Uashingtoni pyet për protestuesit, Tirana i fut në listë

Editorial

Uashingtoni pyet për protestuesit, Tirana i fut në listë

Më: 29 tetor 2026 Në ora: 10:03
Foto-ilustrim: Me vendimin e ri të qeverisë, protestuesit nën hetim mund të ndalohen në kufi edhe pa vendim gjykate.

Të mërkurën, në të njëjtën ditë, ndodhën dy gjëra që tregojnë sa larg kanë shkuar Tirana dhe Uashingtoni nga njëra-tjetra.

Në Uashington, dy kongresmenë republikanë, Joe Wilson dhe Keith Self, i shkruan Sekretarit të Shtetit Marco Rubio. Self kryeson nënkomisionin për Evropën në Komisionin e Punëve të Jashtme të Dhomës. Ata kërkuan që të shqyrtohen kufizime vizash për zyrtarët shqiptarë të përfshirë në korrupsion të rëndë, deri te familjarët e tyre. Kërkuan informacion edhe për dosjen e ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku. Pyetja më domethënëse ishte tjetër: si po punon ambasada amerikane në Tiranë për mbrojtjen e protestuesve dhe të gazetarëve. Përgjigjen e kërkojnë deri më 5 nëntor.

Në Tiranë, Këshilli i Ministrave miratoi një paketë që shkon në drejtim të kundërt. Përveç gjobave deri në rreth 5 mijë euro, qeveria krijoi një regjistër elektronik për personat e referuar në prokurori ose nën hetim për dhunë gjatë tubimeve. Regjistrin e mban Policia e Shtetit. Policia Kufitare mund t’i refuzojë një personi daljen nga Shqipëria me vendim administrativ, edhe pa urdhër gjykate. Nëse dalja lejohet, njoftohen autoritetet e vendit ku shkon personi. Njoftohen edhe subjektet private që e strehojnë.

Askush nuk e mohon se dhuna në rrugë duhet ndëshkuar. Molotovët dhe gurët nuk janë protestë. Por një shtet ligjor e ndëshkon dhunën përmes gjykatës, jo përmes listave.

Së pari, prezumimi i pafajësisë nuk është formalitet. Për t’u futur në regjistër mjafton të jesh i referuar ose nën hetim. Nuk duhet asnjë vendim gjyqësor. Pasojat megjithatë janë konkrete: refuzim në kufi dhe njoftim te shteti ku jeton ose punon. Qeveria premton rishikim brenda 30 ditëve dhe fshirje nëse çështja pushohet. Por dëmi nga një njoftim drejtuar autoriteteve gjermane apo zvicerane nuk fshihet me një klikim në Tiranë.

Së dyti, sinjali nga Uashingtoni është i qartë. Letra e Wilsonit dhe Selfit nuk flet vetëm për korrupsion. Ajo e lidh drejtpërdrejt korrupsionin me mbrojtjen e qytetarëve që protestojnë dhe të gazetarëve që raportojnë. Kjo është gjuha që Amerika ka përdorur gjithmonë në Ballkan: aleati vlerësohet nga mënyra si i trajton qytetarët e vet. Kur kongresmenët amerikanë pyesin si mbrohen protestuesit dhe qeveria përgjigjet me një listë, mesazhi për Uashingtonin është i pakëndshëm.

Së treti, diaspora nuk është shtojcë e kësaj historie. Gjatë javëve të fundit, shqiptarë nga Gjermania, Zvicra dhe vende të tjera kanë ardhur në Tiranë për t’u bashkuar me protestat. Me rregullat e reja, një emigrant mund të përfundojë në regjistër vetëm për shkak të pranisë në një tubim që kthehet në të dhunshëm. Pastaj mund t’i refuzohet kthimi në punë jashtë vendit, ose shteti pritës mund të njoftohet se ai është “i referuar” për vepra penale. Për njerëz që jetojnë me leje qëndrimi, kjo nuk është çështje burokratike. Mund të prekë jetën e tyre.

Së katërti, krahasimi me Beogradin nuk është më retorikë. Serbia sapo votoi kundër një modeli pushteti që i trajtonte protestuesit si armiq. Fituesit kanë ende shumë për të provuar, sidomos në raport me Kosovën, por zgjedhja e qytetarëve serbë u përshëndet nga Brukseli dhe Uashingtoni. Do të ishte ironi e hidhur që Shqipëria, vendi më proamerikan në rajon, të dukej më pak demokratike se Serbia pas Vuçiqit.

Kryeministri Rama i quan protestuesit “mish-mash” pa autorizim për të folur në emër të popullit. Ai ka të drejtë të kujtojë se mandatet jepen në zgjedhje. Por zgjedhjet nuk e pezullojnë të drejtën për t’u tubuar dhe as prezumimin e pafajësisë. Një qeveri që ka marrë mandat nga populli duhet të mos ketë frikë nga gjykatat dhe të mos u besojë listave.

Rruga e Shqipërisë drejt BE-së dhe partneriteti i saj me SHBA-në janë ndërtuar mbi idenë se shqiptarët zgjodhën Perëndimin, edhe në vlerat që i bashkon me të. Regjistri i protestuesve nuk shkon me këto vlera. Tirana ka kohë ta rishikojë para se t’i përgjigjet Uashingtonit më 5 nëntor. 

Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat