Në jetën e njeriut ka momente kur ndjehet vërtet i vogël përpara madhështisë së diçkaje më të lartë se vetja. Për disa është natyra, për të tjerë dashuria ose humbja. Por për shumicën, këto çaste nënshtrimi shpirtëror ndodhin përballë shenjtërisë - të amësisë dhe të Zotit. Kjo është dhe thelbi: një gjendje përuljeje e thellë përballë kujtimit të nënës dhe përballë simbolit të besimit. Të dyja këto nuk janë thjesht përvoja personale, por shtylla të ndërgjegjes dhe moralit njerëzor.
Kujtimi i nënës - një përulje përjetësisht e denjë
Ka një gjest të heshtur që nuk matet me sy, as me fjalë - përulja e kokës. Dhe shpesh, kjo përulje nuk është dorëzim, por një shpërthim i brendshëm mallëngjimi, një lot i padukshëm që bie thellë në shpirt. Unë, kokën e ul vetëm përballë dy shenjtërive që më kanë rritur - kujtimit të nënës dhe shenjës së kryqit në kishë. Dhe jo pse dikush ma kërkon me zë, por sepse zemra ime nuk di të bëjë ndryshe - këtë ma kërkon ndërgjegjja ime.
Nuk ka figurë më të lartë në jetën e njeriut se ajo e nënës. Ajo është fjala e parë, streha e parë, dhe kujtimi i fundit që i mbetet shpirtit edhe kur koha ka fshirë çdo tjetër gjurmë. Përpara saj nuk përkulemi për shkak të detyrimit, por nga ndjenja më e thellë e respektit dhe mirënjohjes. Të ulësh kokën përballë kujtimit të nënës është një akt i heshtur, por i mbushur me një ndjenjë të pastër dhe fisnike. Është si të flasësh me shpirtin e saj, si të kërkosh bekimin për çdo hap që bën në jetë.
Ajo është engjëlli im tokësor, i kthyer tashmë në dritë qiellore. Dhe në çdo hap që hedh, ndjej peshën e syve të saj mbi supe - jo si barrë, por si udhëzim. Ndoshta për këtë ul kokën: nga mallëngjimi, nga mungesa, por mbi të gjitha, nga mirënjohja.
Në kujtimin e nënës sime ka erë buke të ngrohtë, dorë të butë mbi ballë dhe një sy që më shikonte edhe kur nuk isha pranë. Ajo ishte bekimi im i parë dhe lutja ime e fundit. Dhe kur më mungon fjala e saj, zëri i saj më vjen nga brenda, si psherëtimë shpirti. Nënës nuk i kërkohet falje me fjalë, por me jetë të ndershme. Dhe kur ul kokën para kujtimit të saj, nuk është pikëllim, por një akt i dashurisë më të thellë, më të pastër, më të pashpjegueshme.
Në shoqëritë tona tradicionale, nëna është figura qendrore e formimit të ndërgjegjes sonë. Ajo është zëri që të mëson të thuash të vërtetën, të kërkosh falje, të duash pa kushte. Edhe kur largohet nga kjo botë, ajo vazhdon të jetojë në kujtimet, në gjestet, në fjalët tona. Nderimi ndaj saj nuk është vetëm një emocion nostalgjik, por një detyrë morale - një shenjë e njerëzimit tonë.
Kryqi në kishë - përulja përballë të shenjtës
Kur hyj në kishë, nuk e ndiej veten të vogël, por të zhveshur nga çdo maskë. Në atë heshtje të shenjtë, flet ndërgjegjja. E kur bëj kryq, nuk është thjesht një rit i zakonshëm - është një trokitje në portën e Zotit. Nuk kam ulur kokën përpara shumë stuhive në jetë, por vetëm në kishë ajo përulje ka qenë e plotë. Jo nga frika, por nga një paqe e pashpjegueshme që më mbush kraharorin.
Në anën tjetër, përulja përpara kryqit në kishë është një akt i vetëdijshëm i besimit. Është pranim i kufijve tanë njerëzorë përballë të Përjetshmit. Kur bëjmë kryq, nuk është thjesht një lëvizje e dorës, por një rrëfim i heshtur se besojmë, shpresojmë dhe kërkojmë mëshirë. Është përulja e shpirtit para një fuqie që na kapërcen dhe që i jep kuptim jetës përtej vuajtjes dhe pasigurisë së përditshme.
Zoti nuk më flet me zë, por me një ngrohtësi që e ndiej kur loti bie pa u ndjerë. Është momenti kur njeriu nuk i flet askujt, veç vetes së tij dhe Hyjit. E sërish, ajo kokë e ulur është një lutje pa fjalë, një falje e kërkuar, një falënderim i pavdekshëm.
Kisha nuk është vetëm një ndërtesë e shenjtë, por një vend takimi me Zotin dhe me ndërgjegjen tonë. Aty ku fjala merr peshë dhe heshtja bëhet lutje. Të ulësh kokën përballë altarit nuk është dobësi, por trimëri morale - është pranimi se ka diçka më të madhe se ne, një të vërtetë që nuk mund ta matim dot me logjikë, por që e ndjejmë në shpirt. E përulja e kokës para nënës dhe kishës është ndërgjegjja.
Ndërgjegjja – ura që lidh dy shenjtëritë
Unë mendoj se “këtë ma kërkon ndërgjegjja ime” vendos një gjykatës të tretë mes dy shenjtorëve të jetës sime - nënës dhe Zotit. Ndërgjegjja nuk është ligj i shkruar, as normë shoqërore; ajo është zëri i brendshëm që të thotë kur ke gabuar, kur duhet të ndalesh, kur duhet të kërkosh falje, por edhe kur duhet të falësh. Është ura mes njeriut dhe të vërtetës, mes vetes dhe tjetrit.
Ndërgjegjja është ajo që na ndalon të bëjmë kompromise me nderin, që na bën të mos përulemi përpara të pavlerës dhe të mos e shesim shpirtin për një përfitim të përkohshëm. Ajo na mëson se përulja është e bukur vetëm kur buron nga respekti i sinqertë dhe jo nga frika apo llogaria.
Ndërgjegjja është ajo që më jep dritën kur syri im nuk sheh. Ajo më thotë kur të ndalem dhe kur të përulem. Ajo nuk më lejon të gjunjëzohem përballë të pavlerës, por më udhëzon që të jem i vogël përballë dashurisë së vërtetë dhe besimit të pastër.
Ndërgjegjja është pasqyra që nuk gënjen, ajo më kujton se para nënës dhe para Zotit nuk kam nevojë për fjalë, por për përulje. Dhe për këtë, edhe kur bota bërtet që të ngrihem, ajo më mëson kur është më mirë të ul kokën - me nder, me dashuri dhe me besim.
Prandaj, në këtë jetë, çdo gjunjëzim tjetër humbet - veç dy që lartësojnë: ai para dashurisë që më lindi dhe ai para besimit që më mban.
Forca që lind nga përulja
Në një botë ku përulja shpesh shihet si shenjë dobësie, ky motiv na kujton se ka përulje që na madhështojnë. Të ulësh kokën përballë kujtimit të nënës dhe përballë Zotit nuk është shenjë nënshtrimi, por lartësi njerëzore. Është një akt që lind nga dashuria, besimi dhe ndërgjegjja - tri shtylla që e mbajnë njeriun në udhën e dinjitetit dhe të së mirës.
Ka përulje që e bëjnë njeriun të duket më i madh. Ka ulje koke që nuk janë shenjë dobësie, por shenjë force shpirtërore. Unë nuk do të përulem përballë lavdisë së rreme, as përballë pushteteve pa zemër. Por përballë dy shenjtërive - kujtimit të nënës dhe besimit tim në Zot - po, do ta ul kokën me gjithë shpirtin tim. Sepse ajo përulje më mban njeri, më mban i gjallë, më mban i drejtë.
E po t’i referohemi kësaj çështjeje, atëherë mund të sjellim dhe disa gjykime nga:
Nga Nënë Tereza: “Dashuria fillon në shtëpi – dhe nuk është se sa shumë bëjmë… por sa dashuri vendosim në atë që bëjmë.”
Nga At Zef Pllumi: “Vetëm kujtimi i Nanës dhe i Zotit më ka mbajtë në kambë kur gjithçka tjetër më ra mbi krye.”
Nga Biblia (Fjalët e Urta 31:28): “Bijtë e saj çohen e e quajnë të lume; edhe burri i saj e lëvdon.”
Nga Faik Konica: “Një popull që s’e nderon nënën dhe fenë e vet, s’ka të ardhme.”