Zgjedhjet e parakohshme si simptomë e krizës: Kush po e shtyn Kosovën drejt destabilizimit?

Opinione

Zgjedhjet e parakohshme si simptomë e krizës: Kush po e shtyn Kosovën drejt destabilizimit?

Nga: Prof. dr. Muhamet Racaj Më: 30 prill 2026 Në ora: 16:02
Prof. dr. Muhamet Racaj

Nëse një shtet detyrohet të shkojë shpesh në zgjedhje të parakohshme, problemi nuk është vetëm politik – ai është institucional, strategjik dhe në raste të caktuara edhe i ndikuar nga faktorë të jashtëm. Rasti i Kosova sot nuk mund të analizohet vetëm në prizmin e përplasjeve të brendshme politike. Përkundrazi, ai duhet të shihet në një kontekst më të gjerë të sigurisë, ku ndërthuren dobësitë e brendshme me interesat gjeopolitike të Serbia.

Kriza institucionale apo krizë e orkestruar?

Ngërçi rreth zgjedhjes së presidentit dhe funksionimit të institucioneve nuk është një fenomen i izoluar. Ai është pjesë e një cikli të përsëritur të bllokadave politike që prodhojnë një efekt të drejtpërdrejtë: delegjitimimin gradual të institucioneve dhe humbjen e besimit qytetar.

Në analizat e mia të mëhershme, të botuara në media dhe në artikullin shkencor mbi luftën hibride, kam theksuar se këto kriza nuk duhet parë vetëm si dështime të elitave politike vendore. Ato shpesh përkojnë me modele të njohura të operacioneve hibride, ku përmes presionit politik, ndikimit informativ dhe nxitjes së përçarjeve të brendshme, synohet paralizimi i shtetit.

Interesi strategjik i Serbisë

Pse i intereson Serbia një Kosovë e paqëndrueshme politikisht?

Përgjigjja është e thjeshtë në thelb, por komplekse në zbatim: një shtet me institucione të brishta është më i lehtë për t’u sfiduar ndërkombëtarisht, për t’u diskredituar dhe për t’u mbajtur larg konsolidimit të plotë shtetëror.

Në këtë kuadër, destabilizimi institucional përmes krizave të vazhdueshme politike mund të shërbejë si:

instrument për të penguar forcimin e subjektivitetit ndërkombëtar të Kosovës;

mekanizëm për të ushtruar presion në dialogun politik;

strategji për të prodhuar krizë të brendshme që dobëson kapacitetet vendimmarrëse.

Këto janë elemente klasike të asaj që në literaturën e sigurisë njihet si luftë hibride – një formë konflikti që nuk përdor domosdoshmërisht forcën ushtarake, por operon në zonën gri mes politikës, informacionit dhe destabilizimit institucional.

A ka një “dorë të fshehtë”?

Të pretendosh se çdo krizë është e orkestruar nga jashtë do të ishte e pasaktë. Por të injorosh mundësinë e ndikimit të jashtëm do të ishte edhe më e rrezikshme.

Në këtë kontekst, pyetja thelbësore nuk është nëse ekziston një strategji e tillë, por nëse institucionet e Kosova janë të përgatitura për ta identifikuar dhe neutralizuar atë.

Analiza ime, e vlerësuar edhe nga ekspertë të fushës si Besnik Xhaka, thekson pikërisht këtë dimension: krizat institucionale mund të shfrytëzohen si pika hyrëse për operacione më të gjera destabilizuese. Kjo nuk është teori konspirative, por një qasje e bazuar në praktikat bashkëkohore të sigurisë.

Kush është fajtor?

Faji nuk është njëdimensional.

Elitat politike vendore mbajnë përgjegjësinë kryesore për mosfunksionimin institucional dhe për vendosjen e interesave partiake mbi ato shtetërore.

Mungesa e konsensusit strategjik për çështje kyçe, si zgjedhja e presidentit, e bën sistemin të cenueshëm.

Faktorët e jashtëm, nëse dhe kur veprojnë, e shfrytëzojnë këtë dobësi për të avancuar interesat e tyre.

Pra, kriza është produkt i ndërveprimit mes dobësive të brendshme dhe presioneve të jashtme.

Çfarë plani fshihet pas?

Nëse e analizojmë në mënyrë profesionale, “plani” nuk është domosdoshmërisht një dokument i shkruar apo një operacion i vetëm. Ai është një proces i vazhdueshëm që synon:

mbajtjen e Kosovës në një gjendje të përhershme tranzicioni;

prodhimin e krizave ciklike politike;

dobësimin e besimit qytetar në institucione;

krijimin e perceptimit ndërkombëtar për një shtet të paqëndrueshëm.

Ky është thelbi i luftës hibride: jo shkatërrimi i menjëhershëm, por erozioni gradual i shtetit.

Përfundim

Zgjedhjet e parakohshme nuk janë zgjidhje në vetvete; ato janë shpesh simptomë e një problemi më të thellë. Në rastin e Kosovës, ato reflektojnë një krizë të shumëfishtë – politike, institucionale dhe potencialisht edhe të sigurisë.

Nëse nuk ndërtohet një kulturë e përgjegjësisë shtetërore dhe një vigjilencë strategjike ndaj ndikimeve të jashtme, vendi do të vazhdojë të mbetet në këtë cikël të rrezikshëm.

Sepse në fund, pyetja nuk është vetëm kush është fajtor – por kush ka interes që kjo krizë të vazhdojë.

comment Për komente lëvizni më poshtë
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat