Rama kundër të gjithëve, të gjithë kundër njëri-tjetrit

Analizë

Rama kundër të gjithëve, të gjithë kundër njëri-tjetrit

Nga: bota sot Më: 8 nëntor 2026 Në ora: 14:21
Fotoilustrim: Edi Rama përballë Berishës, Shehajt, Qorit dhe Lapajt, në mes të protestave studentore dhe përçarjeve politike në Shqipëri.

Kryeministri Edi Rama ka prezantuar platformën "Fol me Kryeministrin", që sipas tij është një hapësirë komunikimi e drejtpërdrejtë, fillimisht për studentët, por e hapur për çdo qytetar. Sipas Agjencisë Telegrafike Shqiptare, ideja lindi nga nevoja për dialog që diktoi protesta e studentëve.

Në mesazhin e tij, Rama e paraqet protestën si një të drejtë që shteti e mbron edhe kur drejtohet kundër qeverisë. Ai shton se dhuna ndaj institucioneve, kërcënimi dhe vandalizmi ndaj pronës janë krime. Pika më politike e tekstit është pretendimi se ka studentë që duan të flasin, por nuk ndihen të lirë ta bëjnë publikisht për shkak të intimidimit nga ata që nuk duan dialog. Me fjalë të tjera, kryeministri përpiqet të ndajë protestuesit "e dialogut" nga ata "të refuzimit".

Sfondi: nga Zvërneci te auditorët

Kriza nuk nisi me studentët. Ajo që filloi në maj si kundërshtim ndaj një projekti turistik në bregdetin jugor u kthye gradualisht në një lëvizje me kërkesa politike e ekonomike. Më herët, Partia Demokratike kishte protestuar për dorëheqjen e Ramës, për zgjedhje të parakohshme dhe për një qeveri teknike, duke i lidhur kërkesat me akuzat për korrupsion, kapje të shtetit dhe përqendrim të pushtetit. Në atë periudhë, Rama shkarkoi në shkurt ministren Belinda Balluku, ndërsa hetimi për korrupsion vijonte.

Kthesa erdhi në mes të tetorit. Studentët dolën fillimisht për kushtet në universitete, kostot e arsimit të lartë dhe problemet sociale. Që nga protesta e 13 tetorit, kërkesa u bë hapur politike: largimi i Qeverisë Rama.

Katër shkaqet kryesore të përplasjes

1. Dorëheqja kundrejt dialogut. Ky është mosmarrëveshja themelore. Rama ofron bisedë, ndërsa protestuesit e refuzojnë dhe e shohin dorëheqjen si kërkesë të panegociueshme. Ftesat e kryeministrit për dialog ishin refuzuar disa herë edhe para krijimit të platformës. Për protestuesit, dialogu pa dorëheqje është manovër. Për Ramën, refuzimi i dialogut tregon se protesta ka motive politike.

2. Dhuna policore dhe paketa "anti-dhunë". Ndërhyrja e policisë me gaz lotsjellës, ujë me presion dhe plumba gome e radikalizoi protestën. Më 25 tetor, Rama prezantoi një paketë me gjashtë instrumente ligjore, me parimin se protesta paqësore mbrohet, dhuna ndëshkohet dhe dëmi paguhet nga shkaktari. Kritikët theksojnë se paketa parashikon ndëshkime edhe për ata që nuk ushtrojnë vetë dhunë, nëse qëndrojnë në tubim pas paralajmërimit të policisë. Ata vënë në dukje edhe shpërblimin prej 2.500 eurosh për efektivët e angazhuar. Studentët, së bashku me disa organizata të shoqërisë civile, e kanë çuar paketën në Gjykatën Kushtetuese.

3. Shkaqet socio-ekonomike. Arsimi është vetëm maja e problemit. Pas tij qëndrojnë tarifat, kushtet në universitete, gjendja e shëndetësisë, mungesa e punës pas diplomimit dhe emigrimi i të rinjve.

4. Refuzimi i gjithë klasës politike. Parulla "Rama në burg, Berisha në burg" e bën këtë protestë problem edhe për opozitën tradicionale, jo vetëm për qeverinë.

Sali Berisha: mbështetës i protestës, por edhe shënjestër e saj

Kryetari i PD-së e ka bërë protestën studentore kauzë të partisë. Ai kërkon dorëheqjen e Ramës, një qeveri teknike, zgjedhje të lira dhe një reformë zgjedhore të pranuar nga të gjithë. Problemi i tij është se edhe ai është në shënjestër të protestuesve. Kur iu kërkua të tërhiqej, Berisha refuzoi duke argumentuar se largimi i tij do ta forconte Ramën. Largimin e deputetëve të PD-së nga protesta ai e paraqiti si tentativë të Ramës për ta përçarë tubimin përmes aktivistëve të Arlind Qorit. Rama, nga ana e tij, e akuzoi PD-në se u vu në krye të dhunës dhe se selia e saj u përdor si strehë për dhunuesit.

Agron Shehaj: "Ikni të gjithë"

Kreu i Partisë Mundësia ka mbajtur gjuhën më të ashpër ndaj dhunës policore. Ai kërkoi që Rama të mbajë përgjegjësi dhe të japë sa më shpejt dorëheqjen. Shehaj e lexon protestën si përplasje brezash: sipas tij, studentët nuk duan vetëm largimin e Ramës, por të të gjithë atyre që kanë qenë në pushtet gjatë 35 viteve të fundit. Ky qëndrim e vendos atë hapur përballë Berishës.

Arlind Qori: kritika nga e majta

Kreu i Lëvizjes Bashkë e ndërton kritikën mbi shkaqet socio-ekonomike: varfëria, emigrimi i prindërve, degradimi i arsimit dhe mungesa e punës në profesion. Për paketën anti-dhunë, ai argumenton se, sipas logjikës së qeverisë, kur një person gjuan me gurë në një protestë me mijëra njerëz, përgjegjës bëhen edhe të tjerët. Qori i sheh Ramën dhe Berishën si dy palë të të njëjtit sistem.

Adriatik Lapaj: protestuesi më këmbëngulës

Lapaj ka protestuar më gjatë se të tjerët dhe e ka bërë korrupsionin kauzën e tij kryesore. Ai kërkon dorëheqjen e menjëhershme të Ramës, një qeveri tranzitore me profesionistë të pavarur dhe një periudhë dymbëdhjetëmujore për të përgatitur zgjedhje të lira. Pas dhunës së 24 tetorit, ai e quajti Ramën përgjegjës në vetë të parë për dhunën ndaj qytetarëve.

Studentët: pa parti, pa përfaqësues

Studentët refuzojnë përfaqësimin partiak. Më 7 nëntor, ata i pritën demokratët me pankartat "Rama në burg, Berisha në burg", një javë pasi kishin refuzuar që përfaqësues të PD-së t'u bashkoheshin protestës.

Paradoksi i opozitës së përçarë

Të gjithë kërkojnë largimin e Ramës, por nuk bashkohen. Berisha i ftoi publikisht Shehajn, Qorin dhe Lapajn në një front të përbashkët. Shehaj u përgjigj se një bashkim i tillë nuk do ta largonte Ramën. Lapaj tha se edhe Rama edhe Berisha duhet të tërhiqen nga skena. Qori i quajti të dy aktorë që "bashkëqeverisin". Edhe mes partive të reja ka rivalitet: Qori dhe Lapaj janë përplasur publikisht më parë, ndërsa gjatë protestave për Zvërnecin u fol për "përvetësim" të protestës nga njëri prej tyre.

Kjo përçarje e ndihmon Ramën. Krahasimi me Serbinë, ku lëvizja studentore arriti të fitonte zgjedhjet, ka kufij: protestuesit shqiptarë kanë kërkesa të ndryshme dhe ende nuk kanë krijuar një alternativë të përbashkët politike.

Strategjia e Ramës

Platforma "Fol me Kryeministrin" duhet lexuar si pjesë e një strategjie me dy tehe. Nga njëra anë, qeveria bën dorëzime teknike dhe ofron dialog. Nga ana tjetër, ndëshkon ashpër dhunën dhe e lidh atë me opozitën. Mesazhi i qeverisë është se problemi nuk janë kërkesat, por ata që nuk e lejojnë dialogun.

Mbështetësit e qeverisë argumentojnë se asnjë qeveri e zgjedhur nuk mund të japë dorëheqje nën presionin e rrugës, se dhuna ndaj institucioneve dhe bizneseve kërkon përgjigje ligjore dhe se oferta për dialog është e sinqertë. Kritikët kundërpërgjigjen se dialogu vjen vonë, pas muajsh shpërfilljeje, dhe njëkohësisht me masa që i frikësojnë protestuesit. Prandaj, sipas tyre, platforma është më shumë mjet propagande sesa urë komunikimi.

Cila lexim do të mbizotërojë do të varet nga dy faktorë: vendimi i Gjykatës Kushtetuese për paketën anti-dhunë dhe aftësia e studentëve për ta mbajtur protestën paqësore dhe të pavarur nga partitë.

comment Për komente lëvizni më poshtë
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat