Shteti nuk është pronë private e presidentes!

Opinione

Shteti nuk është pronë private e presidentes!

Nga: Nehat Hyseni Më: 9 nëntor 2026 Në ora: 20:57
Nehat Hyseni

Lajmi për largimin e Deklaratës së Pavarësisë së Kosovës nga vendi i saj i nderit në Presidencë, zëvendësimin e saj me një punim filigrani dhe zhvendosjen e fotografisë së presidentit historik Ibrahim Rugova, përbën një zhvillim që tejkalon çështjen e zakonshme të riorganizimit të hapësirave të një institucioni shtetëror.

Ky veprim, i bërë publik më 9 nëntor 2026, ka shkaktuar reagime politike dhe shqetësime të arsyeshme për mënyrën se si trajtohen simbolet themelore të shtetësisë së Kosovës.

Në fotografitë e publikuara nga Presidenca, në hapësirën ku më parë ishte ekspozuar Deklarata e Pavarësisë, tashmë shihet një punim artistik me filigran, ndërsa fotografia e Ibrahim Rugovës është zhvendosur nga pozicioni i mëparshëm.

Deri në publikimin e raportimeve të para, Presidenca nuk ka dhënë një sqarim të plotë për arsyet, natyrën dhe kohëzgjatjen e këtyre ndryshimeve.

Lidhja Demokratike e Kosovës e ka cilësuar veprimin të papranueshëm dhe ka kërkuar rikthimin e simboleve në vendet e tyre të nderit.

Në teorinë moderne të shtetit dhe të demokracisë kushtetuese, institucionet publike nuk janë pronë personale e bartësve të funksioneve, por institucione të përhershme të Republikës, të cilat përfaqësojnë vazhdimësinë juridike, politike dhe historike të shtetësisë.

Presidenti ose presidentja e Republikës është përfaqësues i përkohshëm i një institucioni të përhershëm.

Mandati presidencial nuk krijon shtetin, nuk e zhbën historinë e tij dhe nuk i jep të drejtë bartësit të funksionit ta interpretojë trashëgiminë kombëtare sipas preferencave personale, politike apo familjare!

Pikërisht këtu qëndron thelbi i debatit aktual!

Çështja nuk është nëse një president ka të drejtë të ndryshojë dekorin e zyrës së tij, të ekspozojë vepra artistike apo të promovojë trashëgiminë kulturore. Një e drejtë e tillë mund të jetë plotësisht legjitime.

Problemi lind atëherë kur një simbol i themelimit të shtetit zëvendësohet nga një element tjetër, pa transparencë, pa shpjegim institucional dhe pa konsideratë të mjaftueshme për domethënien historike të këtij akti.

Deklarata e Pavarësisë e 17 shkurtit 2008 nuk është një dokument administrativ i zakonshëm, as një objekt dekorativ që mund të ndërrohet me një vepër arti sipas shijes së drejtuesit të radhës!

Ajo përfaqëson aktin politik dhe juridik të shpalljes së Republikës së Kosovës shtet i pavarur dhe sovran.

Prandaj, vendi i saj në Presidencë ka një domethënie përtej dimensionit estetik: është shprehje e kujtesës institucionale dhe e respektit ndaj aktit themelues të shtetit.

Filigrani: trashëgimi kulturore apo simbolikë personale?

Një dimension tjetër i kësaj çështjeje lidhet me autorësinë dhe prejardhjen kulturore të punimit të filigranit që është vendosur në hapësirën ku më parë ekspozohej Deklarata e Pavarësisë.

Simon Shiroka, babai i presidentes Justina Shiroka-Pula, ishte një mjeshtër i njohur i filigranit nga Prizreni, i cili kontribuoi në zhvillimin dhe afirmimin e kësaj tradite artistike. Filigrani është një trashëgimi e çmuar e artizanatit dhe kulturës shqiptare, ndërsa promovimi i veprave të tij mund të përbëjë një kontribut të mirëfilltë në ruajtjen e identitetit kulturor.

Megjithatë, një dallim thelbësor duhet bërë ndërmjet promovimit të trashëgimisë kulturore dhe zëvendësimit të simboleve shtetërore me objekte që lidhen me trashëgiminë familjare të bartësit të një funksioni publik.

Një vepër artistike, sado e çmuar, nuk mund të marrë automatikisht përparësi simbolike ndaj aktit të themelimit të Republikës!

Kultura dhe shtetësia nuk janë në kundërshtim me njëra-tjetrën; përkundrazi, ato duhet të bashkëjetojnë në një rend institucional që i respekton të dyja, pa i relativizuar themelet historike të shtetit.

Për këtë arsye, pyetja legjitime publike nuk është nëse filigrani i Simon Shirokës meriton respekt dhe ekspozim. Ai e meriton.

Pyetja është: Pse një vepër artistike duhej të vendosej pikërisht në vendin ku ishte ekspozuar Deklarata e Pavarësisë, dhe pse ky ndryshim nuk u shoqërua me një shpjegim institucional të qartë?

Kjo pyetje kërkon përgjigje të arsyeshme, jo polemikë personale.

Ibrahim Rugova dhe kujtesa e shtetformimit

Zhvendosja e fotografisë së presidentit historik Ibrahim Rugova nga pozicioni i saj i mëparshëm e thellon dimensionin politik dhe simbolik të këtij debati.

Ibrahim Rugova nuk është thjesht një ish-president në vargun kronologjik të drejtuesve të Republikës!

Ai përfaqëson një etapë vendimtare të historisë moderne të Kosovës: rezistencën politike paqësore, institucionalizimin e kërkesës për pavarësi, diplomacinë ndërkombëtare dhe projektin e shtetësisë demokratike e euroatlantike.

Historia e Republikës së Kosovës nuk fillon më 2026, as me zgjedhjen e presidentes së re dhe as me ndryshimin e dekorit të Presidencës!

Ajo është rezultat i një procesi të gjatë historik, në të cilin përfshihen rezistenca qytetare, sakrificat e popullit, lëvizja politike për pavarësi, lufta çlirimtare, ndërhyrja ndërkombëtare, administrimi i OKB-së dhe shpallja e pavarësisë më 17 shkurt 2008.

Rugova, Hashim Thaçi, Adem Jashari dhe personalitete të tjera politike, institucionet e periudhave të ndryshme dhe vetë qytetarët e Kosovës përfaqësojnë dimensione të ndryshme të këtij procesi.

Asnjë president nuk mund ta monopolizojë historinë, por as ta margjinalizojë atë sipas preferencave personale!

Zhvendosja e fotografisë së Rugovës nuk nënkupton vetvetiu mohimin e historisë së tij.

Megjithatë, kur kjo ndodh njëkohësisht me largimin e Deklaratës së Pavarësisë nga vendi i nderit, krijohet një simbolikë politike që nuk mund të shpërfillet!

Në një Republikë që synon konsolidimin demokratik dhe integrimin euroatlantik, kujtesa institucionale duhet të jetë gjithëpërfshirëse, e qëndrueshme dhe e mbrojtur nga ndryshimet arbitrare të pushtetit!

Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat