Takimi i parë në histori mes presidentëve të SHBA-së, Kinës dhe Rusisë do të mbahet mend më shumë për fotografinë sesa për përmbajtjen. Pas rreth një ore e gjysmë bisedimesh pa këshilltarë në Kylin Villa të Shenzhenit, Donald Trump, Xi Jinping dhe Vladimir Putin miratuan një "Deklaratë drejt paqes" me katër pika: reformën e OKB-së, më shumë karburant në tregjet botërore, respektin për imunitetin e zyrtarëve shtetërorë dhe dialogun për uljen e rreziqeve bërthamore.
Ajo që mungon në deklaratë ka po aq peshë sa ajo që shkruan. Dy luftërat që Trump i kishte vënë në krye të agjendës, ajo në Ukrainë dhe ajo me Iranin, nuk përmenden fare. Dokumenti nuk ka as shifra për kokat bërthamore, as sasi karburanti, as afate.
Çfarë mori Trump
Fitimi kryesor i Trumpit është në fushën bërthamore. Pekini e ka refuzuar vazhdimisht pjesëmarrjen në bisedime trepalëshe për armët bërthamore, duke përmendur arsenalet shumë më të mëdha të SHBA-së dhe Rusisë. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme kineze, Guo Jiakun, e kishte quajtur një pjesëmarrje të tillë "as të arsyeshme, as realiste". Në Shenzhen, Kina pranoi për herë të parë, krahas SHBA-së dhe Rusisë, një dialog për uljen e rreziqeve bërthamore dhe për parandalimin e përhapjes së armëve. Një zyrtar i lartë amerikan e kishte quajtur takimin "pikë hyrëse" për kontrollin e armëve. Kjo hyrje tani u hap, edhe pse pa asnjë detyrim konkret.
Pika për karburantin është e vetmja që mund të ketë efekt të drejtpërdrejtë për qytetarët. Tre vendet zotohen të rrisin prodhimin dhe furnizimin me produkte të naftës së rafinuar, në një kohë kur lufta me Iranin ka vënë në rrezik qarkullimin e energjisë nëpër Ngushticën e Hormuzit. Trump tha pas takimit me Xi-në se edhe Kina ka interes që energjia të qarkullojë lirshëm nëpër këtë ngushticë.
Çfarë mori Putin
Fituesi më i madh simbolik është Putini. Lideri rus, ndaj të cilit Gjykata Ndërkombëtare Penale ka lëshuar urdhërarrest që nga viti 2023 për dëbimin e fëmijëve ukrainas, u ul si i barabartë me presidentët e dy fuqive më të mëdha të botës. Në të njëjtën deklaratë, tre vendet theksojnë se "parimi i pëlqimit të shtetit dhe respekti për imunitetin që gëzojnë zyrtarët shtetërorë kanë rëndësi parësore" dhe se GJNP-ja nuk duhet ta keqpërdorë juridiksionin e saj. As SHBA-ja, as Kina nuk janë anëtare të kësaj gjykate, por për Kremlinin kjo pikë ka peshë të veçantë.
Sipas Kremlinit, Putin doli nga takimi dypalësh me Trumpin "në humor të shkëlqyer", ndërsa takimin trepalësh e quajti "shumë të dobishëm". Një ditë më parë, në të njëjtin samit, ai kishte deklaruar se Evropa ndodhet në një "rënie poshtëruese".
Çfarë mori Xi
Për Xi Jinpingun, vetë mikpritja ishte fitorja. Kina u shfaq si vendi ku takohen Uashingtoni dhe Moska. Xi theu protokollin dhe e priti Trumpin vetë në aeroport, ndërsa Putinin e quajti "miku im i vjetër". Takimin trepalësh e cilësoi "pozitiv, konstruktiv dhe të frytshëm".
Ukraina, e madhja që mungon
Për Kievin, Shenzheni konfirmoi frikën që Zelenski e kishte shprehur para takimit: se fati i Ukrainës do të diskutohej pa Ukrainën. Kremlini tha se samiti nuk u përqendrua te Ukraina, ndonëse sipas tij ajo ishte tema kryesore e takimit dypalësh Trump–Putin. Zelenski i tha NBC News se ishte gabim që Trump u takua me Putinin pa Ukrainën dhe se SHBA-ja e Kina kanë mjaft ndikim ekonomik për ta detyruar Moskën t'i japë fund luftës.
Uashingtoni, megjithatë, nuk e ka mbyllur kanalin me Evropën. Të dërguarit e Trumpit, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, pritet ta informojnë Kievin dhe partnerët evropianë në Berlin po këtë ditë. Shtëpia e Bardhë nuk e ka publikuar ende versionin e vet të deklaratës, e cila u bë publike fillimisht nga Kremlini dhe nga mediat shtetërore kineze.
Çfarë do të thotë për Kosovën
Për Kosovën, pika që meriton vëmendje është zotimi për reformën e OKB-së. Ai vjen nga tre anëtarë të përhershëm të Këshillit të Sigurimit, dy prej të cilëve, Rusia dhe Kina, nuk e njohin pavarësinë e Kosovës dhe me të drejtën e vetos pengojnë anëtarësimin e saj në organizatë. Deklarata nuk thotë si do të reformohet OKB-ja. Por çdo marrëveshje mes fuqive të mëdha që e forcon rolin e Moskës dhe të Pekinit në rendin ndërkombëtar prek drejtpërdrejt edhe shtetet e vogla.
Shenzheni nuk e ndryshoi rendin botëror brenda një dite. Ai tregoi se Trump është i gatshëm të ulet në një tryezë me kundërshtarët e Amerikës për të kërkuar marrëveshje, dhe se kjo tryezë, për momentin, prodhon më shumë fotografi sesa rezultate. Për vendet që varen nga mbështetja amerikane, mesazhi është i qartë: aleanca me Uashingtonin mbetet garancia kryesore, por ajo duhet ndjekur nga afër, sidomos kur Uashingtoni ulet me Moskën dhe Pekinin.