Dr. Shaqir Shala i është drejtuar me një letër të hapur Presidentes së Republikës së Kosovës, Justina Shiroka-Pula, në të cilën ka ngritur shqetësime lidhur me vizitën e saj te familjet e personave të dënuar në shkallë të parë për krime lufte.
Në këtë letër, ai vë në pikëpyetje mesazhin që përcjell një vizitë e tillë në cilësinë e Presidentes së shtetit, në një kohë kur procesi gjyqësor ende nuk ka përfunduar, duke theksuar rëndësinë e paanshmërisë institucionale dhe respektimit të pavarësisë së gjyqësorit.
Shala shtron gjithashtu pyetje lidhur me vëmendjen dhe solidaritetin e institucioneve shtetërore ndaj viktimave të luftës, veçanërisht ndaj atyre që ai i cilëson si viktima rugoviste e LDK-iste.
Ai thekson se dhimbja njerëzore nuk njeh përkatësi politike dhe se asnjë familje nuk duhet të ndihet e harruar apo e përjashtuar nga vëmendja e shtetit.
Letra e plotë:
Ku ishit më parë, ku janë viktimat rugoviste e LDK-iste dhe çfarë mesazhi përcjell kjo vizitë?
E nderuara Presidente Shiroka-Pula,
Po ju drejtohem publikisht si qytetar i Republikës së Kosovës, si mjek, humanist dhe intelektual, me shqetësim të sinqertë për drejtësinë, dinjitetin e viktimave të luftës dhe përgjegjësinë kushtetuese të institucioneve të shtetit tonë.
Vizita juaj te familjet e personave të dënuar në shkallë të parë për krime lufte ngre pyetje legjitime për mesazhin që përcillni si Presidente e shtetit, në një kohë kur procesi gjyqësor ende nuk ka përfunduar.
Znj. Presidente, ku ishit nga viti 2021 e deri më sot dhe pse pikërisht tani kjo vizitë, në cilësinë tuaj si Presidente e Republikës?
Nuk e kontestoj të drejtën tuaj për humanizëm dhe as të drejtën e familjeve për dinjitet njerëzor. Por ju nuk përfaqësoni një parti, një grup politik apo vetëm disa familje. Ju përfaqësoni të gjithë qytetarët e Kosovës. Për këtë arsye, çdo veprim i juaji publik ka peshë institucionale dhe duhet të dëshmojë paanshmëri e ndjeshmëri të barabartë ndaj të gjithëve.
Vendimet gjyqësore duhen respektuar, por edhe procesi i ankimit duhet të përfundojë pa paragjykime. Vizita juaj ndoshta nuk përbën vetvetiu shkelje të Kushtetutës, por është legjitime të shtrohet pyetja nëse ajo, në rrethanat konkrete, e ruan frymën e paanshmërisë institucionale dhe respektin e barabartë për viktimat.
E nderuara Presidente,
Dhomat e Specializuara të Kosovës, të njohura si Gjykata Speciale, janë themeluar në bazë të një amendamenti kushtetues dhe të ligjit të miratuar nga Kuvendi i Republikës së Kosovës, në kuadër të detyrimeve ndërkombëtare të vendit tonë. Edhe pse kanë selinë në Hagë dhe funksionojnë me gjyqtarë e personel ndërkombëtar, ato janë pjesë e rendit juridik të Kosovës dhe kanë mandat të pavarur gjyqësor.
Prandaj, si Presidente e Republikës, ju keni përgjegjësi institucionale të respektoni pavarësinë e gjyqësorit dhe procesin ligjor, pa paragjykuar vendimet që ende mund të jenë objekt ankimi. Çdo veprim publik ndaj personave të përfshirë në procese të tilla kërkon kujdes të veçantë, në mënyrë që të mos krijojë përshtypjen e ndërhyrjes politike apo të një qëndrimi paraprak ndaj drejtësisë.
Nëse vetë institucionet e Kosovës e kanë krijuar këtë mekanizëm përmes Kushtetutës dhe ligjit, a nuk kërkohet që edhe Presidentja ta dëshmojë me çdo veprim publik respektimin e plotë të këtij procesi, duke treguar njëkohësisht solidaritet të barabartë me viktimat dhe familjet e tyre?
Dua t'ju shtroj edhe një pyetje të drejtpërdrejtë:
Nëse Gjykata e Apelit e konfirmon aktgjykimin e shkallës së parë dhe dënimet marrin formë të prerë, duke vërtetuar përgjegjësinë penale të personave që i vizituat, si do të ndiheshit atëherë? Çfarë mesazhi do t'u jepnit familjeve të viktimave dhe si do ta shpjegonit këtë vizitë përballë një vendimi përfundimtar?
Kjo pyetje nuk paragjykon vendimin e gjykatës. Ajo kërkon përgjegjësi dhe kujdes nga institucioni më i lartë i shtetit.
Ku janë viktimat rugoviste dhe LDK-iste?
E nderuara Presidente,
Ekziston edhe një plagë tjetër që nuk duhet harruar: ku janë viktimat rugoviste dhe LDK-iste në kujtesën dhe vëmendjen e institucioneve të Kosovës?
Gjatë luftës dhe në periudhën pas saj, qytetarë me bindje të ndryshme politike kanë përjetuar dhunë, humbje dhe tragjedi. Nëse ka pasur individë që kanë bashkëpunuar me regjimin serb, pretendimet e tilla duhet të mbështeten në fakte, prova dhe vendime gjyqësore, jo në etiketime politike. Kur bashkëpunimi kriminal vërtetohet, ai kërkon përgjegjësi dhe nuk mund të arsyetohet me përkatësi politike apo me rrethana familjare.
Për veprat e vërtetuara kriminale nuk mund të ketë glorifikim apo arsyetim politik, por përgjegjësi dhe turp për veprën e kryer. Megjithatë, askush nuk duhet të akuzohet pa prova dhe asnjë familje nuk duhet të mbajë fajin e një individi.
A kanë më pak vlerë dhimbja dhe kujtimi i familjeve rugoviste e LDK-iste? A meritojnë ato më pak solidaritet, më pak vëmendje presidenciale dhe më pak drejtësi?
Si mjek, e di se dhimbja njerëzore nuk njeh parti. Si humanist, besoj se çdo jetë ka dinjitet. Si intelektual, besoj se shteti demokratik duhet ta mbështesë të vërtetën në fakte dhe drejtësinë në ligj.
Prandaj, nuk mund të pranojmë që humanizmi të perceptohet si selektiv apo që vuajtjet e viktimave të ndahen sipas përkatësisë politike. Familjet e personave të dënuar nuk duhet të poshtërohen, por as familjet e viktimave nuk duhet të ndihen të harruara.
Znj. Presidente, cili ishte qëllimi i kësaj vizite dhe çfarë mesazhi synuat të përcillnit?
Çfarë solidariteti konkret shprehni për familjet e viktimave që ende kërkojnë drejtësi dhe që nuk duan të ndihen të harruara nga shteti i tyre?
Nuk kërkojmë hakmarrje dhe as urrejtje. Kërkojmë drejtësi, paanshmëri, respekt për procesin gjyqësor dhe kujtesë të barabartë për të gjitha viktimat.
Znj. Presidente, pyetja mbetet: ku ishit më parë dhe ku janë sot viktimat rugoviste e LDK-iste në vëmendjen e institucionit që ju drejtoni?
Kosova ka nevojë për një Presidente që i bashkon qytetarët, respekton pavarësinë e gjyqësorit dhe dëshmon me veprime se asnjë viktimë nuk është e harruar dhe asnjë familje nuk përjashtohet nga dinjiteti njerëzor.
Sepse nuk ka pajtim të qëndrueshëm pa drejtësi, nuk ka drejtësi pa respekt për viktimat dhe nuk ka dinjitet shtetëror pa përgjegjësi institucionale.
Me respekt për institucionin e Presidentes së Republikës së Kosovës, por me përgjegjësi ndaj së vërtetës, viktimave dhe ndërgjegjes qytetare,
14 tetor 2026
Solothurn, Zvicër
Mjek, humanist dhe intelektual
Dr. Shaqir Shala