Cila është rrugëdalja konkrete nga kriza politike në Shqipëri?

Opinione

Cila është rrugëdalja konkrete nga kriza politike në Shqipëri?

Nga: Nijazi Halili Më: 18 tetor 2026 Në ora: 19:29
Nijazi Halili

Kriza politike në Shqipëri nuk mund të tejkalohet vetëm përmes deklaratave publike, përplasjeve partiake apo thirrjeve të përgjithshme për dialog. Ajo kërkon përgjegjësi të qartë politike, vendime konkrete dhe një marrëveshje minimale institucionale që e vendos interesin e qytetarëve mbi interesat e ngushta partiake.

Në një demokraci funksionale, pushteti nuk është pronë e partisë që qeveris, ndërsa opozita nuk mund të kufizohet vetëm në kundërshtimin e qeverisë. Qeveria ka detyrimin të japë llogari për mënyrën se si qeveris, ndërsa opozita ka përgjegjësinë të ofrojë alternativa të besueshme dhe zgjidhje të realizueshme. Kur të dyja palët e shmangin këtë përgjegjësi, kostoja e krizës bie mbi qytetarin, ekonominë dhe të ardhmen demokratike të vendit.

Cila është rrugëdalja konkrete?

Së pari, nevojitet një mekanizëm i menjëhershëm i dialogut politik, me përfaqësimin e pozitës, opozitës dhe institucioneve përkatëse. Ky dialog nuk duhet të jetë një marrëveshje për ndarjen e pushtetit, por një proces me objektiva, afate dhe rezultate të matshme. Çështjet që lidhen me funksionimin e institucioneve, zgjedhjet, drejtësinë dhe luftën kundër korrupsionit duhet të trajtohen mbi bazën e Kushtetutës dhe ligjit.

Së dyti, qeveria duhet të ndërmarrë një paketë të qartë të llogaridhënies publike. Kjo nënkupton publikimin transparent të vendimeve dhe kontratave publike, forcimin e mekanizmave kundër korrupsionit, respektimin e pavarësisë së drejtësisë dhe raportimin e rregullt para qytetarëve për rezultatet e politikave publike. Kur ekzistojnë dyshime të bazuara për shkelje, ato duhet të hetohen në mënyrë të pavarur, pa ndërhyrje politike dhe pa paragjykuar fajësinë e askujt.

Së treti, duhet të vendoset një standard i barabartë i përgjegjësisë politike. Çdo zyrtar publik që humb besimin për shkak të dështimeve serioze, konfliktit të interesit ose shkeljeve të verifikuara duhet të përballet me pasojat politike dhe ligjore që parashikon rendi kushtetues. Dorëheqja, shkarkimi apo përgjegjësia penale nuk duhet të përdoren si mjete të luftës partiake, por të trajtohen sipas rrethanave, kompetencave dhe procedurave ligjore.

Së katërti, institucionet duhet të dëgjojnë zërin e studentëve, të rinjve dhe qytetarëve që protestojnë. Protesta paqësore është një e drejtë demokratike dhe një formë legjitime e shprehjes së pakënaqësisë. Përgjigjja institucionale duhet të jetë dëgjimi, dialogu dhe adresimi i kërkesave konkrete, ndërsa çdo përdorim i tepruar i forcës duhet të hetohet në mënyrë të paanshme. Në të njëjtën kohë, të gjithë pjesëmarrësit kanë përgjegjësi të respektojnë ligjin dhe të shmangin dhunën.

Së pesti, Shqipëria ka nevojë për një program kombëtar të reformave me afate të përcaktuara, që të përfshijë përmirësimin e arsimit, punësimin e të rinjve, luftën kundër korrupsionit, forcimin e administratës profesionale dhe rritjen e cilësisë së shërbimeve publike. Qytetari nuk mund të jetojë vetëm me premtime politike; ai duhet t’i shohë rezultatet në jetën e përditshme. Përparimi drejt Bashkimit Evropian duhet të shërbejë si shtysë për reforma të qëndrueshme, jo vetëm si slogan elektoral.

Së gjashti, nëse kriza prek besimin në proceset zgjedhore ose në funksionimin e institucioneve kushtetuese, zgjidhjet duhet të gjenden përmes mekanizmave ligjorë, kontrollit të pavarur dhe dialogut politik. Çdo marrëveshje duhet të respektojë Kushtetutën, ndarjen e pushteteve dhe vullnetin e qytetarëve. Asnjë kompromis nuk duhet të bëhet në kurriz të drejtësisë apo të parimeve demokratike.

Rruga e daljes, pra, nuk është as përshkallëzimi i konfliktit, as heshtja përballë problemeve. Rruga e daljes është një proces me tri shtylla, përgjegjësi politike, drejtësi e pavarur dhe rezultate konkrete për qytetarët. Për këtë qëllim, palët politike duhet të angazhohen për një kalendar të përbashkët masash, me përgjegjës të identifikueshëm, afate të qarta dhe raportim publik mbi zbatimin e tyre.

Shqipëria nuk ka nevojë për një fitues të përhershëm dhe një humbës të përhershëm politik. Shqipëria ka nevojë për institucione që funksionojnë, drejtësi që vepron pa ndikime, politikë që pranon llogaridhënien dhe qytetarë që nuk ndihen të përjashtuar nga vendimmarrja.

Në përfundim, mesazhi im është i qartë, pushteti është mandat, jo pronë; përgjegjësia është detyrim, jo zgjedhje, ndërsa besimi qytetar fitohet përmes veprave, jo përmes premtimeve. Kriza mund të bëhet pikë kthese vetëm nëse udhëheqësit politikë kanë vullnetin të vendosin interesin kombëtar dhe mirëqenien e qytetarëve mbi kalkulimet partiake. Autori Nijazi Halili, Studiues i krizave ballkanike, marrëdhënieve ndërkombëtare dhe diplomacisë

Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat