Kurti i kërkon Kievit njohjen: pse Ukraina ende nuk e njeh Kosovën

Analizë

Kurti i kërkon Kievit njohjen: pse Ukraina ende nuk e njeh Kosovën

Nga: Bota sot Më: 21 nëntor 2026 Në ora: 13:43
Kryeministri Albin Kurti dhe presidenti Volodymyr Zelensky gjatë një bisede në margjinat e samitit të Komunitetit Politik Evropian në Jerevan.Foto: Facebook / Albin Kurti

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, i kërkoi publikisht presidentit të Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ta njohë pavarësinë e Kosovës. Thirrja u bë të premten, më 20 nëntor, në një opinion në gazetën ukrainase “Kyiv Post”, mbi tre muaj pasi Zelensky e përsëriti në Beograd mosnjohjen nga Kievi. Ajo rihap pyetjen pse një shtet që lufton për kufijtë e vet nuk e njeh një shtet që e ka mbështetur që nga dita e parë e pushtimit të plotë rus.

Çfarë shkroi Kurti

Argumenti kryesor i Kurtit është se kërkesat për vetëvendosje nuk janë të këmbyeshme. Sipas tij, njohja e Kosovës nuk krijon rregull automatik për kontestet e tjera territoriale, sepse secili rast duhet gjykuar sipas historisë së vet dhe veprimeve konkrete të shteteve të përfshira.

Ai e përshkruan pavarësinë e Kosovës si përfundim të një procesi të gjatë: shtypja e shqiptarëve, lufta, spastrimi etnik, ndërhyrja e NATO-s dhe negociatat ndërkombëtare. Kujton edhe opinionin këshillëdhënës të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë të vitit 2010, sipas të cilit shpallja e pavarësisë nuk e shkeli të drejtën ndërkombëtare. Përballë kësaj vendos Krimenë, ku kufijtë u ndryshuan me tanket e një fuqie të madhe. Opinionin e mbyll me fjalët: “Krimea është Ukrainë. Dhe Kosova është Kosovë”.

Shënjestra e dytë është presidenti rus, Vladimir Putin, i cili pas aneksimit të Krimesë iu referua Kosovës si precedent të krijuar nga vetë Perëndimi. Sipas Radios Evropa e Lirë, më 26 prill 2022, në takim me sekretarin e përgjithshëm të OKB-së, Putini e krahasoi njohjen ruse të “republikave” të Donbasit me njohjen perëndimore të Kosovës. Kurti shkruan se Putinit nuk i intereson e drejta ndërkombëtare, por diskreditimi i Perëndimit, dhe se njohja nga Ukraina do t’ia rrëzonte këtë argument.

Kurti kujton po ashtu se Kosova e ka dënuar agresionin rus, është rreshtuar me sanksionet e SHBA-së dhe të BE-së, ka strehuar gazetarë ukrainas dhe ka kontribuar me ndihmë e trajnime ushtarake. Njëkohësisht kritikon afrimin e Kievit me Serbinë, e cila, siç vëren ai, nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusisë as pas zgjedhjeve të tetorit.

Nga Beogradi te “Kyiv Post”

Prapavija e opinionit është 8 gushti. Atë ditë, në vizitën e tij të parë zyrtare në Beograd, Zelensky tha se Ukraina respekton integritetin territorial të partnerëve dhe se për Kosovën “qëndrimi ynë mbetet i pandryshuar”, raportoi Radio Evropa e Lirë. Ai e falënderoi Serbinë që e respekton integritetin territorial të Ukrainës, përfshirë Krimenë.

Reagimet në Kosovë erdhën menjëherë. Ministri në detyrë i Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Glauk Konjufca, shprehu keqardhje, por tha se Prishtina do ta mirëpriste njohjen dhe se mbështetja për Ukrainën vazhdon. Të nesërmen, autoritetet komunale të Prishtinës hoqën nga ndërtesa e Hotel Grandit, në qendër të qytetit, flamurin e madh ukrainas me mbishkrimin “Free Ukraine”, që kishte qëndruar aty rreth katër vjet. Ministria e Jashtme e Shqipërisë e quajti të gabuar çdo barazim të Kosovës me situata të tjera ndërkombëtare.

Kritika pati edhe në Kiev. Deputeti opozitar Oleksiy Goncharenko, iniciues i projektligjit për njohjen e Kosovës në parlamentin ukrainas, e quajti deklaratën gabim diplomatik dhe tha se Ukraina duhet ta njohë Kosovën. Veterani Yuriy Hudymenko, kryetar i Këshillit Publik Kundër Korrupsionit pranë Ministrisë së Mbrojtjes, tha se ndihej i turpëruar nga qëndrimi i presidentit.

Pse Kievi nuk lëviz

Kievi e arsyeton mosnjohjen me parimin e integritetit territorial dhe me frikën se njohja do t’i shërbente Rusisë si precedent për territoret e pushtuara. Kreu i Komisionit për Politikë të Jashtme dhe Bashkëpunim Ndërparlamentar në parlamentin ukrainas, Oleksandr Merezhko, i tha Radios Evropa e Lirë në gusht se në Ukrainë ka qëndrime të ndryshme, por vendimi i takon presidentit. Përveç precedentit, ai përmend edhe dy arsye të tjera kundër njohjes: mbështetjen e Serbisë për integritetin territorial të Ukrainës dhe, deri diku, municionin serb që përfundon në Ukrainë. Vetë Merezhko thotë se është skeptik ndaj këtyre arsyeve dhe se njohja nuk do ta shkelte të drejtën ndërkombëtare.

Ekspertët ukrainas nuk janë në një mendje. Kateryna Shymkevych, nga Qendra Analitike për Studime Ballkanike, i tha Radios Evropa e Lirë në gusht: “Autoritetet ukrainase nuk kanë premtuar kurrë se do ta njohin Kosovën”. Sipas saj, Moska e ka përdorur edhe opinionin e Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë për të mbështetur pretendimet mbi Krimenë, Donjeckun dhe Luhanskun, ndaj njohja mund t’i jepte Rusisë një argument tjetër propagandistik.

Yevhen Mahda, drejtor ekzekutiv i Institutit për Politikat Botërore në Kiev, i sheh përfitimet nga Beogradi te furnizimi me municion dhe te mundësia e një kanali bisedimesh me Rusinë. Ai, megjithatë, mendon se njohja e Kosovës nuk do të kishte pasoja negative brenda Ukrainës. Rrezikun e vetëm e sheh te marrëdhëniet me shtetet e BE-së që nuk e njohin Kosovën.

Çfarë peshon kjo për Kosovën dhe diasporën

Në praktikë, mungesa e njohjes ukrainase nuk e ndryshon jetën e qytetarëve të Kosovës, as të diasporës në Gjermani e Zvicër, dy shtete që e njohën Kosovën që në vitin 2008. Sipas Shymkevychit, Ukraina i pranon pasaportat e Kosovës për qëllime humanitare, paqeruajtësit ukrainas shërbyen në KFOR deri në vitin 2022, ndërsa më 2025 Kievi emëroi një përfaqësues të Dhomës së Tregtisë për Shqipërinë dhe Kosovën.

Pesha është politike. Gëzim Visoka, profesor i studimeve të paqes dhe konfliktit në Universitetin e Qytetit të Dublinit, vlerëson se qëndrimi i Kievit i jep legjitimitet qasjes penguese të Serbisë dhe u ofron një arsyetim më shumë pesë shteteve të BE-së që nuk e njohin Kosovën. Kjo vjen në një kohë kur Spanja, njëra prej tyre, e ka zbutur së fundmi tonin në Bruksel, ndërsa Kosova mbetet e vetmja në rajon pa status kandidati. Për diasporën, çështja prek mënyrën se si shihet shtetësia e Kosovës në debatin evropian për Ukrainën, një debat në të cilin Gjermania dhe Zvicra janë thellësisht të përfshira.

Tre skenarë

Skenari i parë është vazhdimi i qëndrimit aktual deri në fund të luftës. Kjo duket rruga më e mundshme, duke pasur parasysh se qëndrimi u rikonfirmua në gusht në nivelin më të lartë.

Skenari i dytë është afrimi pa njohje: më shumë bashkëpunim praktik dhe më shumë zëra në parlamentin ukrainas, ku ka deputetë, si Goncharenko, që e kërkojnë hapur njohjen.

Skenari i tretë është ndryshimi pas luftës, i lidhur me BE-në. Merezhko ka thënë se pozicioni i Kievit mund të ndryshojë pasi të përfundojë lufta, varësisht nga qëndrimi i Bashkimit Evropian dhe i vendeve anëtare. Nëse shtetet mosnjohëse lëvizin, bie edhe rreziku që Mahda e sheh si të vetmin. Ky është skenari më i largët, sepse nuk varet as nga Prishtina, as nga Kievi.

Mbetet e hapur nëse presioni publik ndihmon. Visoka thotë se Kosova ka bërë mjaft për Ukrainën për të merituar vëmendje dhe se mbështetja e njëanshme ka kufi. Shymkevych e quajti reagimin e gushtit në Kosovë të pajustifikuar.

Çfarë duhet ndjekur

E para është përgjigjja e Kievit: deri të premten në mbrëmje nuk ishte raportuar asnjë reagim zyrtar ndaj opinionit. E dyta është Beogradi, ku qeveria e re ende nuk është formuar, ndërsa Lista Studentore, që ka 140 nga 250 deputetë, ka paralajmëruar se do ta shqyrtojë kushtetutshmërinë e marrëveshjeve me Kosovën. E treta është Moska, e cila, sipas Radios Evropa e Lirë, sapo i besoi një rol një ministri të qeverisë serbe në largim. E katërta është parlamenti ukrainas: çdo nismë për njohjen do të tregonte nëse thirrja e Kurtit gjeti jehonë përtej një faqeje gazete.

Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat