​Çfarë janë sëmundjet zoonotike dhe pse ato po përhapen gjithnjë e më shumë te njerëzit? - Bota Sot
​Çfarë janë sëmundjet zoonotike dhe pse ato po përhapen gjithnjë e më shumë te njerëzit?

Ndryshe

​Çfarë janë sëmundjet zoonotike dhe pse ato po përhapen gjithnjë e më shumë te njerëzit?

Më: 26 prill 2020 Në ora: 16:46
Ilustrim

Zoonozat janë sëmundje të shkaktuara nga mikrobet që kalohen midis kafshëve dhe njerëzve.

"Një sëmundje zoonotike është ajo që ka origjinë te kafshët dhe mund të shkaktojë sëmundje te njerëzit," tha Barbara Han, një ekologjiste për sëmundje në Institutin Cary në Nju Jork.

Zoonozat ose sëmundjet zoonotike janë të përhapura në të gjithë botën; ato mund të shkaktohen nga viruset, bakteret, parazitët ose kërpudhat, dhe mund të shkaktojnë sëmundje të butë ose të rëndë ose vdekje, transmeton KosovaPress.

Ekspertët vlerësojnë se rreth 60 për qind e sëmundjeve infektive të njohura te njerëzit mund të përhapet nga kafshët, dhe 3 nga çdo 4 sëmundje të reja kanë origjinë nga kafshët, sipas Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC).

Kontakti direkt me kafshët është mënyra më e lehtë për përhapjen e sëmundjeve nga kafshët te njerëzit, të tilla si përmes kafshimit ose gërvishtjes nga një kafshë.

Njerëzit që punojnë në industrinë e blegtorisë ose në industrinë e kujdesit të kafshëve (kopshtin zoologjik ose akuariumet, për shembull) janë më të ndjeshëm ndaj ekspozimit ndaj sëmundjeve zoonotike pasi shpesh janë në kontakt të drejtpërdrejtë me kafshët.

Kafshët shtëpiake gjithashtu mund të jenë një burim i drejtpërdrejtë i ekspozimit, si dhe kafshët e egra që vijnë në kontakt me gjahtarët.

Disa mikrobe zoonotike madje mund të kontaminojnë ajrin që thithim. Për shembull, hantaviruset janë një familje e viruseve të përhapura nga brejtësit, por rrallë përmes kontaktit të drejtpërdrejtë.

Sëmundjet zoonotike gjithashtu mund të transferohen nga kafshët te njerëzit përmes insekteve që veprojnë si një "ndërmjetës".

Mushkonjat dhe pleshtat janë gjithashtu vektorë të zakonshëm për sëmundjet zoonotike, siç është virusi Zika dhe bakteri që shkakton murtaja transmetohet nga pleshtat.

Njerëzit gjithashtu mund të preken me sëmundje zoonotike përmes konsumimit të ushqimit të kontaminuar. Ushqimi i mishit ose vezëve të ziera ose ngrënia e produkteve të pa pastruara që janë të kontaminuara me feçe të kafshëve mund të çojë në sëmundje nga mikrobet e bartura nga kafshët. Konsumimi i qumështit të pasterizuar ose ujit të ndotur gjithashtu mund të shkaktojë që sëmundjet zoonotike të përhapen te njerëzit.

Organizata Botërore e Shëndetit punon me qeverinë dhe grupet joqeveritare në të gjithë botën për të identifikuar dhe menaxhuar kërcënimin global të sëmundjeve zoonotike.

Në maj 2019, CDC lëshoi një raport duke përshkruar tetë sëmundjet zoonotike me shqetësimin më të madh në SHBA: gripi zoonotik, salmoneloza, virusi i Nilit Perëndimor, murtaja, koronaviruset në zhvillim, tërbimi, bruceloza dhe sëmundja Lyme.

Koronaviruset janë një familje e madhe e viruseve që infektojnë zogjtë dhe gjitarët.

Këto lloje të viruseve kanë qenë përgjegjës për disa shpërthime në të gjithë botën, përfshirë SARS më 2002-2003 dhe pandeminë aktuale COVID-19. Ekzistojnë shtatë koronaviruse që dihen se infektojnë njerëzit. Virusi SARS-CoV-2, i cili shkakton COVID-19, mund të ketë origjinën nga lakuriqët, por ende nuk është e qartë se si virusi u përhap te njerëzit.

Shfaq komentet
comments powered by Disqus
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat