Rritja e buxheteve të mbrojtjes dhe investimet ushtarake në Ballkan

Opinione

Rritja e buxheteve të mbrojtjes dhe investimet ushtarake në Ballkan

Nga: Prof. Dr. Muhamet Racaj Më: 31 maj 2025 Në ora: 22:53
Prof. Dr. Muhamet Racaj

Hyrje: Një epokë e re e sigurisë ndërkombëtare dhe rajonale
Pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, Ballkani njohu një periudhë të gjatë të reduktimit të forcave të armatosura dhe shpenzimeve ushtarake. Megjithatë, zhvillimet e dekadës së fundit – veçanërisht agresioni rus në Ukrainë dhe tensionet e reja globale – kanë sjellë një rritje të ndjeshme të buxheteve të mbrojtjes në të gjithë rajonin, me theks të veçantë në vendet e Ballkanit Perëndimor..
 
Të dhënat kryesore për buxhetet dhe investimet ushtarake në Ballkan për vitin 2025
Shteti Buxheti i mbrojtjes 2025% e PBB-së Prioritetet dhe investimet kryesore:
*Buxheti i Serbisë për mbrojtjen në vitin 2025 është 2.2 miliardë euro, duke e bërë atë vendin me investimet më të mëdha ushtarake në Ballkanin Perëndimor.162. 2% Modernizim i armatimit, sisteme raketore, automjete të blinduara, për  qëllime gjeopolitike.
*Shqipëria ka parashikuar për vitin 2025 një buxhet mbrojtjeje prej 526 milionë euro, duke tejkaluar pragun 2% të PBB-së dhe duke investuar në dronë Bayraktar, raketa Javelin/Stinger dhe modernizim të bazave ajrore, rritje pagash.
*Kosova ka rritur buxhetin për mbrojtjen në 208 milionë euro për vitin 2025, duke arritur standardin e NATO-s prej 2% të PBB-së dhe duke investuar në dronë Bayraktar, raketa Javelin, kapacitete kibernetike dhe pjesëmarrje në stërvitje ndërkombëtare.
*Maqedonia e Veriut ka rritur buxhetin e mbrojtjes në minimalisht 2% të PBB-së për vitin 2025, me investime në automjete të blinduara “Stryker”, sisteme kundërajrore dhe dronë të rinj.Maqedonia e Veriut ka rritur buxhetin e mbrojtjes në minimalisht 2% të PBB-së për vitin 2025, me investime në automjete të blinduara “Stryker”, sisteme kundërajrore dhe dronë të rinj. Maqedonia e Veriut 329 milionë euro (2024) 2% Automjete të blinduara, sisteme kundërajrore, modernizim I mjeteve të blinduara dhe armatimin.

*Kroacia ka një buxhet mbrojtjeje rreth 1 miliard euro për vitin 2025, duke e orientuar pjesën më të madhe 1.5% të shpenzimeve në modernizimin e armatimit dhe pjesëmarrjen në operacionet e NATO-s.
Bosnja dhe Hercegovina dhe Mali i Zi kanë buxhete më të ulëta për mbrojtjen, respektivisht nën 1% të PBB-së, me fokus kryesor në reforma dhe bashkëpunim ndërkombëtar.
* Mali i Zi 150 milionë euro 1% Modernizim i kufizuar, pjesëmarrje në misione ndërkombëtare.  *Bosnja dhe Hercegovina 1.36 miliardë BAM (695 milionë euro) 0.7% Fokus në reforma dhe bashkëpunim ndërkombëtar, kapacitete të kufizuara.
 
Dinamika e re e sigurisë dhe faktorët shtytës
• Rritja e buxheteve të mbrojtjes është nxitur nga kërcënimet e reja, përfshirë agresionin rus, paqëndrueshmërinë në Lindjen e Mesme, sfidat e terrorizmit, luftën kibernetike dhe nevojën për modernizim teknologjik.
• Serbia është vendi me investimet më të mëdha ushtarake në rajon, duke nxitur një garë armatimesh që detyron edhe vendet fqinje të rrisin shpenzimet për mbrojtje për të ruajtur balancën.
• Vendet anëtare të NATO-s si Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi janë të orientuara drejt përmbushjes së standardeve të Aleancës, duke investuar në pajisje të reja dhe stërvitje të përbashkëta.

Investimet në teknologji të reja ushtarake dhe ndikimi në balancën rajonale
·        Investimet në teknologji të reja ushtarake, si dronë, sisteme të avancuara të mbrojtjes ajrore dhe mbrojtje kibernetike, po transformojnë balancën e fuqisë në rajon dhe po rrisin gatishmërinë e ushtrive të Ballkanit.
·        Modernizimi teknologjik përfshin blerjen e dronëve (Bayraktar TB2), sisteme të avancuara të mbrojtjes ajrore, automjete të blinduara, armatime të drejtuara me precizion dhe zhvillimin e kapaciteteve të mbrojtjes kibernetike.
·        Shqipëria dhe Kosova kanë investuar në dronë dhe raketa moderne, si dhe në rritjen e kapaciteteve kibernetike, ndërsa Maqedonia e Veriut ka fokusuar investimet në automjete të blinduara dhe sisteme kundërajrore.
·        Serbia ka ruajtur epërsinë ushtarake përmes investimeve të mëdha në sisteme raketore dhe automjete të blinduara, duke mbetur forca më e fuqishme ushtarake në Ballkanin Perëndimor.
·        Bashkëpunimi ndërkombëtar me Turqinë, SHBA-në dhe BE-në ka sjellë transferim të teknologjisë dhe rritje të kapaciteteve mbrojtëse, veçanërisht në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut.
 
Ndikimi i investimeve në balancën e fuqisë ushtarake në Ballkan
Gara e armatimeve në Ballkan është intensifikuar, sidomos për shkak të investimeve të Serbisë, duke detyruar edhe shtetet fqinje të rrisin shpenzimet për mbrojtje për të ruajtur balancën ushtarake, dhe duke sjellë rikthimin e shërbimit të detyrueshëm ushtarak dhe rritje të projekteve të modernizimit.
Vendet më të vogla si Mali i Zi dhe Bosnja e Hercegovina kanë kapacitete më të kufizuara për shkak të buxheteve të vogla dhe strukturave të brendshme politike të ndërlikuara.
• Pjesëmarrja në stërvitje të përbashkëta si “Defender Europe 2025” ka rritur ndërveprimin dhe gatishmërinë e ushtrive të Ballkanit për t’iu përgjigjur kërcënimeve të reja.
 
Sfidat dhe debatet
• Presioni fiskal dhe social: Rritja e shpenzimeve për mbrojtje vjen shpesh me kosto për sektorë të tjerë si arsimi, shëndetësia dhe mirëqenia sociale.
• Transparenca dhe efikasiteti: Ka shqetësime për mënyrën e përdorimit të fondeve dhe nevojën për transparencë në prokurimet ushtarake, sidomos në vende me histori korrupsioni.
 
Përfundim: Një fazë e re e sigurisë kolektive në Ballkan
Rritja e buxheteve të mbrojtjes dhe investimet në teknologji të reja ushtarake po transformojnë balancën e fuqisë në Ballkan, duke modernizuar ushtritë, rritur gatishmërinë dhe forcuar pozitat e vendeve që investojnë më shumë. Serbia ruan epërsinë ushtarake, por shtetet e tjera po e ngushtojnë diferencën përmes modernizimit dhe bashkëpunimit ndërkombëtar. Kjo dinamikë e re rrit sigurinë, por edhe tensionet dhe garën për armatime në rajon.  Ballkani mbetet një rajon kyç për sigurinë evropiane, ku përpjekjet për modernizim, profesionalizim dhe integrim euroatlantik janë thelbësore për paqen dhe stabilitetin afatgjatë.
 
Referencat
1)     Altax.al. “Buxhetet e vitit 2025 të vendeve të Ballkanit Perëndimor.” (2024)
2)     Alsat-M. “Investimet e shteteve të rajonit në fuqinë ushtarake.” (2025)
3)     BalkanWeb. “Rishikimi i buxhetit të mbrojtjes nga 2 në 5%, Fatmir Mediu.” (2025)
4)     BBC/ BalkanWeb. “Ushtria, NATO dhe Rusia/ BBC: Baza më e madhe e SHBA-së në Ballkan është në Kosovë.” (2022)
5)     Kosovo Online. “Strategjia e re buxhetore e NATO-s: A mund t'i përballojnë vendet e Ballkanit Perëndimor?” (2025) 
6)     Kosovo Online. “Balanca e fuqisë ushtarake në Ballkanin Perëndimor.” (2025)
7)     Ministria e Mbrojtjes e Maqedonisë së Veriut. “Akorde Ushtarake.” (2024)
8)     Ministria e Financave e Maqedonisë së Veriut. “Buxheti i vitit 2024: Shpenzime të larta kapitale dhe reduktim i mëtejshëm i deficitit.” (2023)
9)     Portalb.mk. “Forcimi i sigurisë: Pakti Kroaci – Shqipëri – Kosovë.” (2025)
10)  Portalb.mk. “A do të rritet buxheti i Ministrisë së Mbrojtjes së RMV-së deri në 3% siç po diskutohet në NATO?” (2025)
11)  Portalb.mk. “Rritja e buxheteve të mbrojtjes: Një perspektivë euro-ballkanike.” (2025) 

comment Për komente lëvizni më poshtë
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat