Sa herë që një territor shqiptar përmendet në kontekst ndërkombëtar, reagimi i parë është alarmi. Jo analiza, jo pyetja racionale, por klithma emocionale: “po na e marrin”.
Ky refleks i vjetër, i trashëguar nga dekada izolimi dhe mosbesimi, e ka shndërruar debatin publik për investimin në ishullin e Sazanit në një kor frikërash kolektive, ku çdo prani e huaj shihet si kërcënim dhe çdo bashkëpunim si tradhti.
Por në një botë ku fuqia nuk matet më me tanke, por me ndikim, investim dhe simbolikë, kjo logjikë është e tejkaluar.
Territori nuk humbet sepse bëhet pjesë e interesit global; përkundrazi, rrezikon të humbasë vetëm kur mbetet jashtë tij. Vetmia nuk është mbrojtje, është margjinalizim.
Problemi nuk qëndron te ardhja e botës në Shqipëri, por te paaftësia jonë për ta lexuar këtë ardhje pa komplekse dhe inferioritet.
Shpesh reagojmë sikur identiteti ynë është kaq i brishtë, sa mjafton një emër i huaj apo një projekt i madh për ta fshirë. Kjo nuk është shenjë sovraniteti, por pasiguri e thellë kulturore dhe politike.
Në vend që të shtrojmë pyetjet thelbësore se çfarë fitojmë, si administrojmë, çfarë ruajmë — zgjedhim rrugën më të zhurmshme: indinjatën pa përmbajtje. Një debat që nis me klithmë nuk mund të përfundojë me përgjigje.
Sovraniteti i vërtetë nuk është refuzimi i botës, por aftësia për të vendosur kushte. Nuk është mbyllja, por kontrolli. Nuk është frika nga tjetri, por besimi në veten. Një vend që beson në vlerën e vet nuk trembet nga vëmendja globale — e përdor atë.
Në fund të fundit, toka mbetet aty ku ka qenë gjithmonë. Ajo që vihet në provë nuk është territori, por pjekuria jonë si shoqëri për të dalluar mes humbjes së frikësuar dhe hapjes së vetëdijshme.
