Didona e Kartagjenës, e dashura e Eneut të Trojës

Kultura

Didona e Kartagjenës, e dashura e Eneut të Trojës

Nga Më 16 janar 2022 Në ora: 22:39
Ilustrim

Para mbërritjes së Eneas, Didonaishte sundimtare i sigurt dhe kompetente i Kartagjenës, një qytet që ajoe themeloi në brigjet e Afrikës së Veriut. Ajo ishte e vendosur, me vendosmërinë e saj për të mos u martuar më dhe për të ruajtur kujtimin e burrit të saj të vdekur, Sychaeus, vrasja e të cilit nga duart e Pygmalionit, vëllait të saj, e bëri atë të largohej nga vendlindja e Tirit. Pavarësisht nga këto trazira, ajo ruan fokusin e saj në përgjegjësitë e saj politike.

Virgjili përshkruan befasinë e ndryshimit që dashuria provokon te mbretëresha me imazhin e Didones si viktimë e shigjetës së Kupidit, e cila e godet atë pothuajse si çmenduri apo sëmundje. Didona i thotë motrës së saj se një flakë është rindezur brenda saj. Ndërsa flakët dhe zjarri janë imazhe tradicionale, pothuajse klishe të lidhura me dashurinë, zjarri është gjithashtu një forcë natyrore e shkatërrimit dhe kaosit të pakontrollueshëm. Didona rrezikon gjithçka duke rënë pas Eneas dhe kur kjo dashuri dështon, ajo e gjen veten të paaftë për të rimarrë pozicionin e saj dinjitoz. Duke e marrë Enean si të dashur, ajo komprometon besnikërinë e saj të pandotur më parë ndaj kujtimit të burrit të saj të vdekur. Ajo humbet mbështetjen e qytetarëve të Kartagjenës, të cilët e kanë parë mbretëreshën e tyre të kënaqet me një obsesion dashuror në kurriz të përgjegjësive të saj qytetare. Më tej, duke u tallur me një të huaj tjetër, Didona tjetërson krerët lokalë, të cilët i ishin afruar asaj si kërkues dhe tani përbëjnë një kërcënim ushtarak. Obsesioni i saj irracional e shtyn drejt një vetëvrasjeje të furishme, nga tragjedia e situatës së saj dhe dhimbja e dashurisë së humbur, por edhe nga ndjenja e mundësive të pakësuara për të ardhmen.

Image

Didona e luan një rol në katër librat e parë të eposit të ngjashëm me atë që Turnus luan në fund. Ajo është një figurë e pasionit dhe e paqëndrueshmërisë, cilësi që bien ndesh me rendin dhe kontrollin e Eneas, dhe tipare që Virgjili i lidhi me vetë Romën në kohën e tij. Didona përfaqëson gjithashtu sakrificën që bën Enea për të ndjekur detyrën e tij. Nëse fati do ta lejonte të qëndronte në Kartagjenë, ai do të sundonte një qytet pranë një mbretëreshe që e do duke i duruar vështirësitë e mëtejshme të luftës. Enea ndeshet me hijen e Didones në botën e krimit pak përpara se t'i zbulohet trashëgimia e ardhshme e Romës, dhe përsëri ai pranon se braktisja e mbretëreshës nuk ishte një akt i vullnetit të tij. Ky takim me dashurinë e humbur, megjithëse prekës, zbehet nga zbulimi i mëvonshëm i Anchises për lavdinë e Romës. Nëpërmjet Didones, Virgjili pohon rendin, detyrën dhe historinë në kurriz të dashurisë romantike.

Detajet rreth karakterit, jetës dhe rolit të Didos në themelimin e Kartagjenës njihen më mirë nga tregimi i dhënë në poemën epike të Virgjilit, Eneida, e cila tregon historinë legjendare të heroit trojan Enea. Didona përshkruhet si një grua e zgjuar dhe me iniciativë që ikën nga vëllai i saj i pamëshirshëm dhe autokratik, Pygmalion, pasi zbuloi se ai ishte përgjegjës për vdekjen e burrit të saj. Nëpërmjet urtësisë dhe udhëheqjes së saj, qyteti i Kartagjenës themelohet dhe bëhet i begatë.

Didona mbetet një figurë e qëndrueshme në kulturën popullore, e paraqitur në shfaqje, vepra arti dhe media të tjera në shekullin e 21-të. Trashëgimia e saj është veçanërisht e fortë në Tunizi, gratë e së cilës nganjëherë quhen "Bijat e Didones" dhe ku ajo konsiderohet si një simbol kombëtar, madje duke u paraqitur më parë në monedhën e saj.

Personi i Didoness mund të gjurmohet në referencat e historianëve romakë për shkrimet e humbura të Timaeus të Tauromenium në Siçili (rreth 356–260 pes).

Historianët e lashtë dhanë data të ndryshme, si për themelimin e Kartagjenës ashtu edhe për themelimin e Romës. Appiani, në fillim të Luftërave Punike të tij, pretendon se Kartagjena u themelua nga njëfarë Zorus dhe Karchedon, por Zorus duket si një transliterim alternativ i emrit të qytetit Tyre, ndërsa Carchedon është vetëm forma greke e Kartagjenës. Timaeus e bëri gruan e Karkedonit, Elisa, motrën e mbretit Pygmalion të Tirit. Ende nuk janë gjetur dëshmi arkeologjike të vendbanimit në vendin e Kartagjenës para çerekut të fundit të shekullit të 8-të para Krishtit. Mungesa e materialit për këtë periudhë mund të shpjegohet me refuzimin e teorisë greke të epokës së errët.[10]

Image

I vetmi rrëfim i plotë i mbijetuar përpara trajtimit të Virgjilit është ai i Gnaeus Pompeius Trogus bashkëkohor i Virgilit në historitë e tij filipike, siç përkthehet në një përmbledhje ose mishërim të bërë nga Junianus Justinus në shekullin III pas Krishtit.
 

 Kartagjena nuk është ajo që e përshkruajnë romakët. Kartagjena dhe populli punik ishin pellazg- kjo pellazgji sa shumë fshehet dhe mohohet. Por do të mundohem në të ardhmen një pasqyrë të saktë të saj. Mos harroni, se grekët e rinj të pak shekujve para Krishtit e kanë turbulluar historinë në atë mënyrë që duhet qenë shumë i informuar për ta kuptuar të vërtetën pellazgjike. Vetëm një shembull . deri sa alfabeti pellazg i kishte 54 shkronja e këta ranë në24 shkronja atëherë kuptohen pshtellimet
 (The Classical alphabet had 24 letters, 7 of which were vowels, and consisted of capital letters, ideal for monuments and inscriptions (https://www.britannica.com/topic/Greek-alphabet)

Paramendoni që shkronja beta, është humbur me qëllim dhe sot e asj dite lexohet Vita, me këtë çfarë ndërrime kolosale të pellazgjishtes kanë ndodhur.

Pjesa e parë, nese e dëshironi e ju pëlqen mund te vazhdoj me historinë e Kartagjens , popull punik pellazgjik
 Referencat janë te autori i shkrimit. Mund te iu dërgoj atyre që iu duhen.

Fahri Xharra,16.01.22
Gjakovë

Të nderuar lexues të gazetës “Bota sot”, komentet që përmbajnë fyerje, ofendime dhe sharje nuk lejohen në portal. Andaj, komentet e juaja do të kalojnë në filtra për aprovim dhe të tillat që përmbajnë gjuhë që nuk përkon me rregullat, nuk do të aprovohen. Ju faleminderit.
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat