Kur shteti gërryhet nga brenda…

Opinione

Kur shteti gërryhet nga brenda…

Nga: Nijazi Halili Më: 2 maj 2026 Në ora: 09:50
Nijazi Halili

Shtetet nuk shkatërrohen gjithmonë në mënyrë dramatike apo të menjëhershme. Në shumë raste, procesi është i ngadaltë, i padukshëm dhe pikërisht për këtë arsye më i rrezikshëm. Nuk është një goditje e jashtme që i rrëzon, por një gërryerje e brendshme që ndodh me kalimin e kohës, deri në pikën kur institucionet humbasin funksionin e tyre themelor.

Në rastin e Kosovës  dhe Shqipërisë, si pjesë e realitetit më të gjerë të Ballkanit Perëndimor, kjo dinamikë shfaqet përmes disa faktorëve të përsëritur, dobësimit të institucioneve, përhapjes së korrupsionit, polarizimit politik dhe rënies graduale të besimit qytetar.

Një nga shenjat më të qarta të kësaj gërryerjeje është normalizimi i problemeve strukturore. Ajo që në një shtet funksional do të konsiderohej krizë, në këto kontekste shpesh perceptohet si gjendje e zakonshme. Korrupsioni, vonesat institucionale, ndikimi politik mbi administratën apo mungesa e llogaridhënies nuk shihen më si devijime, por si pjesë e sistemit.

Ky normalizim është veçanërisht i rrezikshëm sepse e zhvendos problemin nga niveli institucional në nivel kulturor. Kur qytetarët mësohen me funksionim të dobët të shtetit, ulet pritshmëria për ndryshim dhe rritet apatia politike. Në këtë mënyrë, gërryerja e brendshme nuk është më vetëm çështje e institucioneve, por edhe e marrëdhënies mes shtetit dhe shoqërisë.

Një tjetër element i rëndësishëm është polarizimi politik. Kur debati politik kthehet në konflikt të përhershëm dhe jo në konkurrencë për politika publike, institucionet fillojnë të funksionojnë nën presion të vazhdueshëm. Kjo jo vetëm që dobëson vendimmarrjen, por edhe minon besimin në proceset demokratike.

Pasojat e kësaj gjendjeje ndihen qartë edhe në nivel shoqëror. Emigrimi i vazhdueshëm, sidomos i të rinjve, është një nga treguesit më të dukshëm të humbjes së besimit në të ardhmen institucionale dhe ekonomike të vendit. Kur një pjesë e konsiderueshme e popullsisë aktive zgjedh të largohet, kapaciteti i shtetit për t’u forcuar brenda vetes zvogëlohet ndjeshëm.

Megjithatë, ndryshe nga kërcënimet e jashtme, gërryerja e brendshme nuk është e pashmangshme. Ajo lidhet drejtpërdrejt me cilësinë e qeverisjes, funksionimin e institucioneve dhe përgjegjësinë politike. Forcimi i shtetit ligjor, rritja e transparencës dhe llogaridhënies, si dhe rikthimi i besimit qytetar janë elementë thelbësorë për të ndalur këtë proces.

Në fund, një shtet nuk shembet vetëm kur përballet me presion të jashtëm.  Por ai dobësohet më thellë kur humbet funksionin e tij të brendshëm dhe kur qytetarët fillojnë ta shohin atë si të largët, të padrejtë ose të pafuqishëm. Pikërisht aty fillon gërryerja e vërtetë.

comment Për komente lëvizni më poshtë
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat