Përdorimi nga Rusia i dronit Shahed, i projektuar nga Irani, ka qenë një element kryesor i luftës në Ukrainë, megjithatë, një ekspert për mënyrën se si Rusia ka zhvilluar pushtimin e saj në shkallë të plotë ka deklaruar për Euronews se ndikimi që kriza në zhvillim në Lindjen e Mesme do të ketë mbi luftën nuk duhet të mbivlerësohet.
“Për fat të keq për Ukrainën, lufta e Iranit do të ketë një ndikim të papërfillshëm në aftësitë sulmuese të Rusisë. Ndërsa Irani fillimisht i furnizoi dronë Rusisë, që nga viti 2023, Rusia me ndihmën e Iranit ka nisur prodhimin lokal të dronëve”, tha për Euronews John Hardie, zëvendësdrejtor i Programit të Rusisë në Fondacionin për Mbrojtjen e Demokracive.
Sipas të dhënave zyrtare ukrainase, Rusia nisi më shumë se 54,500 UAV të tipit Shahed kundër Ukrainës në vitin 2025, duke përfshirë 32,200 UAV sulmues të tipit Shahed. Moska gjithashtu filloi të testonte versione më të reja të dronëve, të cilët i përcakton si “Geran-4” dhe “Geran-5”, drejt fundit të vitit 2025, dhe ushtria ruse ka prodhuar dhe përmirësuar dronin kamikaz Shahed të prodhuar në Iran për vite me radhë.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky i tha Konferencës së Sigurisë në Mynih muajin e kaluar se Shahed kishte evoluar jashtëzakonisht që nga fillimi i luftës katër vjet më parë dhe tani mund të veprojë si një “dron nënë” duke transportuar automjete të tjera më të vogla pa pilot.
Dmytro Zhluktenko, një analist në Forcat e Sistemeve Pa Pilot të ushtrisë ukrainase, i tha Euronews se modifikime të tjera që Rusia i ka ofruar Shahed përfshijnë rilyerjen e kornizave të avionëve për lëshime natën, përfshirjen e modemeve 4G me karta SIM të huaja, vendosjen e një motori reaktiv në UAV për të shmangur përgjimet dhe përdorimin e lëshuesve të raketave ajër-ajër për të goditur përgjuesit.
Zhluktenko theksoi gjithashtu se shumica e komponentëve që ata kanë identifikuar nuk vijnë nga Irani, por nga Kina, Gjermania, Zvicra, Japonia, Shtetet e Bashkuara dhe vende të tjera perëndimore.
Hardie u pajtua, duke thënë se “Irani, në këtë pikë, luan një rol të vogël ose edhe inekzistent në zinxhirin e furnizimit Shahed”.
Ndërsa Hardie pranoi se ndryshimi i regjimit në Iran mund t’i jepte një “goditje të madhe strategjike” ambicieve të Vladimir Putinit në Lindjen e Mesme në planin afatmesëm dhe afatgjatë, rreziqet afatshkurtra anojnë më negativisht drejt Ukrainës.
“Kemi parë shumë raketa Patriot të përdorura tashmë” në Lindjen e Mesme për t’u mbrojtur nga sulmet iraniane, tha Hardie. Nëse zgjat më shumë, do të filloja të shqetësohesha për disponueshmërinë e raketave PAC-3 për Ukrainën”, tha ai.
Ndërkohë, Kievi u ka bërë thirrje vazhdimisht aleatëve perëndimorë që të dhurojnë raketat PAC-2 dhe PAC-3 të përdorura në sistemet e mbrojtjes ajrore Patriot të prodhuara në SHBA, duke theksuar se i përdor ato pothuajse sapo i merr.
Hardie theksoi gjithashtu se ngjarjet që po zhvillohen në Lindjen e Mesme mund ta shpërqendrojnë Uashingtonin nga bisedimet e vazhdueshme të paqes midis Ukrainës dhe Rusisë.
Disa udhëheqës evropianë kanë shprehur tashmë frikën. Presidenti lituanez Gitanas Nausëda shkroi në X pas një telefonate me homologun e tij estonez të hënën se ata kishin “rënë dakord që kriza në Lindjen e Mesme nuk duhet ta largojë vëmendjen e bashkësisë ndërkombëtare nga lufta e vazhdueshme e Rusisë kundër Ukrainës”.
“Evropa duhet të mbetet e bashkuar dhe të vazhdojë mbështetjen e saj të vazhdueshme politike, ekonomike dhe ushtarake për Ukrainën”, shtoi ai.
