(UN - New York) – Më 21 tetor 2025, Këshilli i Sigurimit i OKB-së mbajti takimin e 10019-të (të dytin dhe të fundit për këtë vit) për të diskutuar situatën në Kosovë, bazuar në Raportin e Sekretarit të Përgjithshëm (S/2025/634), që mbulon zhvillimet nga 16 marsi deri më 15 shtator 2025.
Zëvendës-Përfaqësuesi Special dhe Shefi i Përkohshëm i UNMIK-ut, Milbert Dongjoon Shin, paraqiti raportin, duke vlerësuar zgjedhjet lokale të 12 tetorit si paqësore dhe gjithëpërfshirëse, por duke ngritur shqetësime për tensionet etnike, mbylljen e institucioneve serbe dhe mungesën e progresit në dialogun Beograd–Prishtinë.
Përfaqësuesit e Kosovës dhe Serbisë, së bashku me anëtarët e Këshillit, shprehën pozicione të ndryshme, duke nxjerrë në pah ndarjet gjeopolitike.
Përparimet politike dhe zgjedhjet në Kosovë
Raporti i Sekretarit të Përgjithshëm (S/2025/634) theksoi suksesin e zgjedhjeve lokale të 12 tetorit, me pjesëmarrje të lartë dhe pavarësi gjyqësore të konfirmuar nga Gjykata Supreme e Kosovës, e cila zgjidhi ankesat zgjedhore me transparencë.
Seanca hapëse e Asamblesë Kushtetuese shënoi një hap drejt formimit të qeverisë, tha Shin, por nënvizoi nevojën për krijimin e shpejtë të institucioneve për të forcuar stabilitetin.
Përparimet ekonomike të Kosovës dhe angazhimi për demokraci perëndimore u vlerësuan, por u sfiduan nga tensionet etnike, thuhej në raport.
Sfidat e sigurisë dhe dialogu i bllokuar
U tha se dialogu i lehtësuar nga BE-ja, pavarësisht marrëveshjeve të Brukselit (2013) dhe Ohrit (2023), mbetet në ngërç. Serbia po e bojkoton dialogun për shkak të arrestimeve të zyrtarëve serbë, ndërsa Kosova e akuzon Beogradin për kërcënime ushtarake, duke cituar postera propagandistikë që i paraqiti edhe shefja e diplomacisë së Kosovës.
Serbia, përfaqësuar nga ministri i Jashtëm Marko Đuriç (Xhuriç), shpalli bojkot të dialogut për shkak të arrestimeve të zyrtarëve serbë në Kosovë dhe mosnjohjes së Kosovës, duke i cilësuar ato si veprime që nxisin frikë.
Đuriç akuzoi Kosovën për atë që e quajti “kazane frike” ndaj serbëve dhe përdori të njëjtën retorikë që Beogradi përdor zakonisht: “shkatërrim të trashëgimisë kulturore (kishat ortodokse sllave në Kosovë)” dhe “krime me motive etnike”, duke cituar Mandelën për “dështim moral”.
Arrestimet për motive “kulturore” dhe shkatërrimi i mbishkrimeve në gjuhën serbe u cilësuan si veprime që dëmtojnë besimin.
Nga ana tjetër, Đuriç vlerësoi rolin e UNMIK-ut për mbrojtjen e sundimit të ligjit dhe akuzoi Kosovën për diskriminim ndaj serbëve, duke cituar ish-presidentin Trump për të theksuar stabilitetin gjatë mandatit të tij.
Qëndrimi i Kosovës
Shefja e diplomacisë së Kosovës në detyrë, Donika Gërvalla-Schwarz, theksoi sukseset ekonomike dhe angazhimin për demokraci sipas standardeve perëndimore, duke kritikuar ndikimin e Rusisë dhe Kinës në mbështetje të Serbisë.
Ajo hodhi poshtë termin “Kosovë dhe Metohi” si gjuhë që rikthen narrativat e epokës së Millosheviçit.
Gërvalla-Schwarz e paraqiti Kosovën si një shtet të pavarur dhe demokratik, duke kërkuar njohje nga më shumë vende dhe duke e cilësuar Ballkanin si një zonë paqeje jashtë ndikimit të Serbisë.
Qëndrimet e fuqive globale
Fuqitë globale shprehën qëndrime që pasqyrojnë interesat e tyre strategjike, duke ndikuar në drejtimin e debatit për Kosovën.
Përfaqësuesi dhe ambasadori amerikan në OKB, Jeff Bartos, tha se ka ardhur koha që misioni i UNMIK-ut të tërhiqet nga Kosova. Ai theksoi se Shtetet e Bashkuara mbështesin fuqimisht sovranitetin e Kosovës, duke vlerësuar përparimet demokratike dhe rritjen ekonomike.
“Paqja e qëndrueshme varet nga normalizimi i marrëdhënieve,” theksoi Bartos.
“Nuk ka krizë sigurie në Kosovë dhe UNMIK-u nuk ka më rol në qeverisjen e vendit. Koha ka ardhur që misioni të tërhiqet. Ne çmojmë përpjekjet e UNMIK-ut për dialog, por realiteti është se është një mision paqeruajtës pa paqeruajtës,” tha ai.
Ambasadori amerikan shtoi se takimet e UNMIK-ut janë të padobishme dhe bëri thirrje që Kosova dhe Serbia të përmbahen nga masat eskaluese, duke punuar për paqe dhe stabilitet me njohjen si qëllim përfundimtar.
Britania e Madhe vlerësoi zgjedhjet dhe rolin e UNMIK-ut, duke kërkuar mbrojtje të minoriteteve serbe dhe shmangie të veprimeve unilaterale. Ajo mbështeti integrimin evropian të Kosovës dhe bëri thirrje për “dialog të hapur për të ardhmen e rajonit”.
Kina – e cila zakonisht mban qëndrim “neutral” por është e lidhur me interesat e Serbisë – u fokusua në Rezolutën 1244, duke refuzuar njohjen e Kosovës dhe duke kritikuar ndërhyrjet perëndimore. Ajo kërkoi zgjidhje paqësore brenda kornizës së OKB-së dhe shprehu shqetësim për tensionet etnike.
Në ndërkohë, Rusia – aleatja tradicionale e Serbisë – e mbrojti atë, duke dënuar “diskriminimin e serbëve” dhe pavarësinë e Kosovës si të paligjshme. Rusia akuzoi Prishtinën për krijimin e një “shteti monoetnik” dhe kërkoi rol më të madh të OKB-së.
Franca mbështeti dialogun e BE-së dhe integrimin evropian, duke vlerësuar zgjedhjet, por duke shprehur shqetësim për mbylljen e institucioneve serbe. Ajo theksoi nevojën për mbrojtjen e të drejtave të të gjitha komuniteteve.
Gjermania kërkoi zbatim të marrëveshjeve dhe shmangie të tensioneve etnike, duke mbështetur aspiratat evropiane të të dyja palëve dhe rolin e UNMIK-ut për stabilitet.
Greqia mbështeti dialogun dhe normalizimin, pa e njohur zyrtarisht Kosovën, ndërsa Shqipëria mbrojti sovranitetin e Kosovës dhe kritikoi ndikimin rus në Serbi.
Përfundim
Takimi i 10019-të i Këshillit të Sigurimit të OKB-së (i dyti për këtë vit) nxori në pah ndarjet gjeopolitike – me Perëndimin që mbështet Kosovën dhe Lindjen (Rusia e Kina) që mbrojnë Serbinë.
Megjithatë, duhet pranuar se dialogu i BE-së dhe roli i UNMIK-ut mbeten kyç për stabilitetin. Pothuajse të gjitha vendet pjesëmarrëse bënë thirrje për zbatim të plotë të marrëveshjeve të dialogut dhe forcim të pranisë së KFOR-it në veri, duke kritikuar veprimet destabilizuese të Serbisë.
Tani mbetet për t’u parë se çfarë hapash do të ndërmarrin Kosova dhe Serbia për të kapërcyer mosbesimin, dhe si mund të ndihmojnë fuqitë globale në rihapjen e dialogut.