Nesër, procesi zgjedhor hyn në fazën vendimtare. Nuk është ditë fjalësh, deklaratash apo justifikimesh, por ditë veprimi qytetar. Në këtë fazë, çdo mungesë në votim nuk mbetet neutrale: ajo prodhon pasoja politike dhe institucionale.
Ky editorial synon të rikujtojë një parim themelor demokratik: kur pjesëmarrja bie, ndikimi i pazareve rritet.
Pse mosdalja nuk është neutralitet
Në ditën e votimit, zgjedhja nuk është vetëm mes subjekteve politike, por edhe mes pjesëmarrjes dhe mungesës. Kur një pjesë e qytetarëve nuk merr pjesë, vendimmarrja kalon automatikisht te grupet më të organizuara, më të motivuara dhe shpesh më të interesuara për ruajtjen e status quo-së.
Historia politike e Kosovës ka treguar se apatia qytetare nuk e dobëson pushtetin e gabuar – përkundrazi, e lehtëson atë.
“Të gjithë janë njësoj” – një justifikim i rrezikshëm
Fraza “të gjithë janë njësoj” shfaqet rregullisht në prag zgjedhjesh. Ajo krijon ndjenjën e rehatshme të tërheqjes nga përgjegjësia, por në praktikë shërben si mekanizëm për të shmangur llogaridhënien.
Nëse vërtet gjithçka do të ishte njësoj, nuk do të kishte:
- presion për të ulur pjesëmarrjen,
- përpjekje për relativizim të votës,
- frikë nga mobilizimi qytetar.
Fakti që këto ekzistojnë, tregon se vota vazhdon të ketë peshë reale.
Nesër nuk matet simpatia, por funksionimi i shtetit
Zgjedhjet nuk janë konkurs simpatie. Ato janë mekanizëm institucional për të përcaktuar drejtimin e shtetit. Në këtë kuptim, nesër nuk votohet për figurë ideale, por për parime bazë: ligj apo pazar, institucione apo rrjete, shtet funksional apo kapje politike.
Kur qytetari mungon, këto balanca prishen në dëm të interesit publik.
Deklaratat nuk mjaftojnë – peshohen veprat
Në ditë zgjedhjesh, deklarimet për orientime politike dhe aleanca ndërkombëtare janë të shpeshta. Megjithatë, orientimi real matet me veprime konkrete: me mënyrën se si është përdorur pushteti, si janë menaxhuar institucionet dhe si është trajtuar interesi publik.
Pikërisht për këtë arsye, votimi mbetet mjeti kryesor për të dalluar mes retorikës dhe përgjegjësisë.
Mesazhi i fundit
Nesër nuk kërkohet entuziazëm i madh, por vetëdije qytetare. Lodhia dhe zhgënjimi janë të kuptueshme, por dorëzimi politik nuk është zgjidhje.
Vota nuk është favor për askënd.
Është instrument demokratik për të parandaluar që vendimmarrja të mbetet në duart e pazareve të ngushta.
Nesër vendoset drejtimi i Kosovës.
Pjesëmarrja është mënyra më e drejtpërdrejtë për ta mbrojtur atë.