Disa gabime në përdorimin e trajtave foljore

Kultura

Disa gabime në përdorimin e trajtave foljore

Nga: Eroll Sejdiu Më: 14 shtator 2021 Në ora: 20:12
Eroll Sejdiu

1. Veta e tretë e kohës së ardhme dhe të tashme të mënyrës dëftore, si p. sh.: AI/AJO DO TË PUNOJË/ dhe veta e tretë e kohës së tashme të lidhores të tipit: AI/AJO TË PUNOJË/ po ngatërrohet dhe po identifikohet me vetën e parë të njëjësit të së tashmes të mënyrës dëftore të tipit: “unë punoj” ose me vetën që s’i takon as lidhores e as kohës së kryer të thjeshtë, si kjo e tipit: “të punoi”.

Shembuj:

“Gjë të cilën poeti DO TA SHIJOJ”;

“Ai nuk ka pranuar TË NËNSHKRUAJ”, por ka filluar TË OFENDOJ “;

“Ai ka shkuar që TË FITOI; etj.

Duhet:

Gjë të cilën poeti DO TA SHIJOJË.

Ai nuk ka pranuar TË NËNSHKRUAJË, por ka filluar TË OFENDOJË”.

Ai ka shkuar që TË FITOJË.

Po kështu shumë herë i gjejmë të përdorura gabimisht trajtat foljore, si: ai/ ajo duhet TË PUNON, TË MENDON, TË VLERËSON etj., në vend që të thuhet: AI/AJO DUHET TË PUNOJË, TË MENDOJË, TË VLERËSOJË etj.

2. Shpeshherë foljet e zgjedhimit të dytë, pra ato që mbarojnë me një bashkëtingëllore, në të tri vetat e njëjësit të dëftores i gjejmë të shënuara me mbaresën vetore - ë, gjë që bie ndesh me rregullat gramatikore të gjuhës sonë, si në shembujt e sjellë këtu:

“Ai MBYLLË ...”,

“Ai HEDHË pluhur” etj., ngase sipas rregullave gramatikore ato nuk duhet të marrin asnjë mbaresë në vetat e përmendura.

Pra, duhet:

AI/AJO MBYLL;

AI/AJO HEDH.

3. Pjesorja e foljeve në kohët e përbëra del shumë herë pa prapashtesën - ur ose edhe pa të në rastin e foljeve apofonike, si në shembujt:

“Kemi MBAJT”;

“E kanë MBËSHTET “;

“Ata kanë SJELLUR disa libra”;

“Ne jemi MARRUR”;

“Kanë DALUR ”; etj.

Pra, trajtat e drejta janë:

Kemi MBAJTUR ;

E kanë MBËSHTETUR ;

Ata kanë SJELLË;

Ne jemi MARRË;

Kanë DALË etj.

4. Foljet e zgjedhimit të tretë të tipit: di, pi, fle, rri etj., përdoren gabimisht:

dij, pij, flej, rrij etj.

Kjo kategori e foljeve, sipas rregullës gramatikore, në të tri vetat e njëjësit nuk duhet të marrë asnjë mbaresë vetore.

Duhet: unë/ti/ai/ajo/ di, pi, fle, rri etj. ;

5. Foljen - "vij" në vetën e parë dhe të tretë njëjës të dëftores e të lidhores shumë herë e ndeshim me trajtën e gabuar "VIE" /"TË VIE" si p. sh.:

“ Nuk VIE ”;

“ Të vie ” etj.

Kjo folje e ka këtë paradigmë të zgjedhimit:

Mënyra dëftore, koha e tashme: unë vij, ti vjen, ai/ajo vjen, ne vijmë, ju vini, ata/ato vijnë.

(E ardhme : unë do të vij, ti do të vish, ai/ajo do të vijë, ne do të vijmë, ju do të vini, ata/ato do të vijnë).

Mënyra lidhore, koha e tashme: unë të vij, ti të vish, ai/ajo TË VIJË, ne të vijmë, ju të vini, ata/ato të vijnë.

Duhet:

Nuk VJEN.

Të VJEN.

6. Folja - "lë" në vetën e tretë të kohës së kryer të thjeshtë po përdoret me trajtën e pjesores - lënë, gjë që përbën një gabim drejtshkrimor, si në shembullin: “LËNË punën”...

Në këtë shembull duhet të përdoret trajta foljore - LANË, sepse kjo folje ka këtë paradigmë zgjedhimi të kohës së kryer të thjeshtë:

UNË LASHË, TI LE, AI/AJO LA; NE LAMË, JU LATË, ATA/ATO LANË.

7. Foljet e parregullta - "ha" dhe - "rri" etj., në kohën e kryer të thjeshtë dhe në trajtat e tyre analitike, në të shumtën e rasteve, ndeshen të përdorura gabimisht, si në shembujt:

“Ata NDEJTËN;

“Ata kanë HANGËR”;

Folja – “rri” në kohën e kryer të thjeshtë bën:

UNË NDENJA, TI NDENJE, AI/AJO NDENJI, NE NDENJËM, JU NDENJËT, ATA/ATO NDENJËN, dhe jo: "ndejtën", si në shembullin e lartpërmendur.

Po kështu edhe folja- “ha” në kohën e kryer të thjeshtë, ka këtë paradigmë zgjedhimi:

UNË HËNGRA, TI HËNGRE, AI/AJO HËNGRI, NE HËNGRËM, JU HËNGRËT, ATA/ATO HËNGRËN; ndërsa në kohët e përbëra: UNË KAM/ KISHA/ PATA/ DO TË KEM + NGRËNË etj.

Duhet:

Ata NDENJËN.

Ata KANË NGRËNË.

Shfaq komentet
comments powered by Disqus
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat