Një udhëtim në vitet 00

25 korrik 2000

Aksidenti i Concorde

Ora 14:45. Concorde F-BTSC i fluturimit Air France 4590 që ishte nisur nga Parisi për në Nju Jork mori flakë, duke u rrëzuar vetëm pak çaste, pasi ishte ngritur në ajër dhe duke u përplasur pranë një hoteli në rrethinat e Parisit. Viktimat ishin 113 vetë: 100 pasagjerë, 9 anëtarë ekuipazhi dhe 4 persona që ndodheshin në tokë. Ky aksident shënoi edhe fillimin e fundit për udhëtimet supersonikë me avion, të vegjël dhe të parehatshëm, por nga ana tjetër shumë të shpejtë, që të mundësonin të shkoje për vetëm tre orë e gjysmë nga Londra në New York. Fluturimi i fundit i Concorde u krye në vitin 2003.

11 shtator 2001

Ground Zero

New York, ora 8:48. Një avion përplaset me kullën veriore të Qendrës Botërore të Tregtisë. Në orën 9:03, një tjetër avion godet kullën jugore. Pas afro një ore do të shpërthenin edhe dy avionë të tjerë: njëri do të binte mbi Pentagon, ndërsa tjetri që ishte marrë peng dhe po drejtohej për nga Shtëpia e Bardhë, u rrëzua në Pensilvani. Viktimat e sulmeve, që në një mesazh videofonik u morën përsipër nga Bin Laden dhe organizata e tij, Al Kaeda, ishin në total 2974, nga të cilët, 2603 vetëm në Nju Jork.

7 tetor 2001

Lufta në Afganistan

Fillon lufta kundër terrorizmit, me qëllimin kryesor kapjen e super të kërkuarit Osama bin Laden, në krye të organizatës terroriste ndërkombëtare Al Kaeda, përgjegjëse për sulmet e 11 shtatorit. Sipas George W. Bush (atëherë President i Shteteve të Bashkuara), lideri islamik në atë kohë ndodhej i fshehur në Afganistan, nën mbrojtjen e qeverisë fondamentaliste talebane. Sipas vlerësimeve të Marc Herold, docent i Departamentit të Ekonomisë në Universitetin e New Hampshire, viktimat në civilë ishin afërsisht 5000 vetëm në vitin e parë të luftës.

1 janar 2002

Hyn në përdorim Euro

Euro bëhet monedhë zyrtare e të ashtuquajturës Eurozonë, e cila përfshin shumë vende europianë. Monedha qarkullon sot në Austri, Belgjikë, Qipro, Finlandë, Francë, Gjermani, Greqi, Irlandë, Itali, Luksemburg, Maltë, Vendet e Ulëta, Portugali, Sllovaki, Slloveni dhe Spanjë. Kanë preferuar të mbeten jashtë Mbretëria e Bashkuar, Danimarka dhe Zvicra. Euro është monedha që përdoret nga afro 320 milionë njerëz.

Janar 2002

Falimenti i Argjentinës

Argjentina shpall mosaftësinë e pagesës së borxheve kundrejt kredidhënësve. Si pasojë erdhi edhe rënia në zero e kuotave të obligacioneve të emetuara nga qeveria e Buenos Airesit. Vetëm në Itali, borxhi i obligacioneve të Argjentinës (të ashtuquajturat bono argjentinase) arrin në 16 miliardë euro, të shpërndara mes investitorësh të vegjël, të mesëm dhe të mëdhenj. Të shumta ishin atëherë protestat në vijim të zhvlerësimit të Pesos argjentinase dhe shtrenjtimit të jetesës.

11 janar 2002

Hapet burgu i Guantanamos

Qeveria e Shteteve të Bashkuara hap në bazën ushtarake të Guantanamo Bay, në Kubë, një kamp burgjesh ndërkombëtarë për ata që janë të konsideruar në një farë mënyre të lidhur me veprimtari terroriste. Të burgosurit në Guantanamo nuk konsiderohen të burgosur lufte (pra, nuk gëzojnë të drejtat që parashikojnë Konventat e Gjenevës) dhe as të ndaluarit e zakonshëm (shumë prej tyre nuk kanë patur as proces). Kjo gjë shkaktoi polemika të panumërta në Shtetet e Bashkuara dhe në të gjithë botën. Barak Obama shpalli mbylljen e tij vitin që kaloi.

20 mars 2003

Lufta në Irak

Një koalicion anglo-amerikan, i mbështetur nga Australia, Polonia dhe Italia pushtoi Irakun, nën supozimin e ndërtimit dhe përdorimit të armëve të shkatërrimit në masë nga ana e Sadam Huseinit (një hipotezë që nuk u vërtetua asnjëherë nga OKB). Në vitin 2004, shpërtheu skandali që lidhej me abuzimet në burgun Abu Ghraib, ku do të zbulohej se ushtarë amerikanë dhe britanikë torturonin të burgosurit. Në 30 dhjetor 2006, Sadami, i dënuar me vdekje, do të varej përpara telekamerave të të gjithë botës. Lufta në Irak vazhdon me intensitet të lartë: sipas vlerësimeve të Just Foreign Policy, një organizatë jo qeveritare viktimat mes civilëve janë 1 milion 288 mijë e 246.

20 mars 2003

Jugosllavia ndërron emër

Mbi rrënojat Republikës së dikurshme Federale të Jugosllavisë, lindi shteti i ri konfederatë i Serbisë dhe Malit të Zi. Pas një referendumi të zhvilluar në vitin 2006, Mali i Zi do të bëhet një shtet i pavarur, duke i vënë vulën në këtë mënyrë fundit të Unionit.

11 mars 2004

Sulm terrorist në Madrid

Mes orës 7.36 dhe 7.40 shpërthejnë dhjetë bomba në katër trena në stacione të ndryshëm të Madridit: Atocha, El Pozo de tio Raimundo, Santa Eugenia, dhe një tren i katërt pranë rrugës Tellez. Bombat e vendosura në trenat rajonalë shkaktuan vdekjen e 191 personave dhe plagosjen e 2057 të tjerëve. Fillimisht, mes të dyshuarve, përveç Al Kaedës ishte edhe ETA, organizata independentiste baske. Por, nuk u desh të pritej shumë. Pas vetëm tre ditësh, marokeni Abu Dujan al Afganhi, në një mesazh filmik do të merrte përsipër atentatin në emër të Al Kaedës.

26 shkurt 2003

Konflikti në Darfur

Fillon konflikti i Darfurit (rajon në pjesën Perëndimore të Sudanit), kur forcat rebele të frontit për Çlirimin e Darfurit sulmojnë disa rajone të policisë si dhe disa karvanë ushtarakë në zonë. Qeveria e Khartumit pajton - edhe pse gjithmonë e ka mohuar - një ushtri paramilitarësh, të quajtur janjavid, të cilët shprehen se janë luftëtarë që luftojnë për xhihad. Sipas vlerësimeve më të fundit të Organizatës së Kombeve të Bashkuara, viktimat mes civilëve në Darfur që nga fillimi i konfliktit dhe që vazhdon ende, së fundmi kanë arritur shifrën 2 milionë e pesëqind mijë vetë.

1-4 shtator 2004

Sulmi në Beslan

Në Beslan, në Republikën e Osetisë në Federatën ruse, një komando prej 32 terroristësh separatistë çeçenë hynë dhunshëm në një shkollë fillore morën peng afro 1127 persona, fëmijë dhe prindër. Pas tre ditësh, në të cilat pengjeve iu mohua edhe ushqimi edhe uji, afro pesëdhjetë prej tyre u përpoqën që të arratisen. Terroristët filluan që të qëllojnë me armë drejt atyre që përpiqeshin të largoheshin. Pas vetëm pak çastesh, nis sulmi i forcave speciale ruse, që detyrojnë të arratisen ose vrasin terroristët. Viktimat e këtij horrori ishin 334, nga të cilët më shumë se gjysma fëmijë si dhe 700 të plagosur.

26 dhjetor 2004

Cunami në Juglindje të Azisë

Diku rreth orës tetë të mëngjesit me orën lokale, për shkak të një tërmeti të fuqishëm që ndodhi në Oqeanin Indian, i madhësisë 9.3 ballë të shkallës Rihter, një cunam i fuqishëm nis në drejtim të Juglindjes së Azisë, duke shkatërruar me dallgë shumë të fuqishme disa rajone bregdetare të Indonezisë, Sri Lankës, Indisë, Tailandës, Birmanisë, Bangladeshit, Maldives dhe duke arritur madje të godasë edhe brigjet e Somalisë dhe të Kenias (disa mijëra kilometra larg nga epiqendra). Bilanci ishte 226 mijë të vdekur dhe dhjetëra të zhdukur, përveç faktit që miliona persona mbetën të pastrehë.

2 prill 2005

Ndërron jetë Papa Vojtila

Qyteti i Vatikanit, ora 21;37: ndërron jetë Papa Gjon Pali II, i pari papë polak dhe sllav i historisë. Karol Vojtila udhëhoqi Kishën Katolike për pothuajse 27 vite. Në funeralin e tij, në Sheshin e "Shën Pjetrit" morën pjesë 130 mijë persona, nga të cilët shumë të rinj të ardhur nga e gjithë bota. Në 19 prill, Kardinali gjerman, Jozef Ratzinger, do të zgjidhej si pasuesi i tij me emrin Benedikt XVI.

7 korrik 2005

Sulm terrorist në Londër

Londra nën sulmin e 4 kamikazëve. Në mëngjes, teksa londinezët u ishin drejtuar qendrave të punës, shpërthyen 3 trena në metro si dhe 1 autobus. Atentati - i marrë përsipër menjëherë nga një grup terrorist i lidhur me Al Kaedën - shkakton vdekjen e 52 personave dhe plagosjen e 700 të tjerëve. Pas Madridit dhe Londrës, në 26 nëntor 2008, terrorizmi islamik do të godiste sërish, këtë herë në Mumbai, qendër financiar e Indisë, me dhjetë sulme në zona të ndryshme të qytetit, sidomos aty ku ndodheshin të huaj. Viktimat do të ishin 195, pjesa më e madhe e tyre indianë.

12 korrik 2006

Lufta në Liban

Disa militantë të Hezbollahut (në arabisht "Partia e Zotit") një lëvizje politike e armatosur shiite lëshojnë raketa Katjusha drejt fshatrave kufitarë izraelitë. Pas disa luftimesh në atë zonë kufitare mes Hezbollahut dhe ushtrisë izraelite, Izraeli bombardon Beirutin si dhe qytete të tjerë të Libanit. Në 11 gusht u ndërprenë luftimet falë një rezolute të Organizatës së Kombeve të Bashkuara, duke lënë në fushëbetejë afro 1000 viktima civilë libanezë si dhe 43 të vdekur mes izraelitëve.

19 gusht 2007

Revoltë në Birmani

Në Birmani, vend i shtypur nga një regjim ushtarak që nga viti 1962, shtrenjtimi me 500% i benzinës shkakton një protestë popullore. Murgjit u bashkohen protestave, duke refuzuar ofertat për furnizime me ushqime të ushtarakëve në manastire si dhe duke inskenuar kortezhe spontanë kundër regjimit me kore dhe lutje. Protesta, fillimisht e toleruar për arsye se njerëzit e fesë janë shumë të respektuar në vend, do të shtypej në mënyrë brutale në tetor: murgjit u rrahën, torturuan dhe vranë. Dhjetë të vdekurit për regjimin, me qindra sipas organizatave humanitare.

15 shtator 2008

Falimenton Lehman Brothers

New York: Pranë Sheshit "Times Square" fiken dritat e fundit të një prej bankave historike të Amerikës. Lehman Brothers, pas 158 vitesh aktivitet shpall falimentin. Në një ditë të vetme, vetëm në New York humbën dhjetë mijë vende pune, dhe në bursat e të gjithë botës, brenda vetëm pak kohësh do të hidheshin në erë afro 900 miliardë dollarë. Jemi në kulmin e krizës financiare, e cila nisi në fillim të vitit 2008 me rritjen e çmimit të naftës si dhe e vazhduar me krizën e kredive në Amerikë (kredi që jepeshin mbi mundësitë e konsumatorëve për t'i shlyer) si dhe shpërthimin e fluskës së tregut të banesave në SHBA.

27 dhjetor 2008

Sulm izraelit kundër Gazës

Nis operacioni ushtarak i Izraelit në Rripin e Gazës kundër Hamasit, lëvizje e rezistencës islamike ndaj qeverisë së Palestinës në vitin 2006. Objektivi është pengimi i lëshimit të raketave Qassam nga ana e palestinezëve në drejtim të Jugut të Izraelit, që në 8 vite ka shkaktuar 15 viktima izraelite. Sipas OKB, në vetëm 22 ditë luftime do të shkaktoheshin rretj 1400 viktima mes civilëve palestinezë. Në muajt që pasuan do të kishte shumë polemika mbi shkeljen e të drejtave të njeriut dhe përdorimin e fosforit të bardhë (i ndaluar nga ligjet ndërkombëtare) nga ana e Izraelit.

20 janar 2009

Betimi i Barak Obamës

Në Uashington betohet mbi bibël, të cilën e mban bashkëshortja e tij Michele, Barak Obama. Eshtë Presidenti i 44 i Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe i pari president afro-amerikan në historinë e këtij vendi.

15 dhjetor 2000

Mbërrijnë USB-të

Trek Technology dhe Ibm hedhin në treg të parën USB. Ka një madhësi 8 Megabyte, 5 herë më shumë se sa disketat e famshme që përdoreshin në atë kohë, të cilat ndërkohë deri sot janë zhdukur fare nga qarkullimi. Sot, USB janë sistemi i memories së lëvizsshme më të kollajta në përdorim dhe më të përhapurat. Kanë shpejtësi më të mëdha të transferimit të të dhënave si dhe një kapacitet deri në 256 Gigabyte.

23 tetor 2001

Hidhet në treg i pari iPod

Apple nxjerr në treg iPodin, një lexues portabël mp3 me një kapacitet deri në 5 Gigabyte. I madh sa një paketë letrash, komandohet duke rrëshkitur gishtin e madh në një buton rrethor. Krahasuar me lexues të tjerë mp3 që kanë hyrë tashmë në treg, ai të lejon të komandosh direkt këngët; mund të sinkronizohet me kompjuterin vetëm nëpërmjet programit itunes, nëpërmjet të cilit mund të blihet muzikë në format dixhital. Pamja, lehtësia e përdorimit të tij kanë revolucionarizuar mënyrën e të dëgjuarit të muzikës.

Nëntor 2002

Fotografia bëhet dixhitale

Fotokamerat dixhitale prej 2 megapiksel mund të blihen sot deri në 100 dollarë amerikanë. Në gusht të vitit 2003, Canon EOS 300 D është e para kamera dixhitale që kushtonte më pak se 1000 dollarë. Kostoja e aparateve fotografikë dixhitalë është ulur në mënyrë të vazhdueshme gjatë dhjetëvjeçarit, ndërkohë që modelet bëhen gjithnjë e më kompaktë, të fuqishëm e të sofistikuar. Aparatet fotografikë jodixhitalë zhduken nga qarkullimi: që nga viti 2006 Nikon ka prodhuar vetëm dy modele, superprofesionalë me film. Dhe që nga viti 2009, Kodak nuk prodhon më filmin me ngjyra KODACHROME.

Mars 2003

Celularët e brezit të ri

Në Europë nisin të ofrohen shërbimet e para të telefonisë 3G. Rrjetet e brezit të tretë lejojnë që të marrësh shërbime të rinj: videotelefonata, shkarkime dixhitale, navigim në internet. Dhe telefonat celularë transformohen: nga objekte të thjeshtë për të komunikuar shndërrohen në instrumenta për të naviguar, për të bërë fotografi dhe për t'i ndarë me miqtë, për të dëgjuar muzikë e të tjera. Në mars të vitit 2009, bota është një celular. Më shumë se gjysma e tokësorëve e kanë një të tillë: 4.1 miliardë persona, më saktë, për një popullsi totale prej 6.7 miliardësh.

Shtator 2004

Makina me hidrogjen e BMW

BMW H2R, një koncept makine që furnizohet me hidrogjen vendos 9 rekorde shpejtësie në pistën e Miramas në Francë, mes të cilëve shpejtësia maksimale prej 302.4 kilometra në orë. Por shumë pak ka për të gëzuar: makinat me hidrogjen mbeten ende thjeshtë prototipe. BMW Hidrogjen 7, e prezantuar në vitin 2007 si e para veturë rruge me hidrogjen që është e gatshme të prodhohet, në të vërtetë u realizua në vetëm disa dhjetëra ekzemplarë, të cilët iu dhanë më pas politikanëve dhe yjeve të kinemasë për motive promocionale.

8 tetor 2005

Robotë garash

Universiteti i Stanfordit (SHBA) fiton Grand Challenge 2005, e para garë makinash pa pilotë, organizuar nga Departamenti Amerikan i Mbrojtjes. Makina drejtohet nga dy kompjuterë të programuar ad hoc dhe që "shohin" falë tre aparateve gps që janë të montuar mbi çatinë e makinës. Makina përshkoi 200 kilometra në shkretëtirë pa u kontrolluar nga një njeri, duke iu shmangur madje pengesave dhe gropave.

14 gusht 2006

DVD vret Videorregjistruesin

"Një histori dhune" është filmi i fundit i Hollywood që është hedhur në treg edhe në videokaseta. Filmat në DVD, që mbërritën në fundin e viteve nëntëdhjetë nisën të dominojnë për shkak të cilësisë së tyre dixhitale, shpjetësisë si dhe përmbajtjeve ekstra. Videokasetat rezistuan edhe për disa vite të tjerë për regjistrimet shtëpiake. Në vitin 2002, Sony kishte hedhur disqet e parë blu-Ray, por duhej të pritej deri në qershorin e vitit 2006, për të blerë titujt e rinj të formatit të ri dixhital me rezolucion të lartë.

Nëntor 2006

Super lojërat

Lufta e të ashtuquajturave console u ndez: Xbox 360 që u hodh në tren në vitin 2005, iu shtuan edhe Ëii i nintendos si dhe Playstation 3 i Sonyt. Me consolet e reja të brezit të shtatë mund të luhet me grafika me rezolucion të lartë, në mënyrë të lirshme falë kontrollit jokabllor që janë të ndjeshëm ndaj lëvizjeve (ajo e Ëii), duke u lidhur në internet edhe me lojtarë të tjerë. Videolojërat nuk janë më një pasion vetëm për të vegjëlit, por shndërrohen në një mënyrë të mrekullueshme për të kaluar kohën për të gjithë familjen.

8 janar 2008

Televizori më i madh në botë

Panasonic prezanton televizorin Plasma më të madh në botë: 150 polsh (180 centimetra x 330). Por edhe konsumi është gjigand: 3000 watt. Falë çmimeve gjithnjë e më kompetitivë, televizorët me ekran të sheshtë janë përhapur duke kanibalizuar ata me tub katodik, që tashmë thuajse janë zhdukur nga qarkullimi. Mes teknologjive më të përhapura janë lcd, plazma dhe led 9Lcd dhe Led sigurojnë ngjyra më të shndritshme me konsum elektrik më të vogël).

10 dhjetor 2009

Avatar revolucionarizon kinemanë 3D

Avatar prezantohet në Londër në premierën botërore. I xhiruar me një videokamerë të prodhuar apostafat, filmi përdor një teknologji tredimensionale më komplekse në krahasim me të tjerët. Deri në ato momente, 3D konsisonte vetëm në pasjen e një objekti në plan të parë dhe sfondeve të distancuyar; megjithatë realiteti përbëhet nga shumë plane të ndryshëm, objekte që janë në nivele të ndryshëm thellësie. Dhe kjo gjë bëhet e mundur nga pikëpamja vizive falë teknologjisë së Avatar.

Kthehu | 13.03.2010