“Kuriozë, inteligjentë dhe socialë”/ Delfinët me tipare të ngjashme personaliteti si njerëzit

Ndryshe

“Kuriozë, inteligjentë dhe socialë”/ Delfinët me tipare të ngjashme personaliteti si njerëzit

Më: 21 shkurt 2021 Në ora: 09:23
Delfinët

Delfinët kanë tipare të ngjashme të personalitetit me njerëzit njësoi si dhe primatët e tjerë si majmunët, pretendon një studim i ri. Psikologët në Universitetin e Hull studiuan 134 delfinë në tetë vende për studimin e tyre gati një dekadë. Ashtu si primatët, gjitarët ujorë shfaqin kuriozitet, shoqëri dhe një tipar të personalitetit që është një përzierje e ‘ekstravizionit dhe pëlqyeshmërisë’sipas tyre.

Delfinët kanë një psikologji pak më të ndryshme nga modeli ‘pesë të mëdha’, e cila zbatohet zakonisht në akademi për të përshkruar njerëzit, sipas autorëve. Është e njohur tashmë se majmunët dhe kanë tipare të ngjashme të personalitetit si njerëzit, por ky studim pretendon të jetë i pari për të hetuar nëse ekzistojnë të njëjtat tipare në delfinët.

Studimi filloi në vitin 2012 dhe më në fund është botuar këtë vit në Journal of Comparative Psychology .

“Ne arsyetuam se nëse faktorë të tillë si inteligjenca dhe gregariteti kontribuojnë në personalitet, atëherë delfinët duhet të kenë tipare të ngjashme të personalitetit me primatët.” Pavarësisht se janë adaptuar në një mënyrë jetese ujore dhe ndajnë një paraardhës të përbashkët me primatët 95 milionë vjet më parë, delfinët (Tursiops truncatus) ngjajnë me speciet primare jo-njerëzore në ‘disa tipare të sjelljes dhe njohjes’.

Kjo do të thotë që madhësia e grupit dhe përbërja e tyre ndryshojnë shpesh gjatë jetës së anëtarëve – ato ndahen (copëtohen) ose bashkohen (bashkim). Chimps dhe delfinët gjithashtu përdorin mjete dhe kanë tru relativisht të madh, theksojnë Dr Morton dhe kolegët e tij në punimin e tyre kërkimor. Sa për njerëzit, sipas një teorie të tipareve psikologjike të zhvilluara në vitet 1980 të quajtura pesë të mëdha, sjellja njerëzore përbëhet nga pesë tipare të personalitetit që formojnë akronimin OQEAN hapja, ndërgjegjshmëria, ekstraversioni, pëlqyeshmëria dhe neurotizmi.

Studime të gjera kanë shikuar shkallën në të cilën këto tipare ndahen nga primatët, por ekipi i tij dëshironte të shikonte kafshë inteligjente në një mjedis krejtësisht të ndryshëm. “Shkencëtarët ende nuk e kuptojnë plotësisht pse sjellja jonë zbret në ato pesë tipare, kështu që një mënyrë për ta bërë këtë është të krahasojmë veten me kafshët e tjera – çfarë kemi të përbashkët dhe pse,” i tha Dr Morton agjencisë së re të PA.

Për të përcaktuar shkallën në të cilën këta dhe faktorë të tjerë kontribuojnë në evolucionin e personalitetit të delfinit, ekipi shqyrtoi strukturën e personalitetit në 134 delfinë me shishe – 56 meshkuj dhe 78 femra.Delfinët u vëzhguan në një mjedis të ndryshëm  në tetë vende, duke përfshirë Meksikën, Francën, SHBA, Curacao, Hollanda, Suedia, Bahamas dhe Ishujt Kajman. Studiuesit vlerësuan personalitetin e secilit delfin duke përdorur pyetësorë dhënë stafit nga secila institucion që i njihte mirë.

‘Gjetëm katër fusha,’ thonë ekipi në punimet e tyre. ‘Tre – hapja, shoqëria dhe mosmarrëveshja – i ngjanin fushave të personalitetit që gjenden te primatët jonjerëzorë dhe speciet e tjera.’ E katërta, drejtimi, ishte një përzierje e ndërgjegjes së lartë dhe neurotizmit të ulët dhe ishte unike për delfinët. Pavarësisht kësaj, delfinët janë ende mbresëlënës të ngjashëm me ne, sugjerojnë ekspertët.’Delfinët, si shumë primatë, kanë tru që janë dukshëm më të mëdhenj sesa ato që trupat e tyre kërkojnë për funksionet themelore trupore’, tha Dr Morton.

‘Kjo tepricë e materies së trurit në thelb fuqizon aftësinë e tyre për të qenë inteligjentë, dhe speciet inteligjente shpesh janë shumë kurioze. ‘Gjatë gjithë jetës sonë, ne bashkëveprojmë dhe krijojmë marrëdhënie me një larmi njerëzish delfinët bëjnë të njëjtën gjë me njëri-tjetrin.  ‘Kolektivisht, të qenit i zgjuar dhe shoqëror, pavarësisht në cilin ekosistem jetoni, mund të luajë një rol të rëndësishëm në evolucionin e disa tipareve të personalitetit.’ Dr Morton thekson se ky është vetëm fillimi për sa i përket identifikimit të spektrit të plotë të tipareve të ekspozuara nga delfinët.  “Studiuesit po kryejnë studime të mëtejshme sepse jo vetëm që do të çojë në një vlerësim më të mirë për speciet që jetojnë brenda thellësive të oqeaneve tona, por do të çojë në një kuptim më të mirë të vetvetes,” tha ai.

Shfaq komentet
comments powered by Disqus
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat