Një muaj pasi mori detyrën, Presidentja Justina Shiroka-Pula ka bërë ndryshimin e parë të dukshëm në Presidencë. Jo në ligje e as në dekrete, por në mure. Në vendin ku qëndronte e ekspozuar Deklarata e Pavarësisë së Republikës së Kosovës, tani është vendosur një punim me filigran. Ndryshimi është bërë sot. Deri dje, takimet zyrtare në këtë sallë mbaheshin para Deklaratës së Pavarësisë. Edhe portreti i presidentit historik Ibrahim Rugova është zhvendosur nga vendi i tij.
Mund të duket çështje e vogël, punë dekori. Nuk është.
Simbolet i përkasin institucionit
Siç kujton LDK-ja në reagimin e saj, Deklaratën e Pavarësisë në atë hapësirë e kishte vendosur Presidenti Fatmir Sejdiu, ndërsa portretin e Rugovës Presidentja Vjosa Osmani. Dy presidentë të ndryshëm, nga kohë dhe rrethana të ndryshme, kishin kuptuar të njëjtën gjë: Presidenca nuk është zyrë private e atij që e mban mandatin, por vendi ku shteti tregon kush është dhe nga vjen. Përfaqësuesit e huaj që hyjnë aty nuk takojnë vetëm një person. Takojnë Republikën.
Deklarata e 17 shkurtit 2008 nuk është një dokument çfarëdo. Është akti me të cilin Kosova u shpall shtet i pavarur e sovran, akti mbi të cilin mbështetet edhe vetë mandati i Presidentes. Ta largosh atë nga vendi i nderit dhe ta zëvendësosh me një vepër arti, sado e bukur të jetë ajo, do të thotë t’ua ndërrosh radhën simboleve të shtetit.
Filigrani meriton vend, por jo atë vend
Askush nuk e kontestion vlerën e filigranit. Ai është ndër zanatet më të vjetra dhe më fisnike shqiptare, krenari e mjeshtrave që e ruajtën brez pas brezi. Nuk do të kishte asgjë të keqe që një punim i tillë të gjente vend në Presidencë, si pjesë e trashëgimisë kulturore që shteti e nderon.
Problemi nuk është filigrani. Problemi është se ai u vendos pikërisht aty ku ishte Deklarata dhe se lidhet drejtpërdrejt me familjen e Presidentes. Babai i saj, Simon Shiroka, ishte një nga mjeshtrit më të njohur të filigranit në Kosovë. Si bijë, Presidentja ka çdo të drejtë ta nderojë trashëgiminë e babait. Si presidente, nuk duhet ta bëjë këtë në vend të simbolit themelor të shtetit.
Ish-deputetja Besa Gaxherri ka shkuar edhe më tej, duke folur për “biznes familjar”. Nëse pas këtij vendimi ka ndonjë interes tjetër, kjo nuk dihet dhe nuk duhet supozuar pa fakte. Por edhe pa këtë, mesazhi është i gabuar. Kur hapësira shtetërore fillon të pasqyrojë biografinë e atij që e drejton institucionin, kufiri mes shtetit dhe personit zbehet. Kosova, me gjithë përvojën e saj me pushtetin personal e familjar, duhet ta ketë mësuar këtë mësim.
Rugova nuk shtyhet në cep
Portreti i Rugovës nuk është hequr nga Presidenca, por është zhvendosur anash. Në vendin e tij pranë flamurit, siç shihet në fotot nga takimet zyrtare, tani qëndron një vepër tjetër arti. Dikush do të thotë se është detaj. Por në protokoll vendi nuk është detaj: aty ku e vendos një figurë, aty tregon edhe sa e vlerëson. Rugova, si president historik i Kosovës dhe udhëheqës i rezistencës paqësore, nuk është figurë që shtyhet mënjanë.
Heshtja e Presidencës
Deri në momentin e shkrimit të këtij editoriali, Presidenca nuk ka dhënë asnjë shpjegim publik. Nuk dihet ku është vendosur Deklarata e Pavarësisë, a është ekspozuar diku tjetër, kush e mori vendimin dhe me çfarë arsyeje. Pyetjet janë të thjeshta. Përgjigjet duhet të jenë po aq të thjeshta.
Presidentja Shiroka-Pula u zgjodh pas muajsh krize institucionale, dhe prej saj pritet të jetë figurë uniteti. Pikërisht për këtë arsye, gjeste të tilla nuk duhet të hapin përçarje të panevojshme. Zgjidhja është e lehtë: Deklarata e Pavarësisë dhe portreti i Rugovës duhet të kthehen në vendet e tyre të nderit, ndërsa punimi i filigranit mund të gjejë një vend tjetër të denjë në Presidencë. Kështu nderohen edhe shteti, edhe trashëgimia e mjeshtrit Shiroka, pa e vënë njërën gjë në vend të tjetrës.
Presidentët vijnë e shkojnë. Deklarata e Pavarësisë mbetet. Kjo duhet të shihet edhe në muret e Presidencës.