Gjeneva - hapësirë e dijes, diplomacisë dhe bashkëpunimit ndërkombëtar
Në shtator të vitit 2026, Gjeneva dhe zona ndërkufitare Gjenevë-Annemasse u bënë pjesë e një serie aktivitetesh akademike, diplomatike, shkencore dhe kulturore të Prof. Dr. Nijazi Halilit. Qëndrimi në këtë hapësirë ndërkombëtare u karakterizua nga pjesëmarrja në Forumin Publik të Organizatës Botërore të Tregtisë (WTO), kontakte akademike dhe institucionale, promovimi dhe dhurimi i veprave shkencore, takime me përfaqësues diplomatikë dhe pjesëtarë të diasporës shqiptare, si dhe vizita në institucione të rëndësishme shkencore e kulturore.
Kjo veprimtari u zhvillua në një mjedis ku ndërthuren diplomacia ndërkombëtare, kërkimi shkencor, arsimi universitar, ekonomia dhe bashkëpunimi ndërkufitar. Për një studiues të marrëdhënieve ndërkombëtare, Gjeneva paraqet një hapësirë të veçantë për kontakt të drejtpërdrejtë me institucionet dhe forumet ku diskutohen çështje të rëndësishme të rendit ndërkombëtar.
PJESËMARRJA NË WTO PUBLIC FORUM 2026
Një nga aktivitetet kryesore të qëndrimit në Gjenevë ishte pjesëmarrja në WTO Public Forum 2026, i zhvilluar në selinë e Organizatës Botërore të Tregtisë nga 15 deri më 17 shtator 2026, me temën “Powering the Future”.
Sipas dokumentacionit zyrtar të WTO-së, Forumi i vitit 2026 u përqendrua veçanërisht në tregtinë e shërbimeve, rolin e saj në zhvillimin ekonomik, krijimin e vendeve të punës, të ardhurat dhe mundësitë që lidhen me transformimin e ekonomisë globale. Programi përfshiu 113 sesione dhe 540 folës, ndërsa WTO njoftoi për më shumë se 4.600 pjesëmarrës nga biznesi, qeveritë, shoqëria civile, akademia dhe organizatat ndërkombëtare. (World Trade Organization)
Pjesëmarrja ime në këtë forum përbënte një mundësi të rëndësishme për ndjekjen nga afër të diskutimeve mbi tregtinë ndërkombëtare, sistemin shumëpalësh të tregtisë, ekonominë globale, shërbimet dhe sfidat e reja që po ndikojnë në marrëdhëniet ekonomike ndërkombëtare.
Në këtë kuadër, Forumi Publik i WTO-së shërbeu jo vetëm si një aktivitet ndërkombëtar, por edhe si një hapësirë për shkëmbimin e ideve dhe për krijimin e kontakteve me studiues, profesionistë dhe përfaqësues të institucioneve të ndryshme.
Pjesëmarrja ime në Forum është dokumentuar edhe në publikimin e HelveticALForum, të datës 15 shtator 2026, i cili përmban fotografi dhe e paraqet pjesëmarrjen në Forumin e WTO-së në Gjenevë. (HelveticALForum)
DIALOGU PRIVAT PËR TRANSPARENCËN
Në kuadër të programit të Forumit Publik u përfshiva edhe në aktivitetin “Private-Sector Dialogue on Transparency”, të zhvilluar më 15 shtator 2026 në Room D të WTO-së, nga ora 11:30 deri në 13:00.
Ky aktivitet lidhej me një nga çështjet themelore të sistemit tregtar shumëpalësh – transparencën dhe dialogun ndërmjet aktorëve institucionalë dhe sektorit privat.
Për mua, ndjekja e këtij diskutimi ishte me rëndësi të veçantë akademike, sepse transparenca, parashikueshmëria dhe bashkëpunimi institucional janë elemente të rëndësishme të funksionimit të marrëdhënieve ekonomike ndërkombëtare.
Programi zyrtar i WTO Public Forum 2026 e vendoste transparencën, shërbimet, digjitalizimin dhe përshtatjen e sistemit tregtar me ndryshimet e ekonomisë globale ndër temat kryesore të Forumit. (World Trade Organization)
UNIVERSITETI I GJENEVËS DHE BIBLIOTEKA UNIVERSITARE
Një moment me rëndësi të veçantë akademike gjatë qëndrimit në Gjenevë ishte kontakti me Universitetin e Gjenevës (Université de Genève) dhe Bibliotekën e tij.
Më 17 shtator 2026, në Bibliotekën e Universitetit të Gjenevës u dhuruan dy nga veprat e mia shkencore në gjuhën angleze:
“Balkans, Peninsula of Crisis – Failure of Diplomatic Management”
“Global Challenges in the XXI Century”
Dhurimi u bë si një gjest i shkëmbimit akademik dhe kulturor dhe si një mënyrë për ta bërë punën time shkencore të qasshme për komunitetin universitar dhe studiuesit.
Aktiviteti është dokumentuar nga Bota Sot më 17 shtator 2026, me fotografi dhe të dhëna për veprat e dhuruara. Në këtë aktivitet isha i shoqëruar nga diplomati Tahir Shabani. (Bota Sot)
Biblioteka e Universitetit të Gjenevës, veçanërisht qendra Uni Mail, përfshin koleksione në fusha që lidhen drejtpërdrejt me profilin tim akademik, ndër to marrëdhëniet ndërkombëtare, shkencat politike, shkencat sociale, ekonominë, financat dhe menaxhmentin. Biblioteka gjithashtu ofron mundësi për depozitimin e publikimeve. (Université de Genève)
Në këtë kuptim, prania e veprave të një autori nga Kosova në një mjedis universitar ndërkombëtar merr rëndësi jo vetëm simbolike, por edhe akademike.
LIBRI SI URË E SHKËMBIMIT AKADEMIK
Dhurimi i librave në Universitetin e Gjenevës duhet parë edhe në një kontekst më të gjerë të ndërkombëtarizimit të veprimtarisë shkencore.
Libri shkencor nuk është vetëm rezultat i punës së autorit. Ai është edhe një mjet komunikimi ndërmjet studiuesve, universiteteve dhe institucioneve. Përmes librit, idetë e një studiuesi mund të kalojnë përtej kufijve të vendit ku janë botuar.
Në këtë aspekt, dy veprat e dhuruara në Universitetin e Gjenevës përfaqësojnë pjesë të punës sime në fushën e marrëdhënieve ndërkombëtare, diplomacisë dhe sfidave globale.
Kjo qasje është në përputhje me rëndësinë që universitetet dhe bibliotekat ndërkombëtare i japin qarkullimit të dijes dhe qasjes së studiuesve në burime akademike.
KONTAKTI ME BIBLIOTEKËN E WTO-S
Gjatë qëndrimit në Gjenevë, një vëmendje e veçantë iu kushtua edhe Bibliotekës së Organizatës Botërore të Tregtisë (WTO Library).
Biblioteka ndodhet në Centre William Rappard, selia historike e WTO-së, dhe mbledh materiale të rëndësishme për sistemin shumëpalësh të tregtisë. Sipas WTO-së, koleksioni përfshin rreth 40.000 monografi, më shumë se 1.000 periodikë dhe dokumentacion të gjerë të GATT/WTO-së. (World Trade Organization)
Biblioteka është e hapur edhe për vizitorë me interes profesional ose akademik në sistemin shumëpalësh të tregtisë, ndërsa përdorimi i saj nga studiuesit jashtë komunitetit të WTO-së rregullohet përmes procedurave të qasjes. (World Trade Organization)
Interesi im për këtë bibliotekë lidhet drejtpërdrejt me profilin tim akademik dhe me dëshirën për ta prezantuar punën shkencore të botuar në Kosovë në institucione ndërkombëtare të dijes.
Në këtë kuadër, një nga objektivat e kësaj vizite ishte edhe shqyrtimi i mundësive për prezantimin dhe dërgimin e veprave të mia shkencore në këtë bibliotekë.
TAKIMI ME SH.T. ZAIM JASHARIN, KONSULL NDERI I REPUBLIKËS SË MAQEDONISË SË VERIUT
Një tjetër aktivitet me karakter diplomatik ishte takimi me Sh.T. Zaim Jasharin, Konsull Nderi i Republikës së Maqedonisë së Veriut në Gjenevë.
Takimi u zhvillua në kuadër të vizitës institucionale në Gjenevë dhe u përqendrua në diplomacinë, bashkëpunimin ndërinstitucional, shkëmbimin e përvojave dhe dijes dhe mundësitë për krijimin e urave të reja të bashkëpunimit.
Në shenjë respekti dhe miqësie, i dhurova Konsullit Nderi Zaim Jashari dy botimet e mia shkencore në gjuhën angleze:
“Balkans, Peninsula of Crisis – Failure of Diplomatic Management”
dhe
“Global Challenges in the XXI Century”.
Në takim isha i shoqëruar nga Sh.T. Tahir Shabani, President i Institutit për Bashkëpunim dhe Zhvillim, Francë dhe Gjenevë.
Takimi është dokumentuar me një artikull të Bota Sot, i publikuar më 20 shtator 2026, i cili përmban edhe fotogaleri nga aktiviteti. (Bota Sot)
Ky takim ishte një tjetër shembull i rëndësisë së kontakteve personale dhe institucionale në ndërtimin e urave të bashkëpunimit në hapësirën shqiptare dhe më gjerë.
VIZITA NË CERN
Gjatë qëndrimit në rajonin e Gjenevës u realizua edhe një vizitë në CERN – European Organization for Nuclear Research, organizata ndërkombëtare e kërkimit shkencor në fushën e fizikës së grimcave.
CERN-i është një prej institucioneve më të njohura ndërkombëtare të kërkimit shkencor dhe ndodhet në rajonin franko-zviceran pranë Gjenevës.
Vizita në këtë qendër përbënte një përvojë të rëndësishme kulturore dhe shkencore, duke ofruar mundësi për të parë nga afër një mjedis ku kërkimi ndërkombëtar, teknologjia dhe bashkëpunimi shkencor zhvillohen në shkallë të gjerë.
Në versionin përfundimtar të monografisë, kjo vizitë duhet të shoqërohet me fotografitë personale të autorit, pasi ato përbëjnë dokumentimin më të drejtpërdrejtë të pranisë në CERN.
ANNEMASSE - BIBLIOTHÈQUE « PIERRE GOY »
Në kuadër të lëvizjes ndërkufitare ndërmjet Gjenevës dhe Francës, u realizua edhe vizita në Bibliothèque municipale Pierre Goy në Annemasse.
Biblioteka Pierre Goy ndodhet në 4 Place du Clos Fleury, 74100 Annemasse, Francë dhe është bibliotekë komunale e themeluar fillimisht në vitin 1945 nga Pierre Goy. Sipas Catalogue collectif de France, biblioteka ka koleksione të përgjithshme të leximit publik dhe fond rajonal franko-zviceran, duke përfshirë materiale mbi hapësirën ndërkufitare Ain–Haute-Savoie–Gjenevë–Vaud–Valais. (CCFr)
Vizita në këtë bibliotekë e plotësoi dimensionin kulturor të qëndrimit në rajon dhe krijoi mundësi për njohjen me një institucion lokal të dijes dhe kulturës në hapësirën franko-zvicerane.
Në këtë rast, burimi institucional i verifikon ekzistencën dhe karakteristikat e bibliotekës, ndërsa fotografitë personale dokumentojnë praninë time gjatë vizitës.
PROMOVIMI I VEPRAVE SHKENCORE PARA MËRGATËS SHQIPTARE
Një nga momentet më domethënëse të qëndrimit ishte promovimi i veprave shkencore para pjesëtarëve të mërgatës shqiptare që jetojnë dhe veprojnë në Zvicër, si dhe bashkatdhetarëve të ardhur nga Franca.
Aktiviteti u zhvillua më 20 shtator 2026 dhe u karakterizua nga bashkëbisedimi, interesimi për veprimtarinë akademike dhe prezantimi i botimeve shkencore.
Sipas raportimit të Plus Televizion, aktiviteti mblodhi pjesëtarë të mërgatës shqiptare në Zvicër dhe bashkatdhetarë nga Franca. Në organizim kishte rol edhe koordinatori, Ambasadori Tahir Shabani. (Plus Televizion)
Për mua, ky aktivitet kishte një dimension të veçantë: komunikimi i drejtpërdrejtë me diasporën përmes librit dhe dijes.
Diaspora shqiptare nuk është vetëm një komunitet që ruan lidhjet familjare dhe kombëtare me vendlindjen. Ajo është gjithashtu një hapësirë ku libri, arsimi, kultura dhe puna shkencore mund të shërbejnë si ura komunikimi ndërmjet Kosovës, Shqipërisë dhe vendeve ku jetojnë shqiptarët
LIBRI SI URË MES SHQIPTARËVE NË DIASPORË
Takimi me mërgatën në Zvicër dhe me bashkatdhetarët nga Franca e theksoi edhe një herë rolin që mund të ketë libri në ruajtjen e lidhjeve kulturore dhe intelektuale.
Në një kohë kur komunikimi digjital është bërë pjesë e përditshmërisë, libri vazhdon të ketë një vlerë të veçantë si dokument i qëndrueshëm i mendimit.
Për një autor nga Kosova, prezantimi i veprave shkencore para shqiptarëve jashtë vendit është një mënyrë për ta afruar diasporën me zhvillimet intelektuale në vendlindje dhe për të krijuar hapësira të reja bashkëpunimi.
Në këtë kuptim, promovimi i librave në Gjenevë dhe Annemasse nuk ishte vetëm një aktivitet kulturor, por edhe një formë e diplomacisë akademike dhe kulturore.
DIMENSIONI AKADEMIK I VIZITËS
Vizita në Gjenevë dhe Annemasse në shtator 2026 kishte një karakter të ndërthurur akademik, diplomatik, shkencor dhe kulturor.
Në një periudhë relativisht të shkurtër u krijua mundësia për t'u përballur me disa prej institucioneve dhe hapësirave më të rëndësishme të dijes dhe bashkëpunimit ndërkombëtar: WTO, Universiteti i Gjenevës, Biblioteka e Universitetit të Gjenevës, CERN dhe Bibliothèque Pierre Goy.
Në planin akademik, pjesëmarrja në WTO Public Forum krijoi mundësi për njohje me diskutimet aktuale mbi tregtinë ndërkombëtare dhe ekonominë globale. Në planin universitar, dhurimi i dy veprave në Bibliotekën e Universitetit të Gjenevës përbën një hap të rëndësishëm në prezantimin e punës shkencore të autorit në një mjedis akademik ndërkombëtar. Në planin diplomatik, takimi me Konsullin Nderi Zaim Jashari dhe kontaktet me përfaqësues të tjerë krijuan mundësi për shkëmbim përvojash dhe bashkëpunim.
GJENEVA SI PIKË TAKIMI E DIJES DHE DIPLOMACISË
Gjeneva ka një rol të veçantë në sistemin ndërkombëtar. Në të janë përqendruar institucione dhe organizata që lidhen me diplomacinë, tregtinë ndërkombëtare, të drejtat e njeriut, shëndetin, shkencën dhe bashkëpunimin shumëpalësh.
Vetë Centre William Rappard, ku ndodhet selia e WTO-së, ka një histori të lidhur me zhvillimin e bashkëpunimit ndërkombëtar dhe institucionet shumëpalëshe. Që nga viti 1995, ndërtesa është selia e Organizatës Botërore të Tregtisë. (World Trade Organization)
Në këtë mjedis, pjesëmarrja e një studiuesi nga Kosova në një forum ndërkombëtar, prezantimi i veprave të tij në një bibliotekë universitare dhe zhvillimi i kontakteve akademike e diplomatike marrin një kuptim të veçantë.
PËRFUNDIM
Qëndrimi në Gjenevë dhe Annemasse në shtator 2026 përbën një kapitull të veçantë në veprimtarinë time akademike dhe profesionale.
Pjesëmarrja në WTO Public Forum 2026, ndjekja e aktiviteteve të forumit, kontakti me Universitetin e Gjenevës, dhurimi i dy veprave shkencore në Bibliotekën e këtij universiteti, interesimi për Bibliotekën e WTO-së, takimi me Sh.T. Zaim Jasharin, shoqërimi dhe bashkëpunimi me Sh.T. Tahir Shabanin, vizita në CERN, vizita në Bibliothèque Pierre Goy në Annemasse dhe promovimi i veprave shkencore para mërgatës shqiptare në Zvicër dhe Francë përbëjnë një tërësi aktivitetesh me karakter ndërkombëtar.
Këto veprimtari kanë një element të përbashkët: dijen si urë lidhëse.
Libri ishte pjesë qendrore e kësaj vizite. Ai u bë mjet i prezantimit të punës shkencore në Universitetin e Gjenevës, pjesë e shkëmbimit diplomatik dhe akademik në takimin me Konsullin Nderi të Maqedonisë së Veriut dhe instrument i komunikimit kulturor me mërgatën shqiptare.
Për një studiues nga Kosova, prezantimi i punës shkencore në hapësira ndërkombëtare është një mënyrë për të kontribuar në komunikimin akademik përtej kufijve kombëtarë.
Vizita e shtatorit 2026 në Gjenevë dhe Annemasse mbetet kështu një përvojë ku u ndërthurën akademia, diplomacia, shkenca, libri dhe diaspora.
DOKUMENTACIONI FOTOGRAFIK DHE BURIMET
Foto 1 – WTO Public Forum 2026: dokumentim fotografik i pjesëmarrjes; publikim i HelveticALForum, 15 shtator 2026. (HelveticALForum)
Foto 2 – Aktivitetet e WTO-së: arkivi personal i autorit dhe dokumentacioni zyrtar i WTO Public Forum 2026. Programi dhe temat e Forumit janë të dokumentuara në faqen zyrtare të WTO-së. (World Trade Organization)
Foto 3 – Biblioteka e Universitetit të Gjenevës: dhurimi i dy veprave shkencore më 17 shtator 2026; publikim i Bota Sot me fotografi. (Bota Sot)
Foto 4 – WTO / Centre William Rappard: arkivi personal i autorit; të dhënat institucionale mbi ndërtesën dhe WTO-në gjenden në burimin zyrtar të WTO-së. (World Trade Organization)
Foto 5 – Takimi me Sh.T. Zaim Jasharin: Bota Sot, 20 shtator 2026, me fotogaleri. (Bota Sot)
Foto 6 – CERN: arkivi fotografik personal i autorit.
Foto 7 – Bibliothèque Pierre Goy, Annemasse: arkivi fotografik personal i autorit; ekzistenca dhe të dhënat institucionale të bibliotekës verifikohen nga Catalogue collectif de France. (CCFr)
Foto 8 – Promovimi i veprave para mërgatës shqiptare: Plus Televizion, 20 shtator 2026, dhe arkivi fotografik i autorit. (Plus Televizion)
BURIME INSTITUCIONALE
Organizata Botërore e Tregtisë (WTO) – dokumentacioni zyrtar i Public Forum 2026. (World Trade Organization)
WTO Library – informacioni zyrtar mbi bibliotekën, koleksionet dhe kushtet e qasjes. (World Trade Organization)
Biblioteka e Universitetit të Gjenevës – informacioni institucional për Uni Mail dhe fushat e koleksioneve. (Université de Genève)
Catalogue collectif de France – të dhënat institucionale për Bibliothèque municipale Pierre Goy, Annemasse. (CCFr)
Burime mediatike dokumentuese: Bota Sot, Plus Televizion dhe HelveticALForum, sipas aktiviteteve të cituara më sipër.