Historia njeh shumë udhëheqës dhe politikanë që kanë hyrë në politikë pa studime formale të shkencave politike. Shpesh ata janë ngritur në periudha krizash, luftrash, revolucionesh ose lëvizjesh kombëtare. Disa kanë qenë ushtarakë, aktivistë, sindikalistë, mësues, shkrimtarë apo biznesmenë që rrethanat i kanë shtyrë të marrin role politike.
Shembuj të tillë gjenden në shumë vende, ku lufta ose rreziku kombëtar ka nxjerrë në pah figura me aftësi organizative, guxim dhe autoritet moral, edhe pse nuk kanë pasur përgatitje akademike në politikë.
Megjithatë, ekziston një dallim mes:
Politikanit të rrethanave të jashtëzakonshme
* Vepron kryesisht për të zgjidhur një krizë.
* Mbështetet shumë në përvojën personale, autoritetin dhe besimin e njerëzve.
* Shpesh ka aftësi mobilizuese dhe vendimmarrje të shpejtë.
* Mund të ketë mangësi në administrim, ekonomi, diplomaci ose ndërtim institucionesh afatgjata.
dhe
Politikanit profesionist
* Ka studiuar politikë, administratë publike, ekonomi, drejtësi ose fusha të ngjashme.
* Njeh më mirë funksionimin e institucioneve, ligjeve dhe proceseve shtetërore.
* Është i trajnuar për planifikim afatgjatë, negociata dhe hartim politikash publike.
* Ndonjëherë mund të ketë më pak lidhje emocionale me popullin ose më pak përvojë praktike në situata të vështira.
A duhet të vazhdojnë të merren me politikë ata që kanë hyrë në politikë në rrethana të jashtëzakonshme ? përgjigjja nuk varet nga mënyra si kanë hyr por nga aftësia e tyre për t’u zhvilluar më tej
Një ish-luftëtar, aktivist ose figurë e rezistencës mund të bëhet politikan shumë i mirë nëse:
* vazhdon të mësojë;
* dëgjon ekspertët;
* përshtatet me kërkesat e kohës së paqes;
* respekton institucionet demokratike.
Këto gjëra nuk i bëjn tek ne në Kosovë të gjith politikanët e dalur nga lufta për fat të keq !
Mir është që të gjitha partit në Kosovë kan politikan të kombinuar ( të luftës dhe paqes) .
Në anën tjetër, edhe një person me diploma të larta politike mund të jetë politikan i dobët nëse i mungon integriteti, vizioni ose lidhja me qytetarët.
Në kushte normale të një shteti demokratik, politika zhvillohet më mirë kur kombinohen:
1. përvoja praktike e njerëzve që kanë kaluar periudha të vështira;
2. njohuritë profesionale të ekspertëve dhe të politikanëve të shkolluar;
3. integriteti moral dhe përgjegjësia publike.
Prandaj unë mendoj se nuk është diploma ajo që e bën automatikisht një politikan të mirë, por as përvoja e luftës apo e krizës nuk mjafton vetvetiu. Shtetet më të suksesshme zakonisht ndërtojnë institucione ku përvoja, dituria dhe etika politike plotësojnë njëra-tjetrën.
