Ligji për Specialen kthehet në pikën zero: çfarë fituan Kurti e PDK-ja

Analizë

Ligji për Specialen kthehet në pikën zero: çfarë fituan Kurti e PDK-ja

Nga: Bota sot Më: 20 nëntor 2026 Në ora: 12:02
Kuvendi i Kosovës

Ligji që në tetor u votua me 88 vota, si përgjigje e Kuvendit ndaj dënimit të katërshes në Hagë, nuk do të hyjë në fuqi. Të enjten, më 19 nëntor, kryeministri Albin Kurti dhe ushtruesja e detyrës së kryetares së PDK-së, Vlora Çitaku, u pajtuan që ai tekst të lihet anash dhe që javën e ardhshme të nisë një nismë e re ligjore për Dhomat e Specializuara. Seanca në të cilën pritej rishqyrtimi i ligjit u shty sërish, ndërsa protestuesit dhe veteranët caktuan afatin e tyre: një javë.

Çfarë u vendos të enjten

Çitaku, e shoqëruar nga ish-kryetari i PDK-së, Bedri Hamza, u takua me Kurtin në ndërtesën e Qeverisë para fillimit të seancës. Pas takimit ajo tha se dy partitë pajtohen për përmbajtjen dhe se mospajtimet kishin të bënin vetëm me procedurën parlamentare. “Sot u pajtuam edhe për rrugën që do të ndjekim”, deklaroi ajo, sipas Kohës. Projektligji i ri do ta ketë për bazë tekstin e miratuar në dy lexime në tetor, me ndryshime që, sipas saj, e bëjnë më të qëndrueshëm juridikisht. Çitaku kërkoi ndjesë për vonesat dhe paqartësitë dhe tha se nisma tashmë është shtetërore, jo vetëm e PDK-së.

Kurti foli në Kuvend. Ai tha se nuk dyshon në qëllimin e mirë të nismëtarëve, por se teksti u shkrua shpejt, nga pakënaqësia me aktgjykimin, dhe se Kosovës i duhet “një ligj, i cili nuk kthehet mbrapsht”. Kryeministri pret që javën e ardhshme të vijnë dy dokumente: drafti i parë i strategjisë shtetërore për procesin në Hagë, nga grupi punues shtetëror, dhe drafti i ligjit të ri, nga ekspertët juridikë. Sipas Kohës, ai shtoi se korrigjimin e aktgjykimit të 16 shtatorit e pret në Apel, gjatë vitit 2027.

As Kurti e as Çitaku nuk thanë se cilat dispozita do të ndryshojnë. Radio Evropa e Lirë vëren se Çitaku nuk dha hollësi, ndërsa Kurti përmendi vetëm përputhjen me Kushtetutën dhe ligjet.

Nga 16 shtatori te 19 nëntori

Më 16 shtator, Dhomat e Specializuara i dënuan në shkallë të parë Hashim Thaçin dhe Jakup Krasniqin me nga 25 vjet burgim, Kadri Veselin me 18 dhe Rexhep Selimin me 13 vjet, gjithsej 81 vjet. Të katërt i mohojnë akuzat. Pasuan 21 net protestash.

Më 5 tetor, Kuvendi i miratoi në lexim të parë ndryshimet e propozuara nga PDK-ja, me 91 vota. Në natën e 6 tetorit ato kaluan edhe leximin e dytë, me 88 vota për, asnjë kundër dhe asnjë abstenim, pak para zgjedhjes së presidentes Justina Shiroka Pula. LDK-ja nuk mori pjesë në votim.

Ndryshimet parashihnin ngushtimin e juridiksionit të gjykatës, kufizimin e periudhës kohore nga 1 korriku 1999 deri në fund të vitit 2000, dënimin maksimal prej 15 vjetësh, vuajtjen e dënimit në Kosovë, mundësinë e faljes presidenciale dhe kalimin e rasteve të tjera te drejtësia e Kosovës.

Më 8 tetor, Bashkimi Evropian deklaroi se ligji bie ndesh me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës. Më 22 tetor, presidentja e ktheu ligjin në Kuvend, me kërkesë të vetë PDK-së. Më 12 nëntor, Zyra e BE-së në Kosovë përsëriti shqetësimet, përfshirë ato për kushtetutshmërinë, dhe kërkoi konsultime para çdo miratimi. Seanca e 12 nëntorit u ndërpre, ajo e 13 nëntorit dështoi për mungesë kuorumi, ndërsa më 19 nëntor votimi u zëvendësua me marrëveshjen për nismë të re.

Kush fitoi dhe kush humbi

PDK-ja paguan çmimin më të dukshëm. Partia kishte këmbëngulur që ligji të rimiratohej dhe të ndryshohej brenda dy javësh pas hyrjes në fuqi, por në fund hoqi dorë nga kjo kërkesë. Në emisionin “Debat Plus” të RTV Dukagjinit, analisti Bekim Kabashi tha se dyshon që kundërshtitë brenda PDK-së pasqyrojnë mospajtime mes Thaçit dhe Veselit për qasjen ndaj ligjit. Ky është vlerësim i tij dhe nuk është konfirmuar nga partia. Fitimi i PDK-së është se nisma tani mban edhe emrin e kryeministrit.

Kurti shmangu votimin e një teksti për të cilin kishte rezerva dhe që BE-ja e kundërshtonte hapur. Por ai tani është bashkëpronar i premtimit: nëse drafti vonon ose del i dobët, përgjegjësia nuk mbetet më vetëm te opozita.

Vlerësimet e pavarura janë të ashpra ndaj të dyja palëve. Politologu Dritëro Arifi i tha Radios Evropa e Lirë se nisma e re është “kamuflim i dështimit”, ndërsa Ehat Miftaraj, nga Instituti i Kosovës për Drejtësi, tha se LVV-ja dhe PDK-ja po luajnë lojëra politike me një temë të ndjeshme.

LDK-ja, që ishte kundër nismës së tetorit me arsyetimin se bart rreziqe juridike e ndërkombëtare, e sheh të konfirmuar paralajmërimin e saj. Mbetet e hapur nëse do t’i bashkohet një teksti të ri. AAK-ja, bashkëpropozuese e ndryshimeve të tetorit sipas Kallxos, reagoi kritikisht pas shtyrjes së seancës.

Presionin e mban gjallë sheshi. Përfaqësuesi i platformës “Jo në emrin tim”, Çlirim Haziri, tha në “Debat Plus” se protestat rikthehen nëse ligji nuk shkon në Kuvend javën e ardhshme. Të njëjtin paralajmërim e dha edhe Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së.

Çfarë ndryshon për katërshen dhe për Kosovën

Për katër ish-drejtuesit e UÇK-së, ligji nuk është rruga më e shkurtër drejt lirisë. Sipas Radios Evropa e Lirë, as ndryshimet e tetorit nuk nënkuptonin anulim automatik të aktgjykimeve ose lirim të të dënuarve, dhe rastet në proces do të vazhdonin në apel në Hagë. Beteja kryesore mbetet ajo e apelit. Zëdhënësi i gjykatës, Michael Doyle, i tha “Bota sot” më 18 nëntor se deri atëherë nuk ishte dorëzuar asnjë ankesë dhe se afati skadon më 27 nëntor.

Për Kosovën, pesha është te raportet me aleatët. BE-ja thirret në shkëmbimin e letrave të prillit 2014, me të cilin Kosova u zotua të konsultohet për çdo ndryshim që prek mandatin e gjykatës. Kosova mbetet i vetmi vend i rajonit pa status kandidati, ndaj një përplasje e re me Brukselin do të kishte kosto. Në burimet e konsultuara nuk gjetëm reagim publik të BE-së ose të SHBA-së ndaj marrëveshjes së 19 nëntorit. Për diasporën në Gjermani e Zvicër, që e ka ndjekur nga afër fatin e katërshes, pyetja është nëse shteti do të dalë me një akt që u qëndron gjykatave dhe aleatëve.

Tre skenarë për javët në vijim

I pari: drafti vjen brenda javës, konsultohet me BE-në dhe miratohet me shumicë të gjerë. LVV-ja dhe PDK-ja kanë së bashku 75 nga 120 deputetë. Ky skenar e ul tensionin, por kërkon një tekst më të përmbajtur se ai i tetorit.

I dyti: drafti vonon ose palët nuk pajtohen për përmbajtjen. Në këtë rast protestat rikthehen, ndërsa në Kuvend mbeten të hapura buxheti i vitit 2027 dhe përzgjedhja e gjyqtarëve të Gjykatës Kushtetuese.

I treti: teksti miratohet shpejt, por pa konsultim. Atëherë përsëritet rrethi i tetorit: kundërshtim nga Brukseli, dyshime për kushtetutshmërinë dhe rrezik që ligji të kthehet sërish.

Çfarë duhet ndjekur

Javën e ardhshme pritet të shihet nëse grupi punues, i udhëhequr nga zëvendëskryeministri Glauk Konjufca, e dorëzon strategjinë dhe nëse drafti i ligjit bëhet publik. Duhet ndjekur edhe nëse teksti u dërgohet partnerëve ndërkombëtarë para se të hyjë në sallë, çfarë qëndrimi mbajnë LDK-ja dhe AAK-ja dhe a e mbajnë fjalën organizatorët e protestave. Më 27 nëntor skadon afati për njoftimet e ankesës në Hagë, data pas së cilës vëmendja kalon nga Kuvendi te apeli.

Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat