Një brez intelektualësh që e shndërroi dijen në mision dhe arsimin në një nga shtyllat e qëndresës së Kosovës.
Vitet ’80 ishin ndër periudhat më të vështira të historisë së re të Kosovës, por njëkohësisht edhe vite të një veprimtarie të fuqishme akademike e intelektuale. Në auditorët e Universitetit të Prishtinës vepronte një plejadë profesorësh që arsimin nuk e shihnin vetëm si profesion, por si mision, përgjegjësi dhe detyrim ndaj brezave.
Në mesin e kësaj plejade të çmuar ishin Prof. Dr. Gazmend Zajmi, Prof. Dr. Dervish Rozhaja, Prof. Dr. Ismet Salihu, Prof. Dr. Rexhep Qosja, Prof. Dr. Fehmi Agani, Prof. Dr. Ali Hadri, Prof. Dr. Idriz Ajeti, Prof. Dr. Ejup Statovci, Prof. Dr. Pajazit Nushi, Prof. Dr. Mark Krasniqi dhe shumë personalitete të tjera të arsimit dhe shkencës shqiptare.
Secili prej tyre, në fushën e vet, la gjurmë të veçanta. Ata ligjëruan, hulumtuan, shkruan dhe, mbi të gjitha, formuan breza studentësh. Universiteti ishte vendi ku dija takohej me idealin për një shoqëri më të arsimuar, më të emancipuar dhe më të denjë.
Gazmend Zajmi, një nga figurat e shquara të jetës akademike dhe juridike, ishte ndër personalitetet që i dhanë Universitetit të Prishtinës autoritet dhe vizion. Dervish Rozhaja, një nga emrat e rëndësishëm të brezit themelues të arsimit të lartë, kontribuoi në zhvillimin e shkencës dhe të jetës universitare.
Në fushën e shkencave juridike, Prof. Dr. Ismet Salihu u shqua për veprimtarinë e tij akademike dhe pedagogjike, duke edukuar breza juristësh dhe duke lënë një trashëgimi të rëndësishme në mendimin juridik shqiptar.
Ndërkaq, Rexhep Qosja përfaqësonte një nga zërat më të fuqishëm të mendimit letrar, kulturor dhe intelektual shqiptar. Prania e tij në jetën akademike e kulturore të Kosovës ishte pjesë e një tradite të gjerë intelektuale që e shihte arsimin dhe kulturën si mjete të fuqishme të emancipimit.
Pas demonstratave të vitit 1981, presioni politik mbi profesorët, studentët dhe institucionet arsimore u shtua. Universiteti i Prishtinës dhe shumë prej intelektualëve të tij u përballën me një periudhë të rëndë presioni dhe kufizimesh. Por drita e dijes nuk u shua.
Profesorët vazhduan të jenë pranë studentëve dhe të ruanin, aq sa ua lejonin rrethanat, traditën akademike dhe intelektuale. Ata ishin dëshmitarë të një kohe kur të arsimuarit e Kosovës e kuptonin se dija ishte fuqia më e madhe e një populli.
Sot, kur i kujtojmë këta profesorë, nuk duhet të shohim vetëm fotografitë e një epoke të kaluar. Duhet të shohim pas tyre një histori të tërë të arsimit shqip, një histori sakrifice, përkushtimi dhe qëndrese intelektuale.
Shumë prej tyre nuk janë më në mesin tonë. Por ata vazhdojnë të jetojnë në librat që shkruan, në veprat që lanë pas dhe në mijëra studentë që u ulën në auditorët e tyre.
Fotografitë mund të zbehen, vitet mund të kalojnë, por drita që një profesor ndez në mendjen e studentit nuk shuhet.
Prandaj, plejada e profesorëve të viteve ’80 mbetet një nga faqet më të ndritshme të historisë së arsimit shqip në Kosovë. Ata nuk ishin vetëm pedagogë të një kohe, ishin intelektualë që, përmes dijes, i dhanë një shoqërie të tërë forcën për të besuar në të ardhmen.
