Kur interesi bëhet rregull!

Opinione

Kur interesi bëhet rregull!

Nga: Pal Nikolli Më: 20 shtator 2026 Në ora: 16:27
Pal Nikolli

Jetojmë në një kohë kur gjuha e interesit ka hyrë thellë në marrëdhëniet njerëzore, në institucione dhe në jetën publike. Interesi vetvetiu nuk është i keq; ai është pjesë e natyrshme e jetës. Problemi nis kur bëhet masa me të cilën gjykohet gjithçka.

Atëherë pyetja nuk është më: Çfarë është e drejtë? Por: Çfarë më leverdis? Dhe kjo është një ndryshim me pasoja.

Shpesh kompromisi me parimin maskohet si “realizëm”, heshtja si “urtësi”, ndërsa mbrojtja e interesit personal paraqitet si “interes institucional”. Kështu, kufiri midis parimit dhe oportunizmit fillon të zbehet.

I. Kur e vërteta bëhet e negociueshme.

Në një shoqëri ku interesi përcakton qëndrimin, edhe e vërteta rrezikon të trajtohet në mënyrë selektive. Mbrohet kur na shërben dhe relativizohet kur na pengon.

Krijohet kështu një standard për veten dhe një tjetër për të tjerët: për veten kërkojmë mirëkuptim, ndërsa për tjetrin kërkojmë rregullin. Kjo nuk është drejtësi; është moral i përshtatur me interesin.

II. Kur institucionet humbasin besimin.

Një institucion nuk dobësohet vetëm kur shkelet ligji. Ai dobësohet edhe kur njerëzit krijojnë bindjen se rregullat nuk zbatohen njësoj për të gjithë.

Kur merita nuk mjafton, procedura bëhet formalitet dhe vendimmarrja përshtatet sipas individit, institucioni mund të ruajë ende zyrat dhe kompetencat e tij, por humbet autoritetin moral.

Sepse autoriteti nuk buron vetëm nga pushteti për të vendosur. Ai buron nga besimi se vendimi merret drejt.

III. “Kështu bëjnë të gjithë”.

Një nga justifikimet më të rrezikshme është: “Kështu bëjnë të gjithë.” Me këtë fjali përgjegjësia individuale tretet në turmë. Nëse të tjerët shkelin rregullin, pse ta respektoj unë? Nëse të tjerët heshtin, pse të flas?

Kështu krijohet një rreth vicioz: secili pret ndryshimin nga të tjerët, ndërsa vazhdon të sillet sipas interesit të vet.

Në fund, shkelja normalizohet dhe e jashtëzakonshmja bëhet e zakonshme.

IV. Jo gjithçka ka çmim.

Një shoqëri e shëndetshme nuk kërkon njerëz pa interesa. Kërkon njerëz që dinë ku mbaron interesi i tyre dhe ku fillon e drejta e tjetrit.

Jo çdo post duhet të shndërrohet në privilegj. Jo çdo marrëdhënie duhet të jetë shkëmbim. Jo çdo vendim duhet të përshtatet me përfitimin personal.

Njeriu mund të humbasë një mundësi, një post apo një përfitim. Por kur humbet parimin, humbet edhe një pjesë të respektit për veten.

Prandaj pyetja themelore nuk është nëse kemi interesa. I kemi të gjithë.

Pyetja është: Çfarë bëjmë kur interesi ynë bie ndesh me të drejtën? Aty provohet karakteri i individit dhe serioziteti i institucionit. Sepse në fund Interesi tregon çfarë mund të fitosh. Parimi tregon çfarë je.

Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat