Lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës mobilizoi mijëra vullnetarë nga të gjitha anët e Kosovës dhe nga diaspora shqiptare. Ajo u zhvillua mbi baza të lirisë dhe sakrificës, me qëllim të çlirimit nga okupimi dhe instalimit të një shteti të drejtë, të barabartë për të gjithë.
Por çfarë ndodhi pas përfundimit të luftës? Pas marrëveshjes së Kumanovës dhe shpërbërjes së UÇK-së, një pjesë e luftëtarëve u përfshinë në Trupat Mbrojtëse të Kosovës (TMK), ndërsa një pjesë tjetër u lanë jashtë çdo institucioni. Në vitet që pasuan, filloi kapja sistematike e institucioneve nga një rreth i ngushtë individësh të lidhur me komandat e luftës, shumica prej të cilëve ishin të ardhur nga Perëndimi gjatë ose pas luftës.
Me kalimin e viteve, këta individë u vendosën në poste kyçe politike dhe administrative. Filloi uzurpimi i pasurive shoqërore, ndërhyrja në procesin e privatizimit dhe përvetësimi i tokave, fabrikave, ndërmarrjeve dhe pasurive tjera publike — të gjitha në emër të “luftës” dhe “kontributit” të tyre.
Ndërkohë, shumë ish-ushtarë të thjeshtë, invalidë të luftës dhe familje dëshmorësh u lanë pas dore, pa përkujdesje institucionale dhe shpesh edhe pa dinjitet. Ka veteranë që jetojnë me ndihma sociale, me gjymtyrë të humbura dhe me plagë të pashëruara — jo vetëm fizike, por edhe morale, sepse e ndjejnë veten të harruar dhe të përjashtuar nga gjithçka që ndodhi në emër të luftës.
Sot, 27 vjet pas luftës, shohim se fëmijët e disa prej udhëheqësve të luftës janë milionerë, trashëgojnë pasuri të mëdha, kanë pushtet, biznese dhe ndikim politik. Madje, edhe ata vetë po përfshihen në politikë, pa ndonjë vepër në shërbim të publikut, por thjesht si trashëgimtarë të një ndikimi të fituar nga një luftë që e bënë të gjithë.
Kjo gjendje sjell një pyetje të rëndësishme: A ishte kjo ajo që synuam me luftën tonë?
A u bë gjithë ajo sakrificë që një rreth i vogël njerëzish të pasurohet dhe të bëhet klasë sunduese, ndërsa pjesa tjetër të harrohet?
Është koha që të ndalet përfitimi politik, financiar e moral në emër të luftës. Nuk mund të lejohet që emri i dëshmorëve të përdoret për interesa personale, ndërsa familjet e tyre të mbesin pa mbështetje. Nuk mund të vazhdohet me glorifikim të bosave të luftës, ndërkohë që veteranët e vërtetë mbijetojnë në skaj të shoqërisë.
UÇK-ja ishte ideal, jo biznes. Ishte lëvizje popullore për liri, jo një ndërmarrje për pushtet personal. Dhe nëse nuk e kthejmë këtë ideal në qendër të veprimit tonë shoqëror e institucional, do ta humbim jo vetëm drejtësinë e pasluftës, por edhe të ardhmen e këtij vendi.