Bisedimet në Anchorage (Alaskë) dhe takimi në Shtëpinë e Bardhë përfunduan. Çfarë u mësua nga këto zhvillime diplomatike për konfliktin Rusi-Ukrainë?
Lëvizje drejt paqes, por situata mbetet komplekse
Sipas analistëve amerikanë, samiti i Anchorage dhe takimi i Uashingtonit tregojnë lëvizje drejt një zgjidhjeje të mundshme të konfliktit Rusi-Ukrainë, por situata mbetet e ndërlikuar. Një konferencë ndërkombëtare paqeje nën udhëheqjen e presidentit Trump është e mundshme, por ende jo e sigurt.
Më 18 gusht, Trump theksoi se qëllimi i tij është “një paqe afatgjatë” dhe se arritja e një armëpushimi të menjëhershëm nuk është e nevojshme. “Do të shihni se Putini vërtet do të donte të bënte diçka,” shtoi ai, duke përmendur se Putini gjatë takimit në Alaskë shprehu hapje për të pranuar garanci sigurie.
Samiti i Anchorage (15 gusht 2025):
Takimi mes presidentit amerikan Donald Trump dhe presidentit rus Vladimir Putin në Anchorage nuk solli rezultate konkrete, por u cilësua konstruktiv nga të dyja palët. Putini vuri në dukje lidhjet historike mes Rusisë dhe SHBA-së dhe foli për marrëveshje të mundshme si bazë për zgjidhje, pa dhënë detaje. Trump përmendi “progrese të mëdha”, por pa sqaruar më tej. Mediat ruse e cilësuan takimin si sukses për Putinin, pasi ai u rikthye në skenën botërore pa bërë lëshime, ndërsa vëzhguesit perëndimorë u zhgënjyen nga mungesa e një armëpushimi apo përparimi konkret.
Samiti i Uashingtonit (18 gusht 2025):
Takimi në Shtëpinë e Bardhë mes Trump, presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy dhe liderëve kryesorë evropianë (përfshirë kancelarin gjerman Friedrich Merz, Emmanuel Macron, Keir Starmer, Giorgia Meloni, presidentin finlandez Alexander Stubb dhe Ursula von der Leyen) nxori në pah mbështetjen e fortë evropiane për Ukrainën. Fokusi kryesor ishin garancitë e sigurisë për Ukrainën, të ngjashme me nenin 5 të NATO-s, por pa anëtarësimin e saj në NATO.
Zelenskyy theksoi nevojën për një zgjidhje paqeje të qëndrueshme dhe të besueshme, duke kërkuar përfshirjen e Ukrainës në të gjitha negociatat. Liderët evropianë nënvizuan se Rusia nuk mund të ketë veto ndaj anëtarësimit të mundshëm të Ukrainës në NATO ose BE.
Roli i Trump dhe perspektiva e konferencës së paqes:
Trump synon një zgjidhje të shpejtë dhe ka propozuar një takim trepalësh mes tij, Zelenskyy dhe Putinit, ndoshta në Gjenevë, siç sugjeroi presidenti francez Macron. Shtëpia e Bardhë lë të kuptohet se zgjidhja përfundimtare mund të vijë vetëm përmes një konference paqeje, jo një armëpushimi të thjeshtë. Gjatë takimit në Uashington, Trump tha se vendet evropiane do të ofrojnë “vijën e parë të mbrojtjes” për Ukrainën, ndërsa SHBA-ja do të jetë e përfshirë. Megjithatë, ai përjashtoi anëtarësimin e Ukrainës në NATO, duke propozuar që shtetet evropiane të marrin përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e saj.
Rusia, nga ana tjetër, frenon duke këmbëngulur për “përgatitje të kujdesshme” dhe tregon pak gatishmëri për kompromise. Zelenskyy dhe evropianët kundërshtojnë lëshimet territoriale, ndërsa Rusia vazhdon të kërkojë kontrollin mbi Donetskun, Luhanskun dhe Kriminë. Trump ka hequr dorë nga kërkesa e tij e mëparshme për një armëpushim të menjëhershëm, duke u fokusuar te negociatat e drejtpërdrejta, çka ka ngjallur skepticizëm në Ukrainë, pasi luftimet vazhdojnë pa ndërprerje.
Sfidat dhe atmosfera e takimit:
Tensionet mes Trump dhe Zelenskyy, të nxitura nga akuzat e mëparshme të Trump se Zelenskyy nuk e ka falënderuar mjaftueshëm SHBA-në, ishin më të zbutura në Uashington krahasuar me përplasjen e tyre në shkurt 2025. Takimi mes tyre u zhvillua në një atmosferë më miqësore. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse Putini është i gatshëm për një takim trepalësh, pasi Kremlini nuk e ka konfirmuar. Rusia vazhdoi sulmet ndaj Ukrainës gjatë bisedimeve, duke ngritur dyshime për gatishmërinë e saj për të negociuar. Ukraina dhe shtetet evropiane kërkojnë sanksione më të ashpra nëse Rusia nuk bashkëpunon.
Shpresa dhe skepticizmi:
Pas gati katër vjet luftimesh, ndërhyrja e Trump ka gjallëruar dinamikën diplomatike, dhe prania e fortë evropiane në Uashington sinjalizon unitet, duke forcuar pozicionin e Ukrainës. Një konferencë ndërkombëtare paqeje është e mundshme, por ende jo e planifikuar konkretisht. Shanset për sukses varen nga gatishmëria e Rusisë për kompromise dhe nga aftësia e Trump për të ndjekur një zgjidhje të balancuar që respekton interesat e Ukrainës. Aktualisht, analistët amerikanë shohin shpresë, por edhe skepticizëm, për shkak të kërkesave maksimaliste ruse dhe luftimeve të vazhdueshme.
Konkluzioni:
Bota po ndjek me vëmendje nëse hapat e ardhshëm, ndoshta një takim trepalësh, do të sjellin përparime konkrete drejt një konference paqeje. Rezultatet e këtyre bisedimeve mund të kenë ndikim të madh në konfliktin Rusi-Ukrainë dhe marrëdhëniet transatlantike.