të në RTSH.

Suksesin më të madh regjisori Erebara e arriti me filmin “Në fillim të Verës” në vitin 1975. Ndërsa filmi “Nusja” konsiderohet gjerësisht si një eksperiment, që nuk pati sukses tregtar, por që paraqiti botën e dokeve ballkanike dhe u vlerësua nga kritika.

Në shumë intervista dhe emisione televizive regjsiori ka treguar se filmi i tij më i pëlqyer ishte “Një natë pa dritë”, i realizuar në vitin 1981. Një film që paraqiti figurën komplekse të autorit të mjerimit Migjenit. Këtë film e figurë e kishte mitizuar në kinema pasi realizimit të dokumentarit që bëri në vitin 1961. Për këtë vepër, Erebara lexoi pothuajse në ilegalitet veprat e Niçes, studimet e huaja mbi Migjenin, gjë që binte ndesh me politikën zyrtare që e paraqiste pjesën Niçeane të Migjenit si një periudhë kalimtare e gjendjes shpirtërore të poetit dhe jo si burim i rëndësishëm frymëzimi.

Ka përkthyer Çelësin e Kinemasë, Çelësin e Pikturës etj, nga gjuha frënge dhe vepra të ndryshme nga letërsia italiane.

Kthehu | 06.03.2010