Kur dobësohet qendra, zbehet edhe kombi

Opinione

Kur dobësohet qendra, zbehet edhe kombi

Nga: Agim Vuniqi Më: 23 prill 2026 Në ora: 20:41
Agim Vuniqi

Ka periudha kur historia ecën përmes institucioneve, dhe ka periudha kur mbahet gjallë nga vetëdija kombëtare. Shqiptarët, shpesh, kanë mbijetuar përmes të dyjave.

Monarkia e Ahmet Zogut, pavarësisht kundërthënieve të saj, nuk ishte vetëm një rend politik; ishte përpjekje për edukim shtetëror. Për herë të parë, shteti shqiptar synoi të prodhojë jo vetëm administratë, por qytetari: me shkollë, ligj, disiplinë institucionale, laicitet shtetëror dhe kulturë përgjegjësie. Statuti i vitit 1928 nuk ishte vetëm tekst juridik; ishte pedagogji shteti.

Ky dimension i munguar sot duhet rikujtuar.

Sepse kur qendra shtetërore rrezaton ide, ajo mobilizon edhe kombin përtej kufijve. Kjo ndodhi më vonë me diasporën shqiptaro-amerikane, e cila në vitet ’90 nuk ishte vetëm mbështetje financiare, por energji politike. Në SHBA u krijua një lloj republike e padukshme shqiptare — me lobim, aktivizëm dhe vizion historik.

Kosova nuk fitoi vetëm në terren.

U fitua edhe në Washington.

Por sot ajo energji sublime duket e zbehur.

Pse?

Sepse mungon qendra e përbashkët e gravitetit.

Shqipëria dhe Kosova, shpesh, flasin si dy projekte paralele. Njëra kërkon afrim rajonal, madje edhe me Aleksandar Vuçiqin, pa e bërë gjithmonë pavarësinë e Kosovës bosht të padiskutueshëm të diskursit; tjetra përpiqet me ngulm të fuqizojë sovranitetin e vet.

Këtu lind tensioni.

Jo thjesht politik.

Strategjik.

Sepse diaspora e ndien kur qendra flet me dy zëra.

Dhe kur kombi nuk artikulon një horizont të përbashkët, mobilizimi zëvendësohet me shpërndarje.

Ky është problemi i sotëm.

Jo mungesa e patriotizmit.

Mungesa e projektit.

Në vitet ’90 ekzistonte një ideal i madh: liria e Kosovës.

Sot cili është ideali i madh që e bashkon diasporën?

Nuk është e qartë.

Dhe kur idealet turbullohen, energjia kombëtare bie.

Kjo është arsyeja pse rikthimi te përvoja e monarkisë zogiste nuk është nostalgji, por kujtesë politike: shteti nuk është vetëm administrim, por qendër frymëzimi.

Kur qendra dobësohet, periferitë shpërndahen.

Kur mungon boshti, edhe diaspora humb ritmin.

Prandaj pyetja thelbësore nuk është çfarë po bën diaspora sot.

Por: a kanë Shqipëria dhe Kosova sot një projekt të përbashkët që ia vlen ta zgjojë përsëri?

Sepse pa një qendër që rrezaton, kombi rrezikon të mbetet vetëm kujtesë.

Dhe kombet nuk mbijetojnë vetëm me kujtesë.

Mbijetojnë me vizion.

comment Për komente lëvizni më poshtë
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat