Presidenti serb Aleksandar Vuçiç po ndjek një politikë gjithnjë e më të lëkundshme të “dy karrigeve”. Nga njëra anë, përballet me presion në rritje nga Perëndimi për të vendosur sanksione ndaj Rusisë; nga ana tjetër, has në një ftohje të dukshme dhe gjithnjë më transaksionale nga Kremlini.
Edhe pse Serbia ka ruajtur një dialog të nivelit të lartë, si biseda telefonike e 30 marsit 2026 e iniciuar nga Beogradi për energji dhe siguri raportet tregojnë se Vuçiç nuk mori ftesa për takime personale me udhëheqësit rusë, as për ceremonitë e Ditës së Fitores në maj 2026.
Kjo sinjalizon një ndryshim thelbësor në marrëdhëniet tradicionale ruso-serbe, prapa maskës së “vëllazërisë sllave” që po zëvendësohet me një marrëdhënie thjesht transaksionale.
Rusia, e zhytur në një luftë të zgjatur dhe të kushtueshme, po përqendrohet vetëm te interesat e veta ekonomike dhe të sigurisë. Prandaj mbështetja për Serbinë shihet tashmë nëpërmjet lentës së kompanisë naftëmbajtëse NIS dhe kartës së Kosovës, jo si aleancë e pakushtëzuar.
“Vëllazëria sllave” po zëvendësohet me kalkulim të ftohtë.
Ndërkohë që Beogradi përpiqet të ruajë “neutralitetin ushtarak” për të shmangur sanksionet perëndimore, kjo strategji po ia kufizon gjithnjë e më shumë manovrimin me Moskën, e cila pret mbështetje më të qartë.
Presioni perëndimor është bërë shumë i fortë. Parlamenti Evropian e lidh hapur progresin e negociatave të anëtarësimit të Serbisë me harmonizimin e politikës së jashtme, domethënë me vendosjen e sanksioneve kundër Rusisë.
Në ndërkohë që Vuçiç po përpiqet të balancojë, por po humbet besueshmëri te të dyja palët. Ekonomia serbe mbetet thellësisht e varur nga tregtia dhe investimet e Bashkimit Evropian – një realitet që e bën të pamundur izolimin e plotë nga Perëndimi.
A po e dëmton kjo strategji Vuçiçin?
Po, dhe në mënyrë gjithnjë e më të rrezikshme. Ai ndodhet në një “skaj gjeopolitik gjithnjë e më të ngushtë”. Brenda vendit, protestat, sidomos lëvizja studentore e kanë dobësuar imazhin e tij si lider i pathyeshëm. Kjo e detyron të mendojë për zgjedhje të parakohshme për të stabilizuar pushtetin.
Jashtë, mungesa e tij në samite të rëndësishme të BE-së (si Komuniteti Politik Evropian) dhe kthesa e perceptuar pro-ruse dhe pro-kineze po ulin mbështetjen perëndimore. Pa marrë as mbulim politik as shpëtim ekonomik nga Moska, Vuçiçi po mbetet me shpatulla pas murit.
Pse Kosova nuk po përfiton nga kjo krizë?
Edhe pse politika e “dy karrigeve” po tregon plasaritje serioze, Kosova nuk po merr asnjë përfitim real. Përkundrazi, pozicioni i saj po bëhet më i vështirë.
Së pari, Rusia e trajton Kosovën si kartë thjesht transaksionale. Duke mbajtur tensionin e ngrirë në Ballkan, Kremlini siguron që Serbia të mos largohet plotësisht nga orbita e saj, pa ofruar asnjë lëshim konkret për Kosovën.
Së dyti, Vuçiçi i dobësuar brenda vendit e përdor çështjen e Kosovës si “armik të jashtëm” për të konsoliduar pushtetin. Me protesta dhe presion perëndimor, ai ka nevojë për imazhin e mbrojtësit të Serbisë kundër “separatistëve”. Kjo e bën më të ngurtë në dialog dhe bllokon çdo progres.
Së treti, presioni i BE-së dhe SHBA-së fokusohet kryesisht te sanksionet kundër Rusisë. Perëndimi preferon stabilitet afatshkurtër sesa një zgjidhje përfundimtare për Kosovën, sepse një Serbi e destabilizuar do të ishte edhe më e paparashikueshme.
Kështu, loja e “dy karrigeve” që për një dekadë i dha Vuçiçit mundësi balancimi dhe lëshimesh, tani po e çon drejt një izolimi të dyfishtë. Serbia rrezikon të mbetet mënjanë si nga Perëndimi ashtu edhe nga Rusia, ndërsa menaxhon një situatë të brendshme të prirur ndaj krizës.
Për Kosovën kjo do të thotë se dritarja historike po mbyllet pa u shfrytëzuar. Pa një strategji të qartë, proaktive dhe të unifikuar, Kosova rrezikon të mbetet monedhë shkëmbimi në lojën e fuqive të mëdha, në vend që të ndërtojë sovranitet të plotë dhe të sigurojë njohje të mëtejshme ndërkombëtare.
