Sfidat e vetadministrimit lokal në komunën e Bujanocit

Opinione

Sfidat e vetadministrimit lokal në komunën e Bujanocit

Nga: Nehat Hyseni Më: 24 shtator 2026 Në ora: 10:53
Nehat Hyseni

Në Komunën e Bujanocit, që nga vera e vitit 2024, pushteti lokal drejtohet nga Arbër Pajaziti (APN), ndërsa shumica qeverisëse u ndërtua mbi një koalicion të gjerë, ku u përfshinë edhe përfaqësues politikë serbë, romë dhe subjekte të tjera. Në momentin e konstituimit të pushtetit të ri, koalicioni serbo-shqiptar kishte 23 këshilltarë, ndërsa opozita shqiptare përbëhej nga 18 këshilltarë.

Ky konfigurim politik e bën Bujanocin një rast të veçantë për studimin e qeverisjes lokale në një mjedis multietnik. Pyetja themelore nuk është vetëm se kush e përbën shumicën, por si funksionon kjo shumicë, çfarë rezultatesh prodhon administrata dhe në çfarë mase pushteti lokal arrin t’u përgjigjet nevojave të qytetarëve shqiptarë, serbë dhe romë.

Në këtë kuptim, performanca e qeverisjes duhet të matet jo vetëm me numrin e vendimeve të miratuara, por me cilësinë e shërbimeve publike, disiplinën financiare, transparencën, investimet, funksionimin e administratës, mbështetjen për arsimin, bujqësinë, bizneset dhe qytetarët, si dhe me aftësinë për të siguruar trajtim të barabartë për të gjithë banorët.

KOALICIONI I PAZAKONTË DHE TESTI I QEVERISJES MULTIETNIKE

Koalicioni që krijoi pushtetin e ri në Bujanoc ishte politikisht i pazakontë. Pas më shumë se dy dekadash, në pushtetin lokal u bashkuan shqiptarë dhe serbë, ndërsa në shumicën qeverisëse u përfshinë edhe përfaqësues të komunitetit rom.

Ky fakt, në vetvete, nuk duhet të interpretohet automatikisht as si sukses dhe as si dështim. Ai duhet të analizohet përmes rezultateve konkrete.

Një qeverisje multietnike mund të krijojë hapësirë për komunikim më të drejtpërdrejtë ndërmjet komuniteteve dhe për qasje më të gjerë në institucionet shtetërore. Por ajo mund të prodhojë edhe tensione politike nëse bashkëpunimi institucional perceptohet nga një pjesë e qytetarëve si marrëveshje që anashkalon interesat e një komuniteti.

Në korrik 2024, kur u formua shumica e re, partitë shqiptare që mbetën në opozitë e kundërshtuan mënyrën e krijimit të saj dhe ngritën akuza politike ndaj koalicionit. Këto ishin qëndrime të opozitës dhe duhet të trajtohen si të tilla, jo si fakte të provuara.

Prandaj, testi kryesor i koalicionit nuk është përbërja e tij etnike, por aftësia për të prodhuar institucione funksionale, vendimmarrje transparente dhe rezultate të matshme për qytetarët.

ADMINISTRATA KOMUNALE

Administrata është mekanizmi përmes të cilit politika lokale shndërrohet në shërbim publik.

Raporti zyrtar për punën e Administratës Komunale për vitin 2024 përcakton se administrata është organ unik i komunës dhe se punën e kryen në bazë të Kushtetutës, ligjeve, Statutit dhe akteve të komunës. Dokumenti gjithashtu thekson se administrata është e hapur ndaj publikut dhe i nënshtrohet kontrollit dhe kritikës qytetare.

Kjo është shumë e rëndësishme, sepse cilësia e qeverisjes nuk përcaktohet vetëm nga kryetari apo nga koalicioni politik. Ajo varet nga profesionalizmi i nëpunësve, procedurat administrative, digjitalizimi, respektimi i afateve, transparenca financiare dhe mundësia e qytetarëve për të marrë shërbime pa pengesa politike.

Raporti për vitin 2024 tregon gjithashtu se administrata komunale ka zhvilluar procedurat për përgatitjen e buxhetit dhe projeksioneve financiare, ndërsa gjatë vitit janë bërë disa rishikime buxhetore.

Megjithatë, një administratë nuk mund të konsiderohet efikase vetëm sepse prodhon dokumente dhe vendime.

Duhet të shtrohen pyetje më të drejtpërdrejta: Sa shpejt marrin qytetarët shërbimet? Sa janë ankesat? Sa vende pune plotësohen përmes procedurave transparente? Sa përdoret gjuha shqipe në administratë? Sa është përfaqësimi i shqiptarëve në institucionet publike? Dhe sa prej objektivave të buxhetit realizohen në praktikë?

Pikërisht këtu duhet të vendoset debati mbi performancën e administratës së Bujanocit.

BUXHETI DHE GJENDJA FINANCIARE

Një prej çështjeve më të rëndësishme të qeverisjes së Pajazitit është gjendja financiare e komunës.

Kryetari ka deklaruar publikisht se pushteti i ri e ka trashëguar komunën me rreth 3 milionë euro borxhe dhe se gjatë vitit 2025 borxhi është reduktuar në rreth 1 milion euro. Këto janë të dhëna të paraqitura nga vetë kryetari dhe duhet të krahasohen me dokumentet financiare dhe raportet zyrtare të komunës për të vlerësuar plotësisht gjendjen.

Në vitin 2026, buxheti komunal është rishikuar dhe, sipas raportimit publik, është rritur me rreth 80 milionë dinarë, nga afërsisht 1.430 miliardë në rreth 1.505 miliardë dinarë.

Këto të dhëna janë të rëndësishme, por edhe këtu duhet të bëhet dallimi ndërmjet rritjes së buxhetit dhe rritjes së mirëqenies qytetare.

Një buxhet më i madh nuk garanton automatikisht shërbime më të mira. Pyetja e vërtetë është se ku shkojnë paratë, cilat projekte realizohen, sa kushtojnë dhe çfarë efekti kanë për qytetarët.

AFRIMI ME DEMO BERISHËN – ÇFARË SOLLI PËR KOMUNËN E BUJANOCIT?

Një prej zhvillimeve më të diskutuara në politikën lokale është afrimi institucional i Arbër Pajazitit me ministrin Demo Berisha.

Kjo marrëdhënie duhet parë para së gjithash nga këndvështrimi i interesit institucional. Nëse një kryetar komune arrin të krijojë komunikim të drejtpërdrejtë me një ministër të Qeverisë së Serbisë, kjo mund të krijojë mundësi për qasje më të drejtpërdrejtë në institucionet qendrore, zgjidhje administrative, financim projektesh dhe përfaqësim të kërkesave të komunës në Beograd.

Vetë ministri Berisha e ka përshkruar bashkëpunimin me Pajazitin si pozitiv dhe ka theksuar se qeverisja multietnike në Bujanoc ka krijuar një kanal bashkëpunimi ndërmjet komuniteteve.

Por ky afrimitet ka edhe një dimension tjetër politik.

Në shtator 2025, Partia Demokratike e Bujanocit e kritikoi takimin Pajaziti–Berisha dhe kundërshtoi planin e paraqitur, duke kërkuar që çdo iniciativë për çështjet shqiptare të ndërtohet mbi konsensusin e faktorit politik shqiptar dhe duke iu referuar Planit 7-pikësh të Këshillit Kombëtar Shqiptar.

Prandaj, pyetja më e drejtë nuk është nëse afrimi me Berishën është në vetvete pozitiv apo negativ. Pyetja është: çfarë përfitimesh konkrete dhe të matshme ka sjellë ky komunikim për Bujanocin?

Nëse nga ky bashkëpunim rezultojnë investime, vende pune, zgjidhje të problemeve administrative, përmirësim të pozitës së gjuhës shqipe, financim të arsimit, infrastrukturës apo zhvillimit ekonomik, atëherë këto rezultate mund të maten dhe të vlerësohen nga publiku.

Nëse nuk ka rezultate të tilla, atëherë marrëdhënia mbetet kryesisht politike dhe simbolike.

Kjo është arsyeja pse transparenca është thelbësore: çdo marrëveshje, takim, projekt, fond ose angazhim duhet të bëhet publik dhe të jetë i verifikueshëm.

PROBLEMET QË MBETEN TË HAPURA

Pavarësisht ndryshimeve institucionale, Bujanoci vazhdon të përballet me probleme të rëndësishme.

Vetë kryetari Pajaziti ka deklaruar se gjatë vitit 2025 ka pasur ngecje në subvencionet për bujqit, subvencionet për bizneset dhe bursat për studentët, duke i lidhur këto me gjendjen financiare të trashëguar.

Këto çështje janë veçanërisht të rëndësishme në një komunë ku bujqësia, bizneset e vogla dhe migrimi i të rinjve ndikojnë drejtpërdrejt në zhvillimin ekonomik.

Një problem tjetër është përfaqësimi i shqiptarëve në institucionet publike të Republikës së Serbisë. Pajaziti ka ngritur publikisht shqetësimin për mungesën e shqiptarëve në disa institucione, duke përmendur edhe kadastrën.

Kjo çështje nuk zgjidhet vetëm në nivelin e Komunës së Bujanocit, por kërkon bashkëpunim me institucionet qendrore dhe mekanizma të matshëm për zbatimin e parimit të përfaqësimit proporcional.

Në planin lokal mbeten po ashtu çështjet e infrastrukturës, pastërtisë, menaxhimit të mbeturinave, zhvillimit ekonomik, arsimit, shërbimeve shëndetësore, bujqësisë dhe mbështetjes së të rinjve.

PËRFUNDIM

Pas më shumë se dy vitesh nga krijimi i pushtetit të ri, është e arsyeshme që qeverisja e Bujanocit të hyjë në një fazë të re: nga legjitimiteti elektoral te matja e performancës.

Për këtë nevojitet një sistem publik i treguesve: sa projekte janë realizuar, sa fonde janë siguruar nga Republika e Serbisë dhe donatorët ndërkombëtarë, sa janë ulur borxhet, sa është përmirësuar administrata, sa shqiptarë janë punësuar në institucionet publike, sa është investuar në fshatra dhe në qytet, sa janë rritur subvencionet për bujqit dhe bizneset dhe çfarë rezultatesh janë arritur në arsim?

Në këtë kuptim, edhe koalicioni multietnik duhet të matet me të njëjtin standard. Bashkëpunimi shqiptar-serb-rom mund të jetë një instrument institucional për funksionimin e komunës, por vlera e tij përfundimtare përcaktohet nga rezultatet dhe nga mënyra se si qytetarët e përjetojnë qeverisjen.

Arbër Pajaziti, si kryetar i komunës, ka përgjegjësi të veçantë për ta shndërruar këtë shumicë politike në një administratë profesionale, transparente dhe të orientuar drejt qytetarit.

Përvoja e tij e mëparshme në administratën komunale, përfshirë drejtimin e Shërbimit të Përkthyesve dhe detyrën e shefit të kabinetit të kryetarit, i jep atij njohje të drejtpërdrejtë të mekanizmave institucionalë të Bujanocit.

Por përvoja administrative nuk është e mjaftueshme. Sepse qeverisja kërkon rezultate.

Komuna e Bujanocit nuk ka nevojë vetëm për një koalicion që siguron shumicën në Kuvend. Ka nevojë për një koalicion që prodhon institucione funksionale. Nuk ka nevojë vetëm për marrëdhënie të mira me Beogradin, por për rezultate konkrete nga këto marrëdhënie. Nuk ka nevojë vetëm për një administratë që funksionon formalisht, por për një administratë që qytetari e ndien çdo ditë.

Në fund, bilanci i qeverisjes nuk do të përcaktohet vetëm nga deklaratat e kryetarit, opozitës apo ministrave. Ai duhet të përcaktohet nga dokumentet publike, buxhetet, projektet e realizuara, cilësia e shërbimeve dhe përvoja konkrete e qytetarëve.

Kjo është përgjegjësia themelore e çdo qeverisjeje lokale – dhe ky është edhe testi institucional me të cilin duhet të përballet sot Komuna e Bujanocit.

Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat