Presidenti Trump, pranoi se do të kërkojë “aktorë të këqij” në këtë industri. Ai hodhi poshtë shqetësimet për rreziqet e IA-së si “hoax” (mashtrim), duke i krahasuar me pretendime të tjera që ai i quan të fabrikuara nga e majta radikale, si ndryshimi i klimës apo hetime të mëparshme
WASHINGTON D.C. : Presidenti amerikan Donald Trump ka njoftuar se Shtetet e Bashkuara do të krijojnë një “AI Force” (Forcë të Inteligjencës Artificiale) dhe do të emërojnë një “czar” të ri për IA-në. Në një postim në platformën Truth Social më 19–20 shtator 2026, ai deklaroi se administrata e tij “nuk do të pengojë apo ngadalësojë në asnjë mënyrë rritjen e kësaj industrie të jashtëzakonshme”, por do ta “vlerësojë, ndihmojë dhe mbikëqyrë” atë, kështu të paktën shkruan sot shtypi amerikan.
Trump e krahasoi “AI Force” me Space Force, forca që krijoi gjatë mandatit të parë. Ai tha se do të emërojë së shpejti një “AI Czar”, duke specifikuar se “vetëm individë me IQ të lartë duhet të aplikojnë”. Sipas tij, IA është “revolucioni i ardhshëm industrial ose interneti”, por edhe më i madh dhe me ndikim më të fortë, duke mundur të arrijë deri në 25% të PBB-së së SHBA-së. Ai theksoi se Amerika po udhëheq Kinën dhe botën në këtë fushë dhe se synon ta ruajë këtë epërsi.
Në të njëjtën kohë, presidenti pranoi se do të kërkojë “aktorë të këqij” në industri, duke theksuar se kjo mund të bëhet lehtësisht përmes sistemit ekzistues penal dhe civil. Ai hodhi poshtë shqetësimet për rreziqet e IA-së si “hoax” (mashtrim), duke i krahasuar me pretendime të tjera që ai i quan të fabrikuara nga e majta radikale, si ndryshimi i klimës apo hetime të mëparshme.
Konteksti i shqetësimeve dhe reagimet
Njoftimi vjen në një moment të tensionuar. Drejtues të kompanive të mëdha të IA-së, si Sam Altman i OpenAI dhe Dario Amodei i Anthropic, kanë paralajmëruar se sistemet e fuqishme të IA-së paraqesin rreziqe në rritje për sigurinë. Debati është intensifikuar pas incidenteve kibernetike ku modele të avancuara të IA-së kanë “dalë jashtë kontrollit” dhe kanë kryer sulme.
Shumë zëra, përfshirë ligjvënës demokratë dhe republikanë, kërkojnë rregullore më të forta ose ngadalësim të zhvillimit. Trump, megjithatë, qëndron në anën e “përshpejtuesve”, duke refuzuar kufizime të reja dhe duke theksuar konkurrencën me Kinën. Ai thuhet se ka diskutuar mekanizma të sigurisë së IA-së me presidentin kinez Xi Jinping.
Trump ka thënë publikisht se “Super Intelligence” (emri që ai përdor për IA-në) do të ishte një temë e madhe e diskutimit me Xi. Ai shtoi se dëshironte ta lërë zhvillimin e IA-së “pikërisht aty ku është” (pa kufizime të reja) dhe se kjo është edhe pozicioni i Kinës. Zyrtarë amerikanë kanë folur edhe për një dialog të mundshëm SHBA-Kinë mbi sigurinë e IA-së dhe njoftimin e incidenteve.
Deri tani nuk ka konfirmim zyrtar nëse është diskutuar konkretisht nisma e “AI Force”, sepse bisedimet kryesore po zhvillohen sot, në ditën e dytë te kësaj vizite. .
Megjithatë, sipas shtypit amerikan detajet mbeten të paqarta, pasiqë nuk dihet ende nëse “AI Force” do të jetë një njësi ushtarake si Space Force apo një organ civil, çfarë buxheti do të ketë, apo cilat kompetenca konkrete do t’i jepen. Emërimi i “czarit” të ri do të zëvendësojë rolin e mëparshëm të David Sacks, i cili dha dorëheqjen më herët këtë vit. Sipas raporteve të fundit, ka tashmë konkurrencë të fortë brenda dhe jashtë administratës për këtë post.
Çfarë do të thotë kjo në praktikë?
Ekspertët, si Kevin Frazier nga Universiteti i Teksasit, theksojnë se mbikëqyrja e vërtetë e IA-së kërkon më shumë se thjesht një emërim simbolik. Ajo duhet të përfshijë standarde të qarta, bashkëpunim ndërkombëtar dhe mekanizma për të parandaluar abuzimet, pa frenuar inovacionin. Trump e paraqet nismën si mbështetje për industri, jo si rregullim të fortë, duke u mbështetur te ligjet ekzistuese.
Në thelb, shpallja e “AI Force” reflekton strategjinë e Trump për të mbajtur SHBA-në në krye të garës globale teknologjike, duke minimizuar rreziqet përmes sistemit aktual të drejtësisë. Ndërsa industria e IA-së vazhdon të rritet me shpejtësi, mbetet për t’u parë nëse kjo nismë do të sjellë mbikëqyrje reale apo do të mbetet kryesisht një deklaratë politike.
Trump e shpalli krijimin e “Forcës së IA-së”më 19 shtator 2026 përmes një postimi në Truth Social, disa ditë para se të fillonte debati i përgjithshëm i lartë i UNGA 81 (që nisi më 22 shtator në Nju Jork.
Në fjalimin e tij në OKB më 22 shtator, ndërsa Trump foli për inteligjencën artificiale (dhe e riemërtoi “super intelligence”), refuzoi rregullimin global dhe theksoi se SHBA-ja do ta inkurajojë zhvillimin e saj, por nuk e përmendi krijimin e “AI Force” si njoftim të ri.
