Më 9 prill, një ditë pas shpalljes së armëpushimit mes SHBA-së, Iranit dhe Izraelit, Maryami - emër i vendosur nga redaksia e Radios Evropa e Lirë - u kthye në apartamentin e saj bashkë me tri macet.
Ajo kaloi gati gjashtë javë te një shoqe, në një lagje veriore të Teheranit.
Thotë se nuk mund t’i përballonte bombardimet vetë dhe se shoqja e saj e kishte ftuar të qëndronte me të.
Në fund të të 40-ave të saj, Maryami thotë se u ndje e lehtësuar kur u shpall armëpushimi, por shton se vazhdon të jetë shumë e shqetësuar për të ardhmen.
“Gjëja e parë që i themi njëri-tjetrit këto ditë, është: ‘Ne mbijetuam’. Jam e lumtur që lufta mbaroi. Në të njëjtën kohë, ende mendoj se jemi në një gjendje të pasigurt dhe jam e shqetësuar se situata ekonomike do të përkeqësohet”, thotë Maryami.
Sulmet e vazhdueshme ajrore nga SHBA-ja dhe Izraeli, që kishin tronditur Iranin që nga 28 shkurti, u ndalën me një marrëveshje armëpushimi që çoi në bisedime për paqe, fundjavën e kaluar në Islamabad.
Por, më shumë se 20 orë negociata nuk arritën të prodhonin ndonjë marrëveshje.
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, deklaroi menjëherë pas përfundimit të tyre se delegacioni amerikan ishte “shumë miqësor” dhe “respektues” ndaj delegacionit iranian, por, gjithashtu, bëri thirrje për një bllokadë të plotë të Ngushticës së Hormuzit, duke filluar nga 13 prilli.
Ai shtoi në një postim në rrjetet sociale se ushtria amerikane mbetet “plotësisht ‘GATI PËR VEPRIM’” dhe se “mund t’i japë fund asaj pak që ka mbetur nga Irani”.
“A do të mbahet armëpushimi? Dhe, çfarë ndodh pas dy javësh kur të mbarojë?”, pyetet Maryam, duke shtuar se nuk mendon se mund të përballojë bombardime të reja.
“Ishte e tmerrshme. Ndihem e rraskapitur dhe jam shumë në ankth... Të gjithë po marrin ilaçe për nervat e tyre. Çmimi i [ilaçit kundër depresionit] Asentra është shumëfishuar dhe është e vështirë ta gjesh në Teheran”, thotë ajo.
“Duke pritur më të keqen”
Maryami thotë se nuk kishte mungesa në kryeqytetin iranian gjatë armiqësive, të cilat zgjatën gati gjashtë javë, por se çmimet u rritën në mënyrë drastike.
“Nga njëra anë, gjithçka dukej si më parë - përveç bombardimeve dhe zhurmës së avionëve dhe dronëve. Nga ana tjetër, asgjë nuk ishte normale”, thotë ajo.
Natën, mbështetësit e regjimit dilnin në rrugë, duke thirrur slogane proqeveritare dhe duke lëshuar këngë fetare dhe patriotike përmes altoparlantëve.
Pika kontrolli u ngritën në të gjithë qytetin, ku milicia Basixh inspektonte celularët dhe makinat e njerëzve.
Leila, një nënë e dy fëmijëve, tregon se u ndalua në një pikë kontrolli në lagjen Niavaran të Teheranit, ku forcat Basixh inspektuan makinën e saj.
“Nuk kisha shami në kokë, por nuk e përmendën. Ishin të sjellshëm dhe më kërkuan vetëm ta hapja bagazhin”, thotë Leila.
Ajo e përshkruan këtë veprim si një shfaqje force.
“Ata duan të thonë se ne jemi ende këtu”, sipas saj.
Leila tregon se në një pjesë tjetër të qytetit, pa dy policë të ulur në një tavolinë në rrugë, duke folur me dy burra që dukej se ishin të varur nga droga.
“Stacionet e policisë janë bombarduar, kështu që ata po punojnë në ajër të hapur”, thotë ajo.
Ashtu si Maryami, Leila është e shqetësuar për ditët dhe muajt që do të vijnë.
“Ata na bombarduan dhe na lanë me një Khamenei më të ri”, thotë ajo, duke iu referuar Mojtaba Khameneit, i cili pasoi të atin, Ali Khamenei, si udhëheqës suprem i Iranit, pasi ai vdiq në një sulm ajror.
“Askush nuk e di nëse ai është vërtet gjallë apo çfarë është i aftë të bëjë. Ka dëme në infrastrukturën tonë dhe shumë njerëz të pafajshëm janë vrarë”, thotë Leila.
Maryami kujton se 8 prilli ishte një nga netët më të këqija, kur shumë prisnin që Shtetet e Bashkuara të bombardonin termocentralet e Iranit dhe ta kthenin vendin në “epokën e gurit”.
“Ne të gjithë bëmë dush, lamë rrobat, karikuam telefonat dhe bateritë tona dhe u furnizuam me shishe dhe kanaqe uji, duke pritur më të keqen”, rrëfen ajo.
Sipas Maryamit, shumë iranianë, fillimisht, e kishin mbështetur ndërhyrjen ushtarake, duke shpresuar se do ta rrëzonte Republikën Islamike.
Lufta pasoi një shtypje brutale të autoriteteve kundër protestuesve antiqeveritarë në janar, që rezultoi me mijëra njerëz të vrarë.
“Kur filloi lufta dhe ata vranë Khamenein, disa ishin optimistë. Por, më vonë, e kuptuan se çfarë është në të vërtetë lufta”, thotë Maryami.
“Ata panë shkatërrimin e infrastrukturës dhe kuptuan se edhe ata mund të ishin vrarë”, shton ajo.
“Ata që munden, do të emigrojnë”
Sipas autoriteteve iraniane, mbi 3.000 njerëz u vranë në sulmet amerikane-izraelite, të cilat nisën më 28 shkurt.
Shoqata e Gjysmëhënës së Kuqe e Iranit tha javën e kaluar se 857 shkolla dhe hapësira arsimore, si dhe 338 spitale dhe klinika u dëmtuan në luftë.
Ndërkaq, sipas Ministrisë së Trashëgimisë Kulturore të Iranit, 140 monumente u shkatërruan ose u dëmtuan.
Leila thotë se shumë njerëz tani janë në një gjendje “të pashpresë” dhe “ankthi”.
“Ata që munden, do të emigrojnë”, thotë ajo.
Aliu, një biznesmen në kryeqytetin iranian, është gjithashtu i shqetësuar për të ardhmen.
“Shumë do të jenë pa punë për shkak të luftës. Ata goditën fabrikën e çelikut Mobarakeh dhe fabrikat tona petrokimike - dhjetëra mijëra njerëz kanë humbur vendet e tyre të punës”, thotë ai.
Aliu tregon se shumë nga miqtë e tij, kishin shpresuar se lufta do t'i jepte fund Republikës Islamike.
“Në vend të kësaj, dëmtoi rëndë Iranin, jo Republikën Islamike”, thotë ai, duke vënë në dukje shkatërrimin e infrastrukturës civile dhe të pallateve historike.
Sipas tij, pasojat ekonomike po përkeqësohen - shumë vende pune janë mbyllur, ndërsa shumë njerëz po humbasin mjetet e tyre për jetesë, për shkak të kufizimeve të internetit.
“Shoku im është mësues gjuhësh. Ai nuk ka pasur asnjë të ardhur që nga janari”, thotë Aliu.
“Ka shumë si ai. Njerëzit që mbështeten në internet për të siguruar jetesën, tani po luftojnë, duke mbijetuar me kursimet që së shpejti do të mbarojnë. Jemi të bllokuar midis një regjimi që na kufizon të drejtat më themelore dhe dy vendeve që na bombarduan”, shton ai.
Gjatë konfliktit, Aliu tregon se shumë njerëz vuajtën për shkak të kufizimeve të internetit, të vendosura nga shteti, të cilat u pamundësonin të kishin qasje në informacion dhe të lidheshin me të dashurit e tyre.
Pavarësisht armëpushimit, ndërprerja e internetit mbetet në fuqi, duke lënë miliona iranianë në errësirë digjitale.
Monitoruesi i lidhjeve të internetit, Netblocks, tha më 5 prill se bllokimi i vazhdueshëm i internetit në Iran, është bllokimi më i gjatë kombëtar i internetit i regjistruar ndonjëherë në një vend. / REL
