27 - vjet Liri : Udhëtimi i Kosovës Drejt Lirisë
Më 12 qershor 1999, në orën 05:17 të mëngjesit, kolonat e para të tankeve të NATO-s, të prira nga Shtetet e Bashkuara dhe të shoqëruara nga helikopterët Apache, kaluan kufirin nga Maqedonia në Han të Elezit.
Ky ishte momenti vendimtar që shënoi fillimin e çlirimit të Kosovës pas 78 ditëve të fushatës ajrore të aleancës, e cila detyroi forcat serbe të Slobodan Millosheviçit të tërhiqeshin.
Si reporter nga SHBA që mbulova ato ngjarje historike, pata rastin të përshkruaj uturimën e kolonave ushtarake, hyrjen triumfale të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe valëvitjen e flamujve shqiptarë në Prishtinë, Prizren, Gjakovë, Pejë, Mitrovicë, Kaçanik, Gjilan e Ferizaj.
Brohoritjet “NATO, NATO – Kosova e lirë!” nga mijëra banorë që kishin mbijetuar spastrimin etnik, që pasqyronin gëzimin e një populli të çliruar.
Lufta la një bilanc të rëndë, mbi 12-14 mijë të vrarë, mijëra të zhdukur në varreza masive, gati një milion të dëbuar dhe qindra fshatra të djegura.
Forcat serbe kishin zbatuar një politikë “toke të djegur”, por rezistenca e vendosur e UÇK-së në terren, e kombinuar me bombardimet precize të NATO-s, i dha fund gjenocidit sistematik.
Presidenti Bill Clinton dhe aleatët perëndimorë, duke e krahasuar krizën me Holokaustin, vendosën të ndërhyjnë për të mbrojtur të drejtat e njeriut.
Më 10 qershor 1999, Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të OKB-së hapi rrugën për vendosjen e Forcës Ndërkombëtare të KFOR-it, me mbi 37 mijë ushtarë nga 36 shtete. Një ditë më vonë, paqeruajtësit filluan shpërndarjen në të gjithë territorin, duke rikthyer rendin pas vakumit të krijuar nga largimi i trupave serbe.
Elementë të Divizionit të 1-rë të Këmbësorisë, Divizionit të 82-të Ajror dhe Divizionit të 1-rë të Blinduar amerikan luajtën rol kyç në frenimin e hakmarrjeve dhe në lehtësimin e kthimit të refugjatëve.
Rrënjët e konfliktit ishin të thella, të përkeqësuara nga shpërbërja e Jugosllavisë dhe krimet në Bosnjë e Kroaci.
Në 1998, Kosova me shumicë shqiptare u bë skena e një lufte civile kundër regjimit të Millosheviçit. Përpjekjet diplomatike dështuan, duke çuar në fushatën ajrore të NATO-s nga 24 marsi 1999.
Pas pranimit serb për praninë ndërkombëtare, KFOR-i prej rreth 30 mijë trupash siguroi kthimin e qetë të qindra mijëra shqiptarëve të dëbuar.
Në raportimet e mia të atëhershme, përshkrova takimet me luftëtarët e UÇK-së që përshëndetnin aleatët, gëzimin e fëmijëve në Ferizaj që merrnin ndihma humanitare dhe vizionin e Presidentit Ibrahim Rugova për një Kosovë të lirë.
Pas çlirimit filloi rindërtimi me mbështetjen amerikane, procesi politik që kulmoi me shpalljen e pavarësisë më 17 shkurt 2008 të konfirmuar nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë dhe e njohur së pari nga SHBA e aleatët.
Sot, 27 vjet më vonë, Kosova qëndron si një shtet demokratik që aspiron anëtarësimin në Bashkimin Evropian dhe NATO.
Në New York, komuniteti shqiptar përfshirë ish-luftëtarët e Batalionit Atlantiku, së bashku me Fondin Vendlindje Thërret, shoqatat e tjera të komunitetit, dhe Misioni i Kosovës në SHBA – nderon këtë ditë me kujtesë për sakrificat e dëshmorëve dhe mirënjohje për miqtë tanë transatlantikë.
Megjithatë, sfida vazhdojnë, siç tregojnë incidentet e fundit në Banjskë, ku Serbia, ende nuk ka ndryshuar qëndrimin e saj.
Fryma e 12 qershorit 1999 na kujton se liria kërkon unitet, rezistencë të vendosur dhe aleanca të forta.
Kosova e lirë është realitet falë guximit të popullit të saj, vizionit të UÇK-së, vendosmërisë së NATO-s dhe mbështetjes së Amerikës.
