10 ulëse për serbët në Kosovë, zero të garantuara për shqiptarët në Serbi

Editorial

10 ulëse për serbët në Kosovë, zero të garantuara për shqiptarët në Serbi

Më: 24 tetor 2026 Në ora: 09:44

Nesër shqiptarët e Luginës votojnë pa asnjë ulëse të garantuar, vetëm pjesëmarrja vendos sa zë do të kenë

Në vitin 2020, uniteti solli tri ulëse. Kur garuan të ndarë, shqiptarët fituan vetëm një

Nesër Serbia voton në zgjedhje të parakohshme parlamentare, të cilat mund të jenë më të rëndësishmet për Beogradin në më shumë se një dekadë. Sondazhet tregojnë garë të ngushtë mes listës studentore dhe listës së Aleksandër Vuçiqit. Bota e sheh këtë garë si referendum për pushtetin e tij. Për shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës, pyetja është tjetër dhe shumë më e vjetër: a do të kenë zë në Kuvendin që vendos për jetën e tyre?

Përgjigjja varet tërësisht nga ata vetë. Serbia nuk u garanton asnjë ulëse.

Një pabarazi që nuk diskutohet

Kushtetuta e Kosovës u garanton komuniteteve 20 nga 120 ulëset e Kuvendit, 10 prej tyre për serbët. Këtë sistem e ndërtuam bashkë me partnerët tanë perëndimorë, si dëshmi se shteti i Kosovës është shtet i të gjithë qytetarëve të tij. Lista Serbe sot mban nëntë nga dhjetë ulëset e rezervuara për serbët dhe drejton dhjetë komuna. Kur Beogradi flet për “të drejtat e serbëve në Kosovë”, flet për një komunitet me përfaqësim të garantuar, me pushtet lokal dhe me zë në institucione.

Në Kuvendin e Serbisë, me 250 ulëse, shqiptarët nuk kanë asnjë vend të garantuar. Ligji serb u jep listave të pakicave lehtësi, si përjashtimin nga pragu prej 3%, por lehtësia nuk është garanci. Çdo ulëse duhet fituar me vota, në zgjedhje ku shqiptarët janë pakicë e vogël dhe ku një pjesë e madhe e tyre jeton jashtë vendit.

Ky dyfishim standardesh nuk është detaj teknik. Është thelbi i asaj që Beogradi kërkon në dialog: më shumë të drejta për serbët në Kosovë, asnjë detyrim për shqiptarët në Serbi.

Leksioni i vitit 2020

Historia e zgjedhjeve të fundit e tregon qartë çmimin e përçarjes. Nga viti 2007 deri në vitin 2020, shqiptarët e Luginës nuk fituan kurrë më shumë se një ulëse. Në vitin 2020, kur të gjitha partitë shqiptare dolën në një listë të vetme, fituan tri ulëse për herë të parë. Dy vjet më vonë dolën përsëri të ndarë: koalicioni i përbashkët mbeti pa ulëse dhe vetëm lista e Shaip Kamberit fitoi një. Edhe në vitin 2023 ndarja çoi në të njëjtin rezultat.

Këtë herë tetë subjekte shqiptare garojnë së bashku, me listën “Koalicioni Shqiptar”. Marrëveshja u arrit në Prishtinë, me ndërmjetësimin e Qeverisë së Kosovës. Uniteti tashmë është arritur në letër. Nesër duhet të dëshmohet në kutitë e votimit.

Vota e diasporës mund ta vendosë ulësen e tretë

Shumë shqiptarë të Luginës jetojnë e punojnë në Zvicër, Gjermani dhe vende të tjera të Evropës. Pikërisht ata mund të bëjnë diferencën mes një, dy apo tri ulëseve. Zëvendëskryeministrja e Kosovës, Donika Gërvalla, ishte e qartë në thirrjen e saj: “Sa më masive pjesëmarrja, aq më i fuqishëm zëri i shqiptarëve.” Thirrje të ngjashme kanë bërë edhe Presidentja Justina Shiroka Pula dhe lideri i Lëvizjes së Bashkuar, Ilir Meta.

Në një garë ku çdo ulëse llogaritet me disa mijëra vota, mungesa e një autobusi me votues nga Cyrihu apo Mynihu nuk është mungesë e vogël.

Cilido që fiton në Beograd, kërkesa jonë mbetet e njëjtë

Do të ishte gabim të besohej se rënia e Vuçiqit do ta zgjidhte vetvetiu çështjen e shqiptarëve në Serbi apo atë të Kosovës. Memorandumi i lëvizjes studentore e quan Kosovën “pjesë përbërëse të Serbisë”. Fushata e studentëve është përqendruar te korrupsioni, jo te të drejtat e pakicave. Ndryshimi i pushtetit në Beograd mund të sjellë një gjuhë më të butë, por jo domosdoshmërisht një politikë tjetër.

Prandaj kërkesa për përfaqësim të garantuar nuk duhet të varet nga emri i fituesit. Kryeministri Albin Kurti ka kërkuar që shqiptarëve të Luginës t’u garantohen të paktën pesë ulëse, sipas modelit që Kosova zbaton për serbët. Kjo kërkesë duhet të dalë nga deklaratat dhe të bëhet pikë e rregullt në dialog. Duhet ngritur në Bruksel, por sidomos në Uashington, që ka qenë garantuesi më i qëndrueshëm i shtetit të Kosovës dhe që e kupton më mirë se kushdo parimin e reciprocitetit.

Normalizimi i marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë nuk mund të ndërtohet mbi një pabarazi kaq të dukshme. Nëse Beogradi kërkon garanci për serbët në Kosovë, duhet të ofrojë të njëjtat garanci për shqiptarët në Serbi.

Deri atëherë, garancia e vetme që kanë shqiptarët e Luginës është vota e tyre. Nesër ajo vlen më shumë se kurrë.

comment Për komente lëvizni më poshtë
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat