Golgota shqiptare e Sanxhakut të Nishit

Kultura

Golgota shqiptare e Sanxhakut të Nishit

Nga: Feti TUNUZLIU Më: 13 shtator 2021 Në ora: 18:44
Feti TUNUZLIU

Deri në gjysmën e dytë të shekullit nëntëmbdhjetë,

gjallëruan mbi treqindmijë shqiptarët e përpjetë,

në qindra vendbanime të Qendrës Iliro-dardane - t’Vilajetit të Kosovës,

nën sovranitetin e Perandorisë osmane.

Frymuan në Sanxhakun e Nishit, n’troje të veta autoktone,

n’gjeografinë tokësore përtej një Kosove,

shtrirë në veri deri “Te molla e Kuqe”,

n’Katun të Aleksincit - te “gjymrykhana” - dogana turke,

të kufirit Serbi – Shqipëri etnike.

Jetuan në qytete, fshatra plot,

në “Arnautllëkun” e Nishit dhe të Vrajës, në Toplicë, Pirot …

jetuan në Leskoc, Vllasetinc, …

n’Çupri, Paraqin, Aleksinc, …

n’Prokuple, Jabllanicë, Kosanicë, …

n’Pirot, Kurshumli, Polanicë, …

Që t’ngelin pa vatër e pa strehë,

dhe shqiptarët të bijnë pre,

u shkruan dokumente të tipit: “Naçertanija”, …

nga autorët famëkeq serb si Garashanin Ilija, …

Për zbatimin e tyre priu princi Milan Obrenoviç,

duke proklamuar ndër pushtetarë, paramilitarë, ushtarë e miq,

që sa më shumë t’shpërngulin shqiptarë

për ta bërë shtetin e tyre etnikisht kombëtarë.

Ndaj, xhandërmeria dhe ushtria serbo-malazeze e këmbësorisë,

tok me ate të artilerisë,

ndihmuar nga banda e falanga ruse

ia mësyen egërsisht fushatës spastruese.

Në dimrin me ngrica e të ftohtë,

U hodhën me tërbim kundër popullatës së pambrojtur dot,

me metoda mizore e barbare,

realizuan të trishtat skenare.

Për motive t’pastra etnike vepruan,

mbi shtatdhjetëmijë t’pafajshëm terrorizuan, masakruan, …

invalidë, të sëmurë, pleq, plaka, t’rinjë, t’reja e fëmijë,

ishin “arnautë jerli”.

Paskrupull - pushkatuan me armë, therën me thika e bajoneta,

ua prenë këmbët, duartë, veshët e ua nxorrën sytë viktimave t’shkreta.

Qindra të vrarë i hodhën në Nishavë e Moravë,

ku notonin kufomat e fatkeqëve shqiptarë.

Me klithma frike e t’mbytur në lotë,

lemërisen pas nënave vocërrakët kot,

kapen nga xhelatët dhe rrufeshëm theren

trupat e tyre udhëve … hedhen.

Në këtë plojë gjakpirësit derdhën gjakun posi përrua,

thuajse buronte nga ndonjë krua.

Për s’gjalli i kallën, … i lanë edhe në dëborë,

të zhveshur, të zbathur, të urritur e skamnor.

Ndërsa nënat nga acari ngrin …

me foshnje në duarë e në shpinë

duke dhënë edhe gji, …

në karvan refugjatësh që s’njifte kufi.

Piromanët dogjën, poçën, … dhe asgjësuan, …

shkatërruan e rrënuan, …

nuk zgjodhën objekte, shtëpi, teqe e xhami …

gjithandej bënë pluhur e hi.

Trojet etnike shqiptare - të shkreta ngelën,

sepse banorët rrënjës me nxitim u syrgjynosën,

Lanë rrugëve, lumenjve, oborreve … kufoma t’baballarëve, t’nënave, …

të djemëve e vajzave, të vëllazërve e motrave, …

të gjyshërëve, nipave, mbesave ...

lanë trojet e stërgjyshërve, lanë tokën djerrë,

trupat e bagëtive therrë,

lanë ara, fusha, oborre, …

kulla, mullinjë, vorre, ...

lanë bukën nëpër furra pjekur,

bunarët plot ujë - vet ikën të etur.

Gjatë ekzodit në karvane të përgjakura,

u larguan anasit me sëmundje t’rënda,

me plaçka në bohqe, n’thasë e n’çanta -

me turr sa vrapi u arrinte,

me qerre që armiku t’mos i “zinte”.

Për zhbërjen e qenies shqiptare

shfarosën femra fare

që asnjëra sosh të mos lindi,

duke realizuar krimin: gjenocidi.

Të deportuarit e sfilitur u strehuan në Rrafshin e Kosovës,

në trojet e Llapit, Anamoravës, …

të Pazarit t’Ri, t’Shqipërisë e t’Bosnës, …

t’Sangjakut, t’Shkupit n’Maqedoni.

migruan edhe në Bosfor e Anadolli,

n’Amerikën e largët, n’Jordani, …

duke marrë me vete të hidhura histori.

Toka e djegur u ripopullua me kolonistët sakaq,

ku kriminelët serb kishin bërë punën paq,

ndaj, sipas Traktatit të Shën Stefanit dhe t’Berlinit,

u shpërblyen paturpësisht prej perëndimit.

Konvertuan emërvendet origjinale

t’qyteteve, t’fshatrave, t’maleve, …

serbizuan me ato sllave

që t’humbasin gjurmët e lashtësisë shqiptare.

Pavarësisht vendndodhjeve ku patën mbërrij,

muhaxhirët shpresojnë në kthim përsëri

tok me llagape që mbajnë me xhelozi e dhembshuri:

Brestovci, Dedinca, Gagica, Klicurica, Llapashtica, …

Masurica, Podvorica, Rastelica, …

Statovci, Shylemaja, Tupella, Vishesella, …

Shfaq komentet
comments powered by Disqus
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat