Masakra e Herecit –veper kriminale e komunistëve jugosllavë dhe shqiptarë - Bota Sot
Masakra e Herecit –veper kriminale e komunistëve jugosllavë dhe shqiptarë

Historia

E hënë, 18 qershor 2018

Masakra e Herecit –veper kriminale e komunistëve jugosllavë dhe shqiptarë

Nga: Dodë Progni Më: 25 shkurt 2018 Në ora: 14:44
Ilustrim

Por, mos realizimi i kësaj kryengritje erdhi pikë së pari,nga qëndrimi armiqësor dhe veprimtaria shkatërruese e udhëheqjes komuniste shqiptare dhe jugosllave ndaj Lëvizjes Kryeziu. Megjithatë forcat nacionaliste të Gani Kryeziut,që luftuan në Byty? e bashkë me Byty?in,ishin një faktor i rëndësishëm i luftës antifashite në Malësinë e Gjakovës. Ato luajtën rol të pamohushëm për ?lirimin e saj nga pushtuesit nazifashistë, me 10 tetor 1944. Kush e mohon këtë, ka mohuar luftën antifashiste të kësaj krahine,e cila me një popullsi që përbënte rreth 13% të popullsisë së Tropojës i ka dhënë Atdheut me shume se 50% të dëshmorve të saj gjatë luftës antifashiste.      

Gjatë vitit 1944,kur lëvizja Kryeziu qe bërë forcë serioze e luftës antifashiste në Shqipërinë e veriut udhëheqja e PKJ – së  dhe e PKSH – së bënë ?’ishte e mundur për ta eleminuar.                                                               

Jugosllavët nuk mund të pranonin ekzistencën e një force të tillë,jashtë kontrollit të tyre,e cila paraqiste rrezik real për shpërthimin e një kryengritje nacionaliste në Kosovë,për rrjedhojë dhe rrezikun e shkëputjes së Kosovës nga Serbia.       

As pala shqiptare,nuk pajtohej me një forcë të tillë nacionaliste që gëzonte simpatinë dhe mbështetjen e aleatëve britanikë. Zgjerimi dhe fuqizimi i saj në Shqipëri dhe Kosovë,do të rrezikonte vendosjen e pushtetit komunist në Shqipëri,që për udhëheqjen e PKSH ishte “Thembra e Akilit” gjatë tërë periudhës së luftës. Lidhur me këtë Peter Kemp sqaron se,”Njerëz të tllë u etiketuan për tu shkatërruar nga regjimi i ri,pasi veprimtaria e tyre luftarake përgënjeshtronte pretendimet e komunistëve se,vetëm Partia Komuniste përfaqësonte popullin shqiptar në luftë për pavarësi.” 20)                                                                       

Ishin këto arësyet që “E.Hoxha dhe Titoja,si? pohon R.Hibbert, kishin vendosur se do të ishte më mirë të mos kishte rezistencë antifashiste në Kosovë se sa të kishte një lëvizje të udhëhequr nga Gani Kryeziu me mbështetjen anglo – amerikane.” 21)  

Udheheqja komuniste shqiptare,përpunoi taktikën e eleminimit gradual të Kryezinjëve,me qenë se ata ishin pjesmarrës aktiv të luftës antifashiste e nuk mund të llogariteshin si bashkëpunëtor të gjermanëve për ti shtypur me forcën e armëve.   

Sipas kësaj taktike,shtabet e forcave partizane që vepronin në Malësinë e Gjakovës,batalioni “B.Curri” e “P.Rexhepi”,shtabi i Kosmetit etj.u kërkuan Kryezinjëve shkrirjen e forcave nacionaliste me ato partizane,unifikimin e tyre nën komandën komuniste. Pranimi i kësaj kërkese do të thoshte që forcat nacionaliste të eleminonin vetëveten, ndaj Kryezinjtë nuk e pranuan asnjëherë. Ata ishin kundër lidhjeve të ngushta që komunistët shqiptar mbanin me serbo – sllavët ,të cilat do të ishin pengeë për zgjidhjen e ?eshtjes së Kosovës. Nga ana tjetër, futja e Kryezinjëve nën komandën komuniste do të thoshte, pranimi i një Shqipërie komuniste kur të vinte paqja. Kryezinjë ishin për një republikë demokratike të tipit prendimor.                     

Në të vërtete përpjekjet e komunistëve për unifikim,megjithëse bëheshin në emer të parimeve të “Konferencës së Pezës”,nuk ishin aspak të sinqerta. Kundërvënja e tyre ndaj  Marveshjes së Mukjes, gusht 1943, kishin bërë të qartë për cilindo,qëndrimin negativ të udhëheqjes komuniste shqiptare dhe asaj jugosllave ndaj nacionalizmit shqiptar dhe problemit të Kosovës.Ata,nuk kishin qellim unifikimin në të mirë të luftës antifashiste,por eleminimin e forcave nacionaliste të Kryeziut. Një gjë të tillë e pohon R.Hibbert, në librin “Fitore e Hidhur” kur thotë: “Gani Kryeziu gjente pengesa nga partizanët të cilët nuk mundë të çanin për vete për shkak të lidhjeve me sllavët. Në rastë se partizanët nuk kishin sukses,-thote ai, ata nuk i lejonin askujt që të arrinin sukses në vënd të tyre. Që këtej vinin sabotimi i pafytyrë i kontakteve të Kempit me vëllezërit Kryeziu,në dhjetor 1943 e janar 1944.” 22)                      

Në këto rrethana,Kryezinjtë zgjodhën rrugën e mesme:atë të bashkëveprimit kundër pushtuesve,të zhvillimit të aksioneve luftarake të kombinuara me forcat partizane,por pa hyrë nën komandën komuniste.Ëshë meritë e të dy palëve që as konflikti më i vogël i armatosur nuk ndodhi asnjëherë midis forcave të Kryeziut me ato partizane. Në fakt,tek udhëheqësit komunistë,?do ditë e më shumë kristalizohei e vihej në jetë postulati: “O me ne,o kundër nesh!”.                                                                                                   

Megjithë përpjekjet e dështuara për unifikimin e forcave partizane-komuniste me ato nacionaliste të Kryeziut,siç ishin bisedimet dypalshe në fshatin Markaj të Tropojës,me 16 qershor 1944,etj. bashkëpunimi midis tyre mundë të konsiderohet i frytshëm deri në mbledhjen e Valbonës,me10-15 korrik 1944,ku muarën pjesë rreth 400 vetë,përfaqësues të të gjitha grupimeve politike e luftarake që vepronin aso kohe në Malësinë e Gjakovës.Këtu, drejtuesit komunistë u kërkuan në mënyrë ultimative Kryezinjëve që së bashku me partizanet të sulmonin krahinën e Plavës,ku forcat nacionaliste shqiptare kishin rrokur armët për të mos lejuar hyrjen e forcave partizane sllavo-komuniste në krahinë. Më sakt,u kërkohej Kryezinjve bashkëpunim me partizanët jugosllavë për të shtypur nacionalistët shqiptarë të Plavës. Kjo kërkesë ultimative dhe arrogante e komunistëve që i vuri Kryezinjtë përpara alternativës: “Unifikim ose ndarje përfundimtare!”, nuk u pranua nga Gani Kryeziu. Ai,jo vetëm e hodhi poshtë me indinjate këtë kërkesë antikombëtare, po deklaroi hapur e prerazi se, “ do t’u shkonte në ndihmë qëndrestarve shqiptarë të Plavës,nëse ata do t’ja  kërkonin një gjë të tillë.” 23)

Ultimatumi i komunistëve ish rrjedhojë e vendimeve të Kongresit të Permetit,24 maj 1944, që kishte shpallur komunistët në pushtet ende pa mbaruar lufta. Këto vendime inkurajuan komunistët për të ushtruar diktat ndaj kundërshtarve politik,siç qen edhe Kryezinjte.                                                                 

Vetëm një ditë pas mbledhjes së Valbonës,me 16 korrik 1944, komunistët ekzekutuan pabesisht Padër Lekë Lulin,ish përfaqesues i Partisë së Legalitetit në  Mbledhjen e Valbones,sepse kish kundërshtuar me forcë qendrimin prosllavë të komunistëve duke i  akuzuar ata për tradhëti Kombëtare. 24) Ky akt i pabesë, kriminal e tepër i shemtuar, që u realizua nga komunistët të cilët kishin marr përsiper ta përcillnin P.Lekë Lulin nga Valbona për ne Theth të Dukagjinit,tregoi se në shënjestrën komuniste për tu asgjesuar tashmë ishin vënë të gjithë kundërshtarët e tyre politik,përfshire  edhe Kryezinjtë bashke me levizjen e tyre.                                              

Edhe pse të ballafaquar me kundërshtarë të eger këtej dhe andej kufirit, Kryezinjtë nuk hoqen dorë nga lufta antifashiste dhe përpjekjet për organizimin e kryengritjes antifashiste në Kosovë. Madje, ne fillim të gushtit 1944, ata në bshkëpunim me majorin britanik Toni Simkoks hartuan edhe një plan tjetër të detajuar për fillimin e kryengritjes në Kosovë.                                                                       

Të udhëhequr nga ky objektiv i rendësishëm, në gusht-shtator 1944,forcat e Kryeziut  arritën nivelin më të lartë të organizimit dhe të veprimit luftarak,duke njxjerr akoma më mirë në pah talentin dhe aftësitë drejtuese ushtarake të komandantit Gani Kryeziu,nivelin e lartë politik dhe organizativ të Saidit,mëndjen e ndritur dhe objektive të Fundos,trimëritë dhe aftësitë e Hasan Kryeziut,Ali Brahim Zherkës,Selim Malë Dulës, Mehmet Ali Bajraktarit etj. që komanduan këto forcat në fushëbetejat kundër nazi-fashistëve. Gjatë kësaj periudhe intensiteti i luftimeve erdhi duke u rritur nga dita në ditë.                                                                                     

Duke ju referua dokumentave të asaj kohe del se,me 13 gusht 1944, në katundin  Çorraj e Leniç të Bytyçit,çetat e Gani Kryeziut zhvilluan luftime të ashpëra kundër një detashmenti të ushtrisë gjermane,i cili qe detyruar të tërhiqej në drejtim të zonës minerale,pasi kish lënë disa ushtarë të vrarë e të plagosur.25) Një ditë më pas,me 14.08.1944, forcat e Kryeziut zhvilluan luftime edhe në katundin Zogaj,kundër një kompanie SS-e të ardhur nga Gjakova. Edhe këtu kishte disa përsona të vrarë e të plagosur.Midis tyre dy gra të vrara dhe disa burra të fshatit të arrestuar nga gjermanët,në katundin Çorraj të Bytyçit.26)Përmasat dhe intensiteti i luftimeve midis forcave të Kryeziut dhe atyre gjermane,në gjysmën e dytë të gushtit 1944,pasqyrohen edhe më mire në një raport që Komanda e Gjindarmërise së Kukësit dërguar eprorve në Shkodër,Tiranë e Kosovë,me 21.08.1944,ku midis tjerash thuhej: “Në mbrëmjen e datës 19 gusht jan ba këto veprime: 1-Çeta e kryesueme nga Hasan Kryeziu e Mehmet Bajraktari të përbame prej 100 vetësh,ka sulmue “Minjerën e Zogajt”.2-Ali Brahimi me partizanët e Nikaj-Merturit si dhe ata të Shalës të përbam prej 120 vetësh,kan sulmue “Minjerat” që ndodhen në katundin Kam.3-Selim Bajraktari e Bajram Uka me çetën e tyne kan sulmue “Minjerën e Kepenekut”.4-Gani Kryeziu me çetën e tij të përbame aproksimativisht prej 400 vetash u ndodhka në “Dobrej” i cili pranë vetit ka dhe një officer anglez si dhe Llazar Fundon. gjithashtu edhe radio  transetuese…Çetat janë të armatosura mirë,me arme automatike e mitraloza te rëndë … Asht urdhnue rrethi që me fuqinë që disponon,me vullnetarë e me fuqinë gjermanë që ndodhet në rrajonin e tij,të marrin çdo masë për shpartallimin e kapjen e atyne çetave.” 27) 

Përball forcave të Kryeziut komanda gjemane dhe qeveritarët kuisling qenë detyruar të veprojnë me disa detashmente gjindarmërie dhe njësi kolaboracioniste të ashtuquajtura “vullnetarë”,batalione SS-e dhe regjimente speciale të Korparmatës së XXI malore gjermane,të cilat ishin pajisur me armatim të lehtë e të rendë,përfshirë autoblinda, artileri dhe aviacion luftarak.                                     

Forcat nacionaliste të Kryeziut u shquan për trimëri e heroizëm në përpjekjet e armatosura kundër nazifashistëve. Në ndeshjet ball për ball me armikun dhan jetën trimat: Rrustem Avdyl Mulosmani, Selim Bardhec Gjyriqi,Selim Ramë Mustafaj,Sokol Shpend Hoxhaj, Bajram Sylë Pepnikaj,Xhemal Sadri Abazi,Hazir Rrustem Osmani, Maxhun Zog Brahaj,Ibrahim Sylë Mustafaj,Mehmet Ali Mehmetaj etj.Këta me gjakun e jeten e tyre shkruan faqet më të ndritura të historiës së  Levizjes Kryeziu.                    

Këto luftime dhe gjaku i derdhur në përpjekjet me nazifashitët hedhin poshtë katërcipërisht,si të pa vërtetë,pohimin e Enver Hoxhës se,gjoja forcat e Kryeziut nuk paskan luftuar,por si? shprehet ai, “zbraznin ndonjë pushkë kodrave sa për të thënë se po luftojmë.”     

Në shtator 1944,zona minerale Bytyç-Gjakovë,vazhdoi të jetë arenë e luftimeve të ashpëra midis forcave të Kryeziut dhe atyre gjermane,të cilat ishin detyruar të terhiqeshin në drejtim të Kosovës.

Komentet
comments powered by Disqus
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat
Sondazh
test