Serbia e re meriton shans, por jo çek të bardhë

Editorial

Serbia e re meriton shans, por jo çek të bardhë

Nga: Bota sot Më: 15 nëntor 2026 Në ora: 20:36
Fotoilustrim – flamujt e SHBA-së dhe të Rusisë para Kuvendit të Serbisë në Beograd.

Brenda një dite, fituesit e zgjedhjeve në Serbi trokitën në dy dyer që nuk shkojnë bashkë. Përfaqësuesit e Listës Studentore u takuan në Beograd me ndihmëssekretarin amerikan të Shtetit, Brendan Hanrahan, dhe me ambasadorin rus, Aleksandar Bocan-Harçenko. Pas takimit të dytë, ambasada ruse njoftoi se u rikonfirmua qëndrimi i Moskës për Kosovën, sipas Rezolutës 1244. Të martën mblidhet për herë të parë parlamenti i ri serb. Deri atëherë, Uashingtoni dhe Brukseli duhet ta thonë qartë çmimin e miqësisë së tyre.

Qëndrimi i kësaj gazete është i thjeshtë: Serbia pas Vuçiqit meriton shans, por jo çek të bardhë. Një qeveri që kërkon partneritet strategjik me Shtetet e Bashkuara nuk mund të bashkërendohet njëkohësisht me Rusinë kundër shtetit që Amerika e ndihmoi të lindë. Kushtet duhet të vendosen tani, kur pushteti i ri ende po formohet, e jo pas një dekade, si me Aleksandar Vuçiqin.

Programi e paralajmëroi, takimi e vulosi

Takimi me ambasadorin rus nuk ishte gabim protokolli. Ishte zbatim programi. Lista Studentore, që fitoi 140 nga 250 ulëset e parlamentit, ka shkruar në programin e saj të politikës së jashtme se do ta ruajë partneritetin tradicional me Moskën, përfshirë bashkërendimin në Këshillin e Sigurimit për atë që e quan integritet territorial të Serbisë. Po aty, Beogradi i ri zotohet ta ruajë “qëndrimin parimor për mosvendosjen e masave kufizuese ndaj Federatës Ruse”, si dhe të kundërshtojë pavarësinë e Kosovës dhe anëtarësimin e saj në organizatat ndërkombëtare.

Me fjalë të tjera, në Beograd kanë ndryshuar fytyrat, jo strategjia. Takimi i dy përfaqësuesve të listës, Dejan Shoshkiq dhe Miodrag Kërmar, me diplomatin rus e ktheu programin në sinjal diplomatik. Moska e bëri publik pikërisht atë fragment që i interesonte më shumë: Kosovën.

Gabimi që Perëndimi nuk guxon ta përsërisë

Për 14 vjet, Perëndimi ia toleroi Vuçiqit lojën mes Lindjes dhe Perëndimit, në emër të stabilitetit. Rezultati dihet. Serbia nuk iu bashkua sanksioneve evropiane ndaj Rusisë dhe vazhdoi ta pengojë Kosovën në organizatat ndërkombëtare, ndërsa Milan Radoiçiqi, i lidhur me sulmin e armatosur në Banjskë në shtator 2023, jeton ende i lirë në Serbi. Stabiliteti i blerë me lëshime nuk solli paqe. Solli Banjskën.

Prandaj mesazhi amerikan nga Beogradi duhet lexuar me kujdes. Pas takimit të Hanrahanit me Listën Studentore, Ambasada e SHBA-së tha se Uashingtoni është gati të vazhdojë forcimin e Dialogut Strategjik me Serbinë. Ndërkohë, dialogu strategjik i Kosovës me SHBA-në mbetet i pezulluar që nga shtatori i vitit 2025. Kosova, që iu bashkua sanksioneve perëndimore ndaj Moskës, pret para derës. Serbia, që i refuzon ato, merr urime. Kjo asimetri nuk i shërben as interesit amerikan në Ballkan.

Prishtina nuk ka nevojë për sinjale të përziera

Një pjesë e përgjegjësisë është edhe në Prishtinë. Më 8 nëntor, ministri për Komunitete dhe Kthim, Nenad Rashiq, tha se Qeveria tani është më e gatshme për Asociacionin dhe se njohja mund të lihet përkohësisht mënjanë. Përgjigjja e parë erdhi nga grupi parlamentar i Vetëvendosjes, jo nga vetë kryeministri. Pas sinjalit të fundit nga Beogradi, një ofertë e tillë do të ishte negociatë kundër vetvetes: lëshim konkret për një partner që, krah për krah me Moskën, rikonfirmon 1244-ën.

Edhe ankesa e sotme e Vuçiqit duhet lexuar drejt. Ish-presidenti serb i tha revistës “Nacionalni Magazin” se prej vitesh as ai, as familjarët e tij nuk mund të hyjnë në Kosovë, ndërsa kandidatëve të Listës Studentore, që u takuan me peshkopin Teodosije në Graçanicë, iu lejua. Ai nuk po mbron ndonjë të drejtë; po i akuzon rivalët se janë të butë ndaj Prishtinës. Kur gara politike në Beograd bëhet se kush është më i ashpër ndaj Kosovës, askush nuk duhet të presë kthesë të shpejtë.

Durim po, verbëri jo

Kundërargumenti kryesor është i njohur: qeveria e re ende nuk është formuar, lëvizja studentore lindi nga revolta kundër korrupsionit dhe presioni i hershëm mund ta shtyjë Beogradin drejt Moskës ose t’i hapë rrugë rikthimit të Vuçiqit. Ka diçka të vërtetë në këtë. Lista Studentore nuk është kopje e SNS-së dhe ka refuzuar bashkëpunimin me Listën Serbe. Edhe udhëheqësit e BE-së e uruan duke premtuar mbështetje për reformat në shtetin ligjor.

Por kushtet nuk janë ndëshkim. Janë kufij të qartë, dhe kushtojnë më pak në fillim se në fund. Vetë programi i Listës Studentore premton bashkëpunim me Uashingtonin mbi bazën e interesit të përbashkët. Mirë. Por interesi i përbashkët nuk mund të përfshijë pengimin e aleatit më të sinqertë të Amerikës në rajon. Kohë për reforma, po. Kohë për bashkërendim me Moskën kundër Kosovës, jo.

Çfarë duhet bërë tani

Uashingtoni duhet ta lidhë vazhdimin e Dialogut Strategjik me Serbinë me tri prova të matshme: ndalimin e lobimit kundër Kosovës në organizatat ndërkombëtare, dorëzimin e Radoiçiqit dhe të përgjegjësve për Banjskën, si dhe hapa konkretë drejt përputhjes me politikën perëndimore ndaj Rusisë. Brukseli, që po përgatit takimin e nivelit të lartë mes Kosovës dhe Serbisë, nuk duhet ta vërë Asociacionin në rend të ditës pa një qëndrim të qartë të Beogradit për anëtarësimin e Kosovës në organizatat ndërkombëtare.

Kryeministri Kurti duhet ta thotë në emër të Qeverisë, jo të partisë, se njohja nuk lihet mënjanë. Diplomacia e Kosovës duhet ta ngrejë takimin me ambasadorin rus në çdo bisedë me partnerët amerikanë, ndërsa Qeveria duhet t’i përmbushë zotimet që Uashingtoni ka kërkuar për rikthimin e dialogut strategjik me Kosovën.

Serbia e re ka të drejtë të zgjedhë miqtë e saj. Por nuk mund t’i mbajë të gjithë njëkohësisht, në kurriz të Kosovës.

Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat