ara se qyteti t’i jepte një emër, ai ishte thjesht një njeri që mbante një heshtje më të madhe se vetja. Por qytetet nuk i durojnë gjërat që nuk i kuptojnë: i thërrasin, i përcaktojnë, i mbyllin në një fjalë. Dhe kështu, pa zhurmë, pa gjyq, pa dëshmi, ai u bë “i marrë”. Nuk kishte një arsye të vetme për këtë. Ishte një përfundim që njerëzit e përdorin kur nuk duan të kuptojnë.
Ai nuk fliste, nuk përzihej, nuk kërkonte gjë nga askush. Dukej sikur jetonte jashtë kohës së tyre, në një ritëm që nuk përputhej me orët e qytetit. Jo sepse kishte humbur arsyen, por sepse kishte zgjedhur të mos jetonte sipas saj. Pra, në qytet e quanin të marrë. Askush nuk dinte saktësisht pse. Ndoshta ngaqë nuk fliste me njeri, ndoshta sepse nuk i përkiste askujt.
Çdo mëngjes dilte para se drita të zbardhte mirë. Rrugët ishin ende të lagura nga nata, dhe hapat e tij nuk shqetësonin askënd. Kthehej vonë, kur dritaret mbylleshin dhe zërat shuheshin. Askush nuk e dinte ku shkonte apo me çfarë merrej. Nuk kishte punë, nuk kishte shoqëri, nuk kishte emër që të kujtohej me rëndësi.
Jetonte me të ëmën në një kasolle të vjetër që mezi mbahej në këmbë, në skajin e qytetit, aty ku rruga humbte dhe fillonte toka e papunuar. Aty, bashkë me të, jetonte edhe e ëma. Një grua e heshtur, e lodhur nga jeta, por që mbante ende gjallë një copë dinjiteti në mënyrën si kujdesej për dy-tri pula dhe një kopsht të vogël. Ajo ishte gjithë bota e tij.
Ata kishin ardhur nga një katund rrëzë mali, shumë vite më parë. Atje, dikur, kishin pasur një shtëpi, një tokë, një vend ku emri kishte kuptim. Por jeta kishte marrë kthesën e saj. Babai kishte vdekur shpejt, dhe jeta i kishte shtyrë drejt këtij qyteti bregdetar, ku askush nuk i njihte dhe askush nuk i priste.
E gjithë kjo nuk do të kishte rëndësi për askënd, sikur të mos kishte ndodhur ajo që ndodhi. Sëmundja e së ëmës erdhi ngadalë, si një hije që zgjatet pa u vënë re. Fillimisht ishte një lodhje e lehtë, pastaj një kollë, pastaj një dobësi që nuk largohej. Ai rrinte pranë saj, duke dëgjuar frymën që i rëndohej.
Në atë dhomë të vogël, koha dukej sikur kishte ndalur. Jashtë, qyteti vazhdonte jetën e vet, por brenda gjithçka ishte e përqendruar në atë shtrat ku ajo mezi nxirrte fjalët. Fryma i ishte bërë e rëndë, si një fije që këputej dalëngadalë.
- Bir… - pëshpëriti ajo një natë - të kam bërë hallall çdo mund… çdo pikë djersë… çdo dhimbje…
Ai i mbajti dorën, pa folur.
- Po të lë vetëm… Veç një fjalë kam… - vazhdoi ajo me zë të thyer - më ço… më varros… atje në katund… pranë të parëve tanë…
Ai nuk tha asgjë. Vetëm uli kokën, sikur ta kishte marrë amanetin në zemër.
Kur ajo ndërroi jetë, askush nuk u mor me të. Nuk kishin të afërm. Ishte koha e mbjelljeve, dhe njerëzit kishin punët e tyre. Komunalja erdhi, e mori trupin dhe e varrosi në varrezat e qytetit, si një njeri pa histori. Qyteti e harroi shpejt.
Por jo ai. Atë natë, kur gjithçka ra në qetësi, ai u kthye në varreza. Hëna ndriçonte dobët mbi gurët e ftohtë. Me duar të zhveshura dhe pa zë, filloi të gërmonte. Dheu ishte i rëndë, por ai nuk ndaloi, derisa e nxori arkivolin. U përkul mbi të për një çast. Jo për t’u siguruar - por për të qenë pranë.
E ngriti mbi shpinë - ishte pesha më e shtrenjtë në botë - dhe u nis. Udhë pa udhë, natën e gjatë, përmes fushave dhe shtigjeve, drejt katundit të vjetër. Nata e mbulonte, sikur donte ta mbronte nga sytë e botës. Askush nuk e pa, askush nuk e ndali. Vetëm hapat e tij dhe fryma e rëndë e rrugës e shoqëronin.
Në agim, kur drita e parë preku malin, ai arriti. Gjeti vendin ku preheshin të parët, hapi një varr të ri dhe e vendosi aty. Pastaj u ul pranë dhe qëndroi gjatë, pa lëvizur.
Në qytet, të nesërmen, njerëzit morën vesh çfarë kishte bërë.
- Është i marrë, - thanë. Por, për herë të parë, disa prej tyre e thanë me zë më të ulët. Sepse ndonjëherë marrëzia është vetëm një mënyrë tjetër për të mbajtur një premtim.
Ai bëri atë që ata nuk do ta bënin kurrë: kishte ndjekur një rrugë deri në fund, pa u ndalur nga frika, nga lodhja apo nga gjykimi. Kishte prej atyre që, thellë brenda tyre, e ndjenë se kishin gabuar. Dhe ndoshta, në fund, nuk ishte ai që kishte dalë jashtë botës, por bota që kishte mbetur jashtë tij.
Sepse ka njerëz që jetojnë duke harruar dhe njerëz që jetojnë duke mbajtur mend - dhe mes tyre kalon një vijë e hollë që quhet marrëzi. Ai e kaloi atë vijë pa u kthyer pas. Jo për të humbur veten, por për ta gjetur. Dhe kur gjithçka u mbulua me dhe, nuk mbeti një histori për t’u treguar, por një heshtje për t’u kuptuar.