Kur çelësi ra nga xhepi i palltos së Norës, Iliri e mori dhe e vendosi pranë faturave. Vetëm kur ajo u kthye ta kërkonte, ende me njërën këpucë në këmbë, ai kuptoi se nuk ishte çelës i shtëpisë së tyre.
— Çfarë hap ky?
— Një derë, — tha ajo.
Ishin martuar prej katërmbëdhjetë vjetësh. Iliri e njihte atë ton: Nora po fitonte kohë.
Jetonin në periferi të Shtutgartit, në një banesë ku korridori mbushej çdo mbrëmje me këpucë, çanta shkolle dhe rroba që dikush duhej t’i vendoste në vend. Kishin dy fëmijë, njëmbëdhjetë dhe tetë vjeç. Iliri punonte në një servis automjetesh; Nora në administratën e një magazine.
Kur u telefononin familjarët nga Gjilani, të dy thoshin se ishin mirë.
Dhe, në shumë kuptime, ishin. Qiranë e paguanin në kohë. Fëmijët ishin të shëndetshëm. Verës shkonin në Kosovë me bagazhin plot dhurata.
Prej disa muajsh, megjithatë, Nora rrinte në makinë dhjetë a pesëmbëdhjetë minuta pasi kthehej nga puna.
Iliri e shihte nga dritarja.
Kur e pyeste pse nuk ngjitej, ajo thoshte se po dëgjonte fundin e një emisioni. Kur ajo hynte më në fund, ai zakonisht ishte me telefon në dorë.
Një të shtunë, ai kishte zbritur për të marrë ujin nga makina. Radioja ishte e fikur. Nora rrinte me duart mbi timon dhe sytë mbyllur.
Atë mbrëmje ai kishte porositur ushqim, që ajo të pushonte. Të dielën gjithçka kishte vazhduar si më parë.
Pastaj kishin nisur të enjtet.
Nora thoshte se kishte nevojë të dilte vetëm. Kthehej pas dy orësh, ndonjëherë me bukë, ndonjëherë pa asgjë. Iliri nuk donte të bëhej burri që kontrollon telefonin e gruas. Por kishte filluar të dëgjonte me vëmendje sa herë asaj i vinte një mesazh.
Tani, mbi tavolinë, ishte një çelës me një copë plastike të verdhë.
— Ke marrë banesë? — pyeti.
Nora hoqi edhe këpucën tjetër.
— Një dhomë.
Ai e shtyu karrigen aq fort sa fëmijët pushuan së foluri në dhomën tjetër.
— Me kë?
— Vetëm.
— Mos më thuaj “vetëm” sikur kjo i shpjegon të gjitha.
Ajo shikoi nga dera e fëmijëve.
— Flasim kur të flenë.
Për Ilirin, ato dy orë ishin më të gjatat e martesës së tyre. Kontrolloi detyrat e djalit pa kuptuar asnjë ushtrim. Vajzës ia lexoi dy herë të njëjtën faqe.
Kur u kthye në kuzhinë, Nora kishte vënë ujë për çaj.
— Nuk dua çaj.
Ajo e fiku sobën.
Dhoma, i tha, ishte në banesën e një gruaje që kalonte një pjesë të muajit te vajza. E kishte gjetur përmes një kolegeje. E paguante me paratë e veta. Shkonte atje të enjteve, ulej dhe rrinte.
— Rri? — përsëriti ai.
— Ndonjëherë fle një orë. Ndonjëherë lexoj.
Iliri qeshi shkurt, pa gëzim.
— Kemi shtrat edhe këtu.
Nora uli sytë te duart.
— Këtu, sapo shtrihem, dikush pyet ku i ka çorapet.
Ai deshi t’i kujtonte orët e gjata në servis, shpinën që i dhembte, gjithçka që bënte për ta. Por Nora vazhdoi:
— E di që punon. Edhe unë punoj. Pastaj vij këtu dhe duhet të mbaj mend çdo gjë tjetër. Kur më pyet çfarë duhet bërë, prapë duhet ta mendoj unë.
— Pse s’ma ke thënë?
— Ta kam thënë për enët. Për takimet në shkollë. Për nënën tënde kur na vjen mysafire dhe ti ulesh me të, kurse unë kaloj mbrëmjen në kuzhinë.
Ilirit iu kujtua vetja duke thënë: “Lëri, i bëjmë më vonë.” Më vonë, zakonisht, enët i gjente të lara.
— Dhe për këtë more një dhomë fshehurazi?
— Jo vetëm për këtë.
Ajo u ndal aq gjatë, sa ai e bëri pyetjen që i kishte qëndruar në grykë gjithë mbrëmjen.
— Ka dikë tjetër?
— Jo.
— Atëherë çfarë ka?
Nora e pa drejt.
— Në fillim e mora që të shihja nëse mund të jetoja pa ty.
Iliri nuk lëvizi.
Nga frigoriferi erdhi zhurma e motorit. Sipër tyre, dikush tërhoqi një karrige.
— Dhe? — tha ai më në fund.
— Të enjten e parë fjeta pothuajse gjithë kohën. Të dytën hëngra një sanduiç mbi lavaman. Të tretën pashë diçka qesharake në telefon dhe desha të ta dërgoja.
Asaj iu mbushën sytë.
— Më mori malli për ty. Pastaj u zemërova, sepse në shtëpi pothuajse nuk flasim më.
Ai shikoi çelësin. Kishte kaluar gjithë mbrëmjen duke imagjinuar një burrë tjetër. Nuk kishte menduar se ajo mund të kërkonte një vend ku askush të mos kishte nevojë për të.
— Mund të ma kishe thënë për dhomën, — tha.
— Po. Duhej.
Kjo nuk e zgjidhi bisedën. Atë natë fjetën me shpinë nga njëri-tjetri.
Të nesërmen, Iliri mori përsipër darkën. E telefonoi Norën tri herë: ku ishte orizi, çfarë hanin fëmijët me të, në ç’orë duhej ta merrte vajzën nga kursi.
Në telefonatën e tretë, ajo heshti.
— Në rregull, — tha ai. — E gjej.
E gjeti orarin në mesazhet e shkollës. Orizi u dogj pak. Vajza u ankua. Ai deshi t’i thoshte të priste nënën, pastaj hapi frigoriferin dhe bëri diçka tjetër.
Gjatë javëve që pasuan u grindën sërish. Nora nuk ia dorëzoi çelësin. Iliri nuk pretendoi më se një darkë e gatuar mjaftonte.
Një mbrëmje ajo e pyeti:
— A të mungoj unë, apo të mungon si ishte shtëpia kur i bëja të gjitha?
Ai mori frymë për t’u përgjigjur menjëherë, por u ndal.
— Disa ditë nuk e di, — pranoi. — Dua ta kuptoj.
Nora e pa gjatë. Për herë të parë atë mbrëmje, nuk e kundërshtoi.
Një muaj më vonë, të enjten, ajo veshi pallton. Iliri po ulej me djalin të bënte detyrat.
— Do të vonohesh?
— Deri nga nënta.
Ai tundi kokën.
Nora preku çelësin në xhep, por nuk doli menjëherë.
— Të shtunën mund të dalim bashkë, — tha. — Pa fëmijët. Motra ime i mban.
— Ku do të shkojmë?
— Ende s’e di.
Iliri buzëqeshi lehtë.
— Mund ta gjej unë një vend.
Ajo iu afrua dhe e puthi. Puthja zgjati pak më shumë se ato të mëngjeseve, kur njëri kërkonte telefonin dhe tjetri mbyllte çantat e fëmijëve.
Pastaj Nora doli.
Në nëntë pa dhjetë i shkroi: “Po nisem. Të duhet gjë?”
Iliri pa mesazhin dhe u përgjigj: “Jo. Vetëm eja.”
Pak çaste më vonë, Iliri shtoi:
“Dua të të tregoj diçka nga dita ime.”
Këtë herë, kur dëgjoi çelësin në derën e tyre, e la telefonin mënjanë.