Cilat janë vendet që varen plotësisht nga gazi rus dhe kush iu largua ndikimit të Kremlinit? Shifrat nga 2021 deri në 2025-ën...
Në vitin 2021, vendet e Evropës Lindore importuan pothuajse gjysmën e gazit të tyre nga Rusia. Vetëm dy vende në rajon -Shqipëria dhe Kosova – ishin tërësisht të pavarura nga gazi rus.
Në vitin 2024, 5 vende të tjera nuk importuan asnjë sasi gazi rus (gjashtë nëse Transnistria përjashtohet nga të dhënat e importit të Moldavisë). Rusia kaloi nga furnizimi mesatar i 80% të gazit të çdo vendi të Evropës Lindore në 37.6% në atë periudhë.
"Në fillim të vitit 2025, shumica e vendeve të Evropës Lindore e kishin reduktuar në mënyrë drastike ose ishin shkëputur plotësisht nga varësia e tyre nga gazi natyror rus", tha Maximilian Hess, një bashkëpunëtor në Institutin e Kërkimeve të Politikës së Jashtme, në një dokument për Carnegie Endowment for International Peace.
Sipas tij, vetëm Hungaria, Serbia dhe Sllovakia vazhdojnë të importojnë vëllime të kufizuara përmes Turqisë dhe rrjetit BalkanStream.
Diversifikimi u arrit nëpërmjet rritjes së kapacitetit të LNG-së, furnizimeve norvegjeze dhe azerbajxhanase dhe zgjerimit të interkonektorëve rajonalë.
"Është një transformim i jashtëzakonshëm që në vitin 2022 shumë e menduan të pamundur. Ka ndodhur pjesërisht falë faktit që BE-ja është në gjendje të marrë gaz nga eksportues të tjerë, por kryesisht për shkak të zhvillimit të kapacitetit evropian të importit të gazit natyror të lëngshëm (LNG) në rajon dhe fqinjët e tij, në veçanti Turqinë," shton Hess.
Hess vijoi të bënte një ndarje nga vendi në vend të furnizimeve me gaz natyror dhe energji në Evropën Lindore, me fokus në varësinë nga Rusia dhe përpjekjet e fundit për diversifikim:
Shqipëria dhe Kosova
2021: Plotësisht i pavarur nga gazi rus.
Arsyeja:Shqipëria ka energji të mjaftueshme të brendshme dhe kërkesë të ulët; Kosova nuk ka tregti me Rusinë për shkak të mosnjohjes.
Austria
2021-2023: Importohet midis 83% dhe 98% e gazit natyror nga Rusia, në varësi të muajit.
2025: Nuk merr më gaz rus.
Luan një rol strategjik në ruajtjen dhe shpërndarjen e gazit për Evropën Qendrore dhe Lindore pavarësisht konsumit relativisht të ulët (~ 6.9 miliardë metra kub në vit).
Bosnjë dhe Hercegovinë
2021: 100% e varur nga gazi rus.
Aktuale: Të dhëna të kufizuara, por ka të ngjarë ende pjesërisht të varura nëpërmjet BalkanStream.
Bullgaria
2021: 94% e importeve të gazit nga Rusia.
2025: Ka përfunduar kryesisht importet direkte ruse.
Diversifikimi: Sigurimi i kontratave të reja me Azerbajxhanin; tani kryesisht një rrugë transporti.
Kroacia
2021: 55% e gazit nga Rusia.
Diversifikimi: Përdorimi i konsiderueshëm i terminalit Krk LNG (kapaciteti u dyfishua në 6.1 bcm/vit).
Republika Çeke
2021: Varësia pothuajse totale nga gazi rus.
Diversifikimi: Tani i ndërlidhur nëpërmjet Polonisë; mund të marrë ende gaz indirekt rus përmes Gjermanisë.
Estonia, Letonia, Lituani (Baltik)
2021: 74% varësi kolektive nga gazi rus.
2022: Ndalohet importi i gazit rus.
Infrastruktura: Lituania ka terminalin e saj LNG (Klaipėda), Estonia është e lidhur me Finlandën nëpërmjet Balticconnector.
Finlanda
2021: Shumë i varur nga gazi rus.
2022: Ndërprehet pas aplikimit në NATO.
2023–2024: Furnizime nëpërmjet terminalit Inkoo LNG dhe Balticconnector.
Hungaria
2021: 95% e importeve të gazit nga Rusia.
2025: Ende importon gaz rus nëpërmjet TurkStream dhe Balkan Stream.
Politika: Politika energjetike pro-ruse nën Viktor Orban; vazhdon bashkëpunimin me Gazprom.
Moldavia
2021: 100% e varur nga gazi rus (nëse përfshihet Transnistria).
2024: Nuk merr më gaz rus (me përjashtim të Transnistrisë).
Aktuale: Mbetet njëfarë mbështetjeje në rrugët e Rrjedhës Turke.
Maqedonia e Veriut
2021: 100% e varur nga gazi rus.
2025: Ka të ngjarë ende të varur nga rrugët ballkanike.
Polonia
2021: 78.3% e gazit nga Rusia.
2025: Nuk importon më gaz rus.
Diversifikimi: terminali Świnoujście LNG (zgjeruar në 8.3 bcm), Tubacioni Baltic nga Norvegjia (10 bcm) dhe terminali i ri i Gdańsk në ndërtim.
Rumania
2021: 24% e gazit nga Rusia; më pak i varur midis ekonomive kryesore të Evropës Lindore.
E ardhmja: Projekti Neptun Deep do të dyfishojë prodhimin deri në vitin 2027; pritet të bëhet prodhuesi më i madh i gazit dhe eksportuesi neto i BE-së.
Serbia
2021: 89% e gazit nga Rusia.
2025: Ende shumë i varur nga furnizimet ruse nëpërmjet TurkStream dhe BalkanStream.
Kontratat: Përfitimi nga marrëveshjet afatgjata dhe të favorshme me Gazprom.
Sllovakia
2021: Pothuajse 100% e gazit nga Rusia.
Pas vitit 2023: Qeveria e re nën drejtimin e Robert Fico-s përmbysi qëndrimin anti-rus, duke u përpjekur të rivendosë flukset.
2025: Merr gaz të kufizuar rus përmes rrugëve ballkanike.
Sllovenia
2021: Përafërsisht 80% e gazit nga Rusia.
Aktuale: Nuk ka përditësim të detajuar, por ka të ngjarë të diversifikuar përmes lidhjeve rajonale dhe importeve të LNG.
Ukrainë
2021: Vendi kryesor tranzit për gazin rus.
2024: Përfundoi tranziti rus pasi nuk rinovoi kontratën.
2025: Kontrollon pikat kryesore të tranzitit, ka të ngjarë të kërkojë furnizime të reja jo-ruse të pasluftës.
