Kosova të mërkurën, më 9 shtator, pritet të përballet me një nga momentet më të rëndësishme politike të muajve të fundit, pasi deputetët do të mblidhen për vazhdimin e seancës konstituive të Kuvendit.
Seanca, e cila kishte mbetur në gjysmë muajin e kaluar, pritet të vazhdojë në orën 11:00, me synimin për përmbylljen e procesit të konstituimit të Kuvendit dhe hapjen e rrugës për formimin e institucioneve të reja të vendit.
Por, krahas konstituimit të Kuvendit, vëmendja është edhe te ajo se çfarë do të ndodhë më pas me zgjedhjen e presidentit të Republikës dhe nëse marrëveshja politike LVV–LDK do të jetë e mjaftueshme për ta nxjerrë vendin nga ngërçi institucional.
Në lidhje me zhvillimet që priten të mërkurën dhe skenarët e mundshëm politikë, në një bashkëbisedim me “Bota sot” ka folur analisti politik Zejnulla Jakupi.
Sipas tij, 9 shtatori për Kosovën nuk është vetëm një vazhdim i seancës konstituive, por një test i rëndësishëm për marrëveshjen politike ndërmjet LVV-së dhe LDK-së dhe për mundësinë e zhbllokimit të institucioneve.
“Kosova hyn në një nga ditët më të rëndësishme politike të muajve të fundit. Të mërkurën, më 9 shtator, deputetët pritet të mblidhen në orën 11:00 për vazhdimin e seancës konstituive të Kuvendit, në një përpjekje për t’i dhënë fund ngërçit institucional që ka mbajtur peng funksionimin normal të institucioneve të vendit.
Por 9 shtatori nuk është vetëm një seancë tjetër parlamentare. Është testi i parë real nëse marrëveshja politike e arritur ndërmjet LVV-së dhe LDK-së mund ta çojë vendin drejt zhbllokimit institucional – apo nëse Kosova do të përballet me një tjetër cikël të krizës politike dhe zgjedhjeve”, deklaroi Jakupi.
Ai theksoi se hapi i parë është përmbyllja e procesit të konstituimit të Kuvendit, përmes zgjedhjes së kryetarit dhe nënkryetarëve, por sipas tij, edhe nëse kjo arrihet, kriza institucionale nuk konsiderohet automatikisht e zgjidhur.
“Deputetët duhet të përmbyllin procesin e konstituimit të Kuvendit, përmes zgjedhjes së kryetarit dhe nënkryetarëve. Nëse ky proces përfundon me sukses, Kuvendi do të ketë mundësinë të ecë përpara me procedurat e tjera kushtetuese. Por këtu fillon beteja e vërtetë, sepse konstituimi i Kuvendit nuk e zgjidh automatikisht krizën institucionale. Pas tij mbetet një tjetër sfidë madhore: zgjedhja e presidentit të Republikës”, tha ai.
Sipas Jakupit, pikërisht zgjedhja e presidentit do të jetë prova kryesore e marrëveshjes politike LVV–LDK, veçanërisht për shkak të numrave që nevojiten në Kuvend.
“Marrëveshja LVV–LDK e ka vendosur në qendër të skenarit politik edhe kandidaturën e Bekim Sejdiut për president. Por matematika parlamentare është e pamëshirshme. LVV dhe LDK së bashku kanë 71 deputetë, ndërsa për zgjedhjen e presidentit në dy raundet e para kërkohen 80 vota. Kjo do të thotë se marrëveshja mes dy subjekteve nuk mjafton vetë. Duhet të sigurohen edhe vota të tjera. Dhe pikërisht këtu do të matet nëse marrëveshja është një marrëveshje e plotë politike apo vetëm një marrëveshje për të kaluar pengesën e parë”, theksoi Jakupi.
Më tej, ai shpjegoi edhe skenarët që mund të zhvillohen gjatë procesit të zgjedhjes së presidentit, duke veçuar rëndësinë e raundit të tretë.
“Procedura kushtetuese për zgjedhjen e presidentit i jep Kuvendit tri mundësi. Në raundin e parë kandidati duhet të marrë 80 vota dhe nëse nuk i merr, procedura vazhdon. Në raundin e dytë sërish kërkohen 80 vota. Nëse edhe këtu nuk arrihet shumica e kërkuar, gara ngushtohet në dy kandidatët që kanë marrë më së shumti vota në raundin e dytë. Pastaj vjen raundi i tretë. Këtu ndryshon gjithçka, pasi mjaftojnë 61 vota, pra shumica e të gjithë deputetëve. Kjo do të thotë se një kandidat mund të mos i ketë 80 votat në dy raundet e para, por të zgjidhet president në raundin e tretë nëse siguron 61 vota”, u shpreh ai.
Ndërkaq, analisti Jakupi paralajmëroi se dështimi i procesit të zgjedhjes së presidentit në raundin e tretë do ta çonte vendin drejt një situate të re zgjedhore.
“Raundi i tretë është pika pa kthim. Nëse dështon edhe votimi i tretë, situata bëhet dramatike. Kushtetuta parasheh që Kuvendi shpërndahet dhe vendi shkon në zgjedhje të reja, të cilat duhet të mbahen brenda 45 ditësh. Prandaj, në këtë fazë, çdo votë mund të jetë vendimtare. Dështimi në raundin e parë nuk nënkupton zgjedhje, as dështimi në të dytin. Por dështimi në të tretin e hap derën për një tjetër palë zgjedhjesh”, tha Jakupi.
Ai vlerësoi se më 9 shtator mund të shfaqen disa skenarë, duke nisur nga zhbllokimi i plotë institucional e deri te dështimi i procesit dhe kthimi i vendit në zgjedhje.
“Janë disa skenarë politikë. Skenari i parë është zhbllokimi i plotë: Kuvendi konstituohet, sigurohen votat për presidentin dhe vendi hap rrugën drejt formimit të institucioneve të reja. Skenari i dytë është që Kuvendi të konstituohet, por presidenti të mbetet peng. Ky është një nga skenarët më realistë nëse nuk sigurohen menjëherë votat e nevojshme. Në këtë rast, konstituimi i Kuvendit do të ishte një sukses teknik dhe politik, por kriza do të zhvendosej në një tjetër pikë: te zgjedhja e presidentit. Skenari i tretë është dështimi i procesit presidencial. Nëse pas dy raundeve me nga 80 vota nuk arrihet marrëveshja dhe dështon edhe raundi i tretë me 61 vota, atëherë rruga është e përcaktuar nga Kushtetuta: shpërndarja e Kuvendit dhe zgjedhjet e reja”, shtjelloi ai.
Në fund, Jakupi tha se më 9 shtator nuk do të testohet vetëm funksionimi i Kuvendit, por edhe nëse ekziston një shumicë politike e aftë për ta nxjerrë Kosovën nga kriza institucionale.
“Në fund, çështja nuk është vetëm nëse Kuvendi do të mblidhet të mërkurën. Pyetja më e madhe është: a ekziston shumica politike për ta çuar Kosovën nga një krizë institucionale drejt funksionimit normal të shtetit? Marrëveshja LVV–LDK ka krijuar një rrugëdalje të mundshme, por 71 votat nuk janë të mjaftueshme për dy raundet e para presidenciale. Prandaj, sytë do të jenë te deputetët që mund t’i japin marrëveshjes edhe votat që i mungojnë.
Nëse ato sigurohen, Kosova mund të jetë në prag të një zhbllokimi historik. Nëse jo, 9 shtatori mund të jetë vetëm fillimi i një tjetër beteje politike. Një gjë është e sigurt: pas raundit të tretë, nuk mbetet më hapësirë për shtyrje. Ose zgjidhet presidenti, ose Kuvendi shkon drejt shpërndarjes dhe Kosova drejt zgjedhjeve të reja”, përmbylli Zejnulla Jakupi për “Bota sot”.
