Më 25 tetor 2025, Qendra Kulturore “Nënë Tereza”, pranë Kishës Katolike “Zoja e Shkodrës”, organizoi Festivalin e 33-të Shqiptar në Pallatin e Kulturës “The Performing Arts Center”, Purchase College, Nju Jork.
Ky festival, që konsiderohet si ngjarja më e madhe kulturore shqiptare në Shtetet e Bashkuara, mblodhi rreth 1,500 spektatorë dhe mbi 350 performues, për të kremtuar këngën, vallen dhe identitetin shqiptar.
Që nga edicioni i parë në vitin 1992, i nisur nga Dom Rrok Mirdita dhe drejtuar nga Tonin Mirakaj në Lehman College, Bronx, Festivali Shqiptar në SHBA ka shërbyer si një urë e fuqishme për ruajtjen e gjuhës, traditës dhe shpirtit shqiptar në diasporë.
Kësaj radhe, festivali i “Kulturës dhe Traditës Shqiptare” solli një energji të re, duke përzier autenticitetin me prezantimin modern dhe duke bashkuar breza e treva të ndryshme.
Festivali Shqiptar në Amerikë – një mbrëmje plot ngjyra dhe emocione
Televizioni Kultura Shqiptare raportoi se salla gumëzhinte nga tingujt e çiftelive, daulleve dhe këngëve që jehonin nga Veriu në Jug.
Mbi 100 fëmijë të lindur në Amerikë – disa prej tyre të brezit të katërt – mahnitën publikun duke vallëzuar dhe kënduar shqip me një pasion që preku zemrat.
Të veshur me kostume kombëtare nga Malësia, Labëria, Kosova, Çamëria, Struga, Tirana dhe Dibra, ata dëshmuan se shpirti shqiptar jeton gjallë edhe larg atdheut.
Moderimi nga dy artistët Alberie Hadergjonaj dhe Albert Popaj i dha festivalit një freski dhe dinamikë të veçantë.
“Vallja tradicionale e kostarëve” nga grupi “Rugova” spikati si një perlë e mbrëmjes, me një interpretim modern ku djem e vajza, të veshur me kostume tradicionale rugovase, krijuan një skenë magjepsëse me lëvizje të sinkronizuara dhe energji të pamasë.
Potpuria popullore e Raif Hysenit dhe Merita Halilit, e interpretuar me studentët e Ansamblit Shqiptaro-Ballkanik të Universitetit Montclair, ndezi sallën me emocione të forta, duke rikthyer kujtimet e vendlindjes dhe duke bashkuar edhe muzikantë amerikanë, të cilët maestro Hyseni i ka mësuar të këndojnë shqip.
Këngë si “Besa-besë” nga grupi Lab-Boston, rapsodia “Po qan çika e Dukagjinit” nga Engjëll Koçaj, dhe “Oj Kosov’ e kuqe” nga Ermina Bushi, sollën në skenë një mozaik të pasur të traditës shqiptare.
Grupe nga Detroiti, Bostoni, New Jersey, Konektikati, Pensilvania dhe Kanadaja, bashkë me artistë nga Shqipëria, Kosova, Mali i Zi dhe Struga, performuan në valle.
Grupi “Rozafati” i koreografes Agjelina Nika – “Mjeshtre e Madhe”, si përherë ndezi atmosferën.
“Valle e kënduar për pavarësinë e Kosovës” nga ansambli i Qendrës Kulturore Struga përfaqësoi çdo cep të botës shqiptare.
Fjalimi i Dom Pjetër Popajt – një bekim për bashkim dhe traditë
Dom Pjetër Popaj, famullitari i Kishës “Zoja e Shkodrës”, hapi festivalin me një fjalim që ndezi ngjyrat e mbrëmjes:
“Mirëmbrëma dhe mirë se erdhët në Festivalin e 33-të Shqiptar, organizuar nga Qendra ‘Nënë Tereza’ pranë kishës sonë në Hartsdale, Nju Jork.
Përshëndes me respekt klerikët, politikanët dhe përfaqësuesit e organizatave që na nderojnë me praninë e tyre.
Viti pas viti, ne mblidhemi për të promovuar dhe kultivuar traditën, kulturën dhe gjuhën tonë shqipe përmes këngës dhe vallës nga të gjitha trevat shqiptare, brenda dhe jashtë kufijve.
Kjo mbrëmje nuk do të ekzistonte pa dedikimin e komisionit organizativ – vullnetarëve të famullisë sonë – dhe pasionin e artistëve të komunitetit, shumica e të cilëve janë lindur këtu në Amerikë, por duan të jenë pjesë e këtij festivali.
Kjo tregon dashurinë e tyre për të qenë shqiptarë.
Le të shijojmë programin dhe të përkrahim njëri-tjetrin për të mbajtur gjallë trashëgiminë tonë.
Zoti ju bekoftë!”
Fjalët e Dom Pjetrit, plot ngrohtësi dhe frymëzim, krijuan një ndjenjë uniteti dhe krenarie mes të pranishmëve.
Festivali Shqiptar – një mision për identitetin shqiptar në SHBA
Ky festival është më shumë se një ngjarje artistike – është një mision për ruajtjen e identitetit shqiptar në një mjedis ku asimilimi është sfidë e përhershme, tha drejtori artistik Agim Kola, i cili theksoi ndikimin afatgjatë të festivalit:
“Pas një pjesëmarrjeje kaq të madhe, me mbi një mijë spektatorë, besoj se ky festival luan një rol thelbësor në forcimin e rrënjëve tona.
Kur fëmijët dhe të rinjtë tanë shohin muzikën, vallet dhe kostumet shqiptare në një skenë profesionale në Nju Jork, ata ndihen krenarë për origjinën e tyre.
Kjo krenari bëhet ura më e fortë që i lidh me gjuhën dhe kulturën tonë, duke e mbajtur gjallë brez pas brezi.”
Ai vuri në dukje energjinë e re të edicionit të 33-të, me përfshirjen e të rinjve dhe bashkëpunimin e ngushtë mes artistëve nga Veriu, Jugu, Kosova, Mali i Zi dhe Dibra.
“Performancat e grupeve ‘Rozafati’, ‘Gjergj Kastrioti’ nga Detroiti, ‘Bashkimi’ i Bashkim Brahos nga Bostoni, grupi Labëria, grupi i Strugës, ansambli Rugova dhe Kelmendi, tregojnë historinë dhe shpirtin tonë përmes ritmit dhe lëvizjes, duke folur drejtpërdrejt në zemër,” shtoi Kola.
Raif Hyseni, drejtues i Ansamblit Shqiptaro-Ballkanik, ndau krenarinë e tij:
“Studentët tanë përfaqësuan me dinjitet Universitetin Montclair, duke ndarë traditat e pasura të Shqipërisë, Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut.
Ky festival është një moment që forcon lidhjen tonë me rrënjët dhe krijon një kujtesë të përbashkët shqiptare në diasporë.”
Profesionalizëm dhe përkushtim ndaj komunitetit shqiptar
Nën drejtimin e Dr. Elizabeta Peraj dhe Dom Pjetër Popajt, festivali u shqua për organizimin profesional dhe bashkëpunimin e palodhur të komunitetit.
Vullnetarët e Qendrës “Nënë Tereza”, të udhëhequr nga Ndrekë Tomaj, president i këshillit të famullisë, si dhe mbështetja e bizneseve shqiptare, mundësuan një mbrëmje të paharrueshme.
Gazetari Denion Ndrenika e quajti organizimin “mbresëlënës dhe gjithëpërfshirës”:
“Në tre vjet në SHBA, ky është organizimi më i mirë që kam parë.
Larmia e këngëve dhe valleve nga çdo trevë shqiptare – Malësia, Çamëria, Labëria, Kosova – dhe skena që rivalizonte Teatrin Kombëtar të Operas dhe Baletit në Tiranë, bënë që çdo spektator të ndihej i përfaqësuar,” tha ai për Report TV.
Festivali Shqiptar – një urë mes brezave dhe mesazh për të ardhmen
Festivali i 33-të Shqiptar është një dëshmi e fuqisë së komunitetit për të mbajtur gjallë shpirtin shqiptar në mërgatë.
Përmes këngëve si “Kur bjen fyelli e çiftelia” dhe valleve si “N’Tropoj’ çikat thirren zana”, ai ndërton një lidhje të fortë mes brezave, duke përcjellë krenari dhe bashkim.
Dedikuar ruajtjes së kulturës shqiptare, ky edicion tregoi se tradita mund të jetojë dhe të përshtatet me kohën.
Festivali Shqiptar në Nju Jork fton çdo shqiptar, kudo që ndodhet, të kontribuojë për të kaluar këtë trashëgimi te fëmijët tanë – duke mbajtur gjallë gjuhën, këngën dhe vallen tonë – dhe të vazhdojmë të kremtojmë identitetin tonë me krenari.
Televizioni Kultura Shqiptare në kanalin 26 të TVALB do të transmetojë videon e plotë të Festivalit të 33-të Shqiptar në Nju Jork.
