Studim / Truri i njeriut dhe universi janë jashtëzakonisht të ngjashëm

Life style

Studim / Truri i njeriut dhe universi janë jashtëzakonisht të ngjashëm

Më: 25 nëntor 2020 Në ora: 17:35
Ilustrim

Çfarë kanë të përbashkët truri i njeriut dhe universi? Shumë më tepër nga sa mund të mendojmë. Një studim i ri italian ka gjetur ngjashmëri vërtet të habitshme midis rrjetit kozmik të galaktikave dhe rrjetit të neuroneve në korteksin cerebral. Funksionimi dhe dinamika me të cilën funksionon truri i njeriut mbetet, deri më sot, një nga pyetjet më të mëdha në të cilat punojnë shkencëtarët, të paktën aq sa bëjnë astrofizikanët për të zbuluar sekretet e fshehura të universit që na pret.

Por çfarë lidhjeje mund të ketë midis këtyre dy sistemeve enigmatike dhe komplekse? Për të hetuar dhe gjetur ngjashmëritë ishin Franco Vazza, astrofizikan i Universitetit të Bolonjës dhe Alberto Feletti, neurokirurg i Universitetit të Veronës.

Në studimin, botuar në Kufijtë në Fizikë, studiuesit hulumtuan organizimin e brendshëm të rrjetit të galaktikave që përbëjnë Universin dhe rrjetin e neuroneve të pranishëm brenda trurit tonë. Qëllimi ishte të vëzhgonim se si shpërndahen luhatjet e materies në shkallë kaq të ndryshme. Rezultatet tregojnë ngjashmëri të habitshme dhe jo vetëm kur krahasojmë një neuron të vetëm njerëzor me një grup galaktikash.

Megjithëse madhësia e të dy sistemeve është padyshim shumë e ndryshme dhe proceset fizike me të cilat ato janë formuar janë gjithashtu krejtësisht të ndryshme, në një farë mënyre strukturat e trurit dhe universit, për sa i përket kompleksitetit dhe vetë-organizimit, janë të ngjashme. Nuk është se truri ynë është si një univers i vogël ose se universi është një tru me madhësi të madhe, por, sipas asaj që thonë shkencëtarët, dinamika e tyre e brendshme është e ngjashme.

Çfarë ngjashmërish janë këto? Funksionet e trurit të njeriut përcaktohen nga rrjeti i gjerë i neuroneve (rreth 69 miliardë), universi në vend të kësaj ka një “rrjet kozmik” prej të paktën 100 miliard galaktikave. Sidoqoftë, në të dy rastet, neuronet dhe galaktikat zënë një pjesë të vogël të masës së dy sistemeve (më pak se 30%).

Një ngjashmëri tjetër qëndron në faktin se galaktikat dhe neuronet janë të organizuara në filamente të gjata, ose nyje midis filamenteve. Më në fund, brenda të dy sistemeve, 70% e masës ose shpërndarjes së energjisë përbëhet nga përbërës që luajnë një rol të dukshëm pasiv: uji në tru dhe energjia e errët në universin e vëzhgueshëm.

Për të gjetur karakteristikat e përbashkëta të të dy sistemeve, studiuesit krahasuan një simulim të rrjetit galaktik me pjesët e korteksit cerebral dhe trurit të vogël.

“Për të dy sistemet kemi llogaritur spektrin e fuqisë: një teknikë standarde e përdorur në kozmologji për të studiuar shpërndarjen hapësinore të galaktikave. Nga kjo analizë doli se shpërndarja e luhatjeve në rrjetin neuronal në tru i vogël, në shkallë nga 1 mikrometër deri në 0,1 mm, ka të njëjtën tendencë me shpërndarjen e materies në rrjetin kozmik, në shkallë që variojnë nga 5 milion vjet dritë deri në 500 milion vjet dritë ”shpjegoi profesori Franco Vazza.

Studiuesit më pas llogaritën disa parametra që karakterizojnë si trurin ashtu edhe rrjetin kozmik. Në veçanti, ata u përqendruan në analizimin e numrit mesatar të lidhjeve për nyje dhe prirjen për të grupuar shumë lidhje brenda rrjetit në pika të mëdha qendrore. Doli që grupimi dhe numri i lidhjeve nga secila nyje ishin gjithashtu çuditërisht të ngjashme.

Një fjalë pak e ndërlikuar për ata që nuk janë mësuar vërtet me lëndë shkencore, por shumë më e qartë dhe më shpjeguese është fotoja e mëposhtme që vendos krah për krah një pjesë të trurit të vogël dhe një simulim kozmologjik.

“Edhe një herë, parametrat strukturorë kanë identifikuar nivele të papritura të marrëveshjes. Ndoshta, lidhja brenda dy rrjeteve evoluon duke ndjekur parime të ngjashme fizike, pavarësisht nga ndryshimi befasues dhe i dukshëm midis fuqive fizike që rregullojnë galaktikat dhe neuronet. Këto dy rrjete komplekse tregojnë më shumë ngjashmëri sesa ato të ndara midis rrjetit kozmik dhe një galaktike ose një rrjeti nervor dhe pjesës së brendshme të një trupi neuronal, “tha Alberto Feletti.

Duke pasur parasysh rezultatet premtuese të marra në këtë studim të parë, studiuesit tani shpresojnë që, në sajë të teknikave të reja të efektshme të analizës, është e mundur të kuptohet më mirë dinamika e thellë me të cilën këto sisteme evoluojnë me kalimin e kohës. Si universi, ashtu edhe truri ynë mbeten ende mjaft misteriozë dhe arsyeja pse ata kanë kaq shumë gjëra të përbashkëta është vetëm një enigmë tjetër që duhet zbërthyer.

Shfaq komentet
comments powered by Disqus
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat