Gjermania për dekada e ndërtoi reputacionin e saj mbi fuqinë ekonomike, jo mbi forcën ushtarake. Gerhard Schröder dhe Angela Merkel ndoqën një politikë të gjatë çarmatimi, duke e zvogëluar gradualisht Bundeswehr-in në një strukturë më shumë ceremoniale se sa mbrojtëse. Ata preferuan stabilitetin ekonomik dhe marrëdhëniet e buta me Rusinë, duke e bërë Gjermaninë të varur nga energjia e saj dhe duke lënë boshllëqe serioze në mbrojtje.
Sot, kjo strategji shihet si një gabim historik. Lufta në Ukrainë, agresioni i Kremlinit dhe pasiguria e mbështetjes amerikane kanë detyruar Berlinin të ndryshojë kurs. Kancelari aktual Friedrich Merz ka nisur një plan historik prej 355 miliardë eurosh në 15 vitet e ardhshme, me synimin e qartë: ta rikthejë Bundeswehr-in në një forcë kryesore globale deri në vitet 2030.
Plani përfshin:
– 52.5 mld € për tanke dhe automjete luftarake,
– 70.3 mld € për artileri, mortaja, municione dhe mbrojtje ajrore,
– 36.6 mld € për anije dhe nëndetëse,
– 34.2 mld € për flotën ajrore dhe raketore,
– 20.9 mld € për pajisje trupore,
– 20.8 mld € për automjete luftarake të gjeneratës së re,
– dhe investime strategjike në satelitë, telekomunikime dhe mburoja ajrore kontinentale.
Merz po e lidh këtë riarmatim me industrinë vendase: prodhimi i avionëve F-35 në Gjermani, projekti i tankut Panther në bashkëpunim me Italinë, dhe zhvillimi i sistemit raketor “Deep Precision Strike” me Britaninë synojnë të kthejnë Gjermaninë në një qendër teknologjie ushtarake evropiane.
Ky transformim nuk është vetëm ushtarak, por edhe ekonomik: një “New Deal” gjerman për industrinë e mbrojtjes, i cili synon të gjenerojë punësim, kërkesa për çelik, teknologji të avancuar dhe inovacion. Por pengesat janë të shumta: mungesa e fuqisë punëtore të kualifikuar, zinxhirët e furnizimit të brishtë, dhe rezistenca politike ndaj rritjes së borxhit publik.
Nga pikëpamja gjeopolitike, ky është një mesazh i qartë për NATO-n dhe për fqinjët e Gjermanisë: Berlini nuk do të mbetet më një pasagjer në çatinë e sigurisë transatlantike, por kërkon të bëhet një shtyllë kryesore e saj. Për Ballkanin Perëndimor, kjo nënkupton rritje të ndikimit gjerman në çështjet e sigurisë dhe mundësi të reja për bashkëpunim ushtarak, por edhe një kushtëzim më të fortë ndaj vendeve që ende luhaten mes perëndimit dhe ndikimit rus.
A po korrigjon Merz gabimet e Schröderit dhe Merkelit? Po, ai po e ndryshon kursin nga pacifizmi pasiv drejt një fuqizimi aktiv. Por mbetet pyetja: a do ta bëjë këtë në mënyrë që forca gjermane të jetë garanci e paqes apo nxitës i tensioneve të reja? Evropa e di nga historia se fuqia ushtarake gjermane gjithmonë ka sjellë jehona të forta – herë shpëtimtare, herë shkatërrimtare.
Në këtë kontekst, plani i Merz mund të jetë shansi i fundit për ta vendosur Gjermaninë në anën e duhur të historisë: si mburojë e Evropës përballë rreziqeve lindore dhe si garantuese e sigurisë kolektive, jo si një fuqi që ngjall frikëra të vjetra.