Në rrënjët e çdo kombi qëndron një ëndërr – ajo për një jetë më të mirë, për drejtësi, për dinjitet njerëzor. Por sot, në këtë cep të vogël të Ballkanit, ku gjuha jonë u ruajt me gjak dhe fjala “atdhe” kishte kuptim të shenjtë, ndjejmë një dhimbje që vështirë përshkruhet me fjalë. Shoqëria shqiptare është e lodhur. Është e zhgënjyer, e fyer dhe, mbi të gjitha, e mbytur në një heshtje që gjithnjë e më shumë ngjan me dorëzim.
Në çdo rrugë, në çdo fytyrë, lexon një pyetje të pashprehur: “Politika, që dikur u mendua si një mjet për ndërtimin e të ardhmes, është shndërruar në armikun më të madh të saj. Lufta për pushtet ka zëvendësuar luftën për të drejtën. Interesi personal ka zhveshur çdo ide të përbashkët kombëtare. Vendi, si një trup i sëmurë, po kalbet nga brenda, dhe plagët nuk janë më vetëm varfëria apo papunësia, por një çoroditje morale që ka prekur çdo hallkë të jetës publike.
Rinia largohet – jo vetëm fizikisht, por shpirtërisht. Më e rënda nuk është ikja e trupit, por ikja e besimit. Atdheu nuk është më atdhe, por një vend i huaj që s’të do, që të përçmon, që të sheh si barrë dhe jo si vlerë. Njerëzit janë detyruar të mësojnë të heshtin, të përshtaten, të mbyllin sytë përballë padrejtësive, sepse fjala e tyre nuk ka peshë. E gjithë kjo na çon drejt një konkluzioni të trishtë: shoqëria jonë është në krizë të thellë shpirtërore.
Politika nuk është më art i të mundshmes, por art i mashtrimit dhe rrënimit. Udhëheqësit flasin për zhvillim, por njerëzit nuk ndjejnë ndryshim. U thonë të besojnë, por i gënjejnë çdo ditë. U flasin për demokraci, ndërsa kontrollojnë çdo hap të lirë. Kur gjithçka shkon drejt shkatërrimit, nuk është vetëm faji i atyre që qeverisin, por edhe i atyre që heshtin, i atyre që janë mësuar me padrejtësinë si një pjesë normale të jetës.
E megjithatë, mallkimi më i madh nuk është që jetojmë në këtë realitet të hidhur, por që nuk po bëjmë asgjë për ta ndryshuar. Ky vend nuk është i mallkuar nga Zoti – është i mallkuar nga ne, bijtë e tij, që nuk e kemi dashur sa duhet për ta mbrojtur. Të jesh shqiptar sot nuk është më një krenari e përditshme – është një betejë për të mos humbur besimin te vetja.
Por ende ka shpresë. Historia jonë është dëshmi se, kur jemi në buzë të greminës, dimë të ringrihemi. Na duhet guxim për të thënë të vërtetën, për të mos u pajtuar me padrejtësinë, për të kërkuar llogari dhe për të mos u shitur për thërrimet e pushtetit. Duhet të zgjohemi si shoqëri – jo me dhunë, por me ndërgjegje, sepse në fund, asnjë komb nuk shkatërrohet nga armiku i jashtëm, por nga pajtimi me të keqen brenda vetes.
Nëse sot ndjejmë se ky vend është i mallkuar, le ta kujtojmë: nuk është toka ajo që mallkohet – janë njerëzit që ia kthejnë shpinën, që e shesin, që e urrejnë. Dhe vetëm dashuria, guximi dhe ndërgjegjja mund ta çlirojnë nga kjo mallkim që s’e meriton. Sepse ky vend, me gjithë plagët, është ende i yni. Dhe ka ende kohë për ta shpëtuar.