Rendi i ri botëror shumëpolar: Strategjitë e Rusisë dhe Kinës në shekullin XXI"

Opinione

Rendi i ri botëror shumëpolar: Strategjitë e Rusisë dhe Kinës në shekullin XXI"

Nga: Prof.dr.Muhamet Racaj Më: 1 shtator 2025 Në ora: 09:06
Prof.dr.Muhamet Racaj

Ky artikull shqyrton strategjitë globale të promovuara nga presidenti rus Vladimir Putin për një rend të ri botëror shumëpolar gjatë vizitës së tij të fundit katërditore në Kinë, duke analizuar veprimet diplomatike dhe ushtarake të aktorëve të mëdhenj ndërkombëtarë. Objektivi: të vlerësohet ndikimi i kërkimit shumëpolar dhe partneritetit Rusi-Kinë në sistemin aktual ndërkombëtar. Metodologjia përfshin analizën e burimeve zyrtare, deklaratave publike dhe raportimeve mediatike për veprimet konkrete diplomatike, ushtarake e ekonomike. Gjetjet e punimit tregojnë intensifikim të bashkëpunimit rus-kinez, largim nga dominimi i dollarit dhe zhvendosje reale të balancave globale me përfshirjen e vendeve të BRICS dhe partnerëve të rinj. "BRICS është një bashkim i vendeve: Brazilia (BR), Rusia (R), India (I), Kina (C) dhe Afrika e Jugut (S) [BRICS].

Kjo shkurtesë përfaqëson një grup shtetesh që bashkëpunojnë në fushat politike, ekonomike dhe kulturore për të influencuar rendin global, duke promovuar multilateralizmin dhe një ndarje më të drejtë të fuqisë në botë".

Në përfundim, argumentet e artikullit theksojnë se rendi shumëpolar po shfaqet si sfidë serioze ndaj status quosë perëndimore dhe në kushtet aktuale përbën një paradigmë të re për marrëdhëniet globale¹.

Fjalë kyçe: rendi i ri botëror, shumëpolari, Putin, Kina, BRICS, diplomaci, dollar, marrëdhënie ndërkombëtare.

Hyrje

Në fillim të shekullit XXI, bota është në një fazë të transformimeve të thella gjeopolitike, ku aktorë si Rusia dhe Kina sfidojnë hapur rendin global të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara dhe aleatët perëndimorë². Sfondi për këtë ndryshim reflektohet në rritjen e tensioneve strategjike, sanksioneve ekonomike ndërshtetërore si dhe përplasjes së interesave në rajone kyçe si Ukraina, Lindja e Mesme, Afrika, Azia Juglindore dhe Amerika Latine³.

Problemi qendror kërkimor është nëse ky promovim i një rendi shumëpolar ka potencial të riformatojë bashkëpunimin, sigurinë dhe rivalitetin mes shteteve më të fuqishme të botës. Objektivi i këtij studimi është të analizojë realitetin e rritjes së ndikimit të Rusisë dhe Kinës si dy fuqi rivale ndaj Perëndimit; të vlerësojë veprimet diplomatike, ushtarake dhe ekonomike që kanë shtrirje globale; si dhe të analizojë reagimet e vendeve të tjera ndaj këtij transicioni.

Rëndësia shkencore e analizës qëndron te pasqyrimi i një paradigme të re ndërkombëtare që sfidon teoritë klasike të hegjemonisë, me shpresa për një ekuilibër të ri të fuqisë që mund të ndryshojë tërë strukturën e sistemit politik botëror².

Përpunimi i Përmbajtjes

Presidenti rus Vladimir Putin, me rastin e vizitës së tij në Kinë, theksoi në intervista dhe forume ndërkombëtare se promovimi i rendit të ri botëror shumëpolar është çelësi për zgjidhjen e krizave aktuale globale, duke shprehur qartë se bashkëpunimi me Kinën është një aks kryesor për këtë proces⁴. Samiti i Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait (SCO) në Tianjin, Kinë, shënoi një etapë të re në afirmimin e bashkëpunimit strategjik, pasi mblodhi përfaqësues nga mbi 20 shtete dhe dhjetëra organizata ndërkombëtare⁵.

Ndër faktet kryesore diplomatike, theksohet që Kina dhe Rusia kanë arritur marrëveshje të zgjeruara për eliminimin gradual të përdorimit të dollarit amerikan në shkëmbimet dypalëshe, duke përdorur më shumë monedhat kombëtare për tregtinë e naftës, gazit dhe resurseve të tjera natyrore⁶. Kjo është reflektuar në marrëveshjet konkrete mes bankave qendrore dhe në nismat e përbashkëta të BRICS për të promovuar alternative financiare, si bankat e reja ndërkombëtare dhe programet për zhvillimin e infrastrukturës e teknologjisë digjitale⁷.

Në aspektin ushtarak, është vënë re një intensifikim i stërvitjeve të përbashkëta detare midis Rusisë dhe Kinës në Paqësor dhe Oqeanin Indian, që synojnë të demonstrojnë aftësinë për të operuar bashkërisht në rast të krizave rajonale ose përshkallëzimeve kundër interesave perëndimore⁸. Veçanërisht, programet e reformës ushtarake të Kinës dhe ndihmesa teknologjike ruse në modernizimin e aparaturave luftarake kanë qenë tema të rëndësishme në samit.

Në rang global, Kina ka forcuar ndjeshëm ndikimin në Afrikë duke rritur projektet infrastrukturore dhe blerjet e resurseve strategjike, ndërsa Rusia ka mbështetur politika të reja energjetike me Arabinë Saudite, Iranin dhe Venezuelën – çka ka rritur potencialin e partneriteteve të reja jashtë sistemit tradicional të Perëndimit⁹. Ndërkohë, pjesëmarrja e shteteve si India, Irani, Turqia, Serbia e të tjerë në samit tregon për përpjekjen për të ndërtuar një pol të dytë vendimmarrës global, gjithnjë më i pavarur nga strukturat euro-atlantike¹⁰.

Qasja shumëpolare po sfidon gjithashtu edhe rendin informativ global, përmes rritjes së “luftës hibride” (cyber, media, dezinformim) dhe përdorimit të mjeteve të reja për mbrojtjen e interesave të aktorëve të rinj globalë¹¹. Veprimet konkrete përfshijnë edhe veto të përbashkëta në Këshillin e Sigurimit të OKB-së për çështje të rëndësishme të agjendës së sigurisë ndërkombëtare¹².

Përfundim dhe Rekomandime

Analiza tregon se lëvizja ruso-kineze për promovimin e rendit të ri shumëpolar nuk është më vetëm diskurs politik, por është kthyer në realitet me veprime të mirëkoordinuara në fusha kyçe si diplomacia, ekonomia dhe ushtarakja¹³. Këto zhvillime kërkojnë përgjigje të reja nga vendet perëndimore dhe sugjerohen si objekt i domosdoshëm për studime të mëtejshme shkencore mbi teoritë e sistemit ndërkombëtar dhe të sigurisë kolektive.

Rekomandohet që kërkimi i ardhshëm të fokusohet në analizën komparative të modeleve të bashkëpunimit ndër-rajonal, matjen e ndikimit real të veprimeve financiare ruso-kineze në tregjet globale dhe evidentimin e mundësive e kërcënimeve që sjell kjo paradigmë e re për shtetet e vogla apo të mesme. Vëmendje të veçantë duhet t’i kushtohet mekanizmave të ri të diplomacisë digjitale dhe ndikimit të BRICS/ SCO si platforma alternative ndaj organizatave të vjetra ndërkombëtare.

Pa dyshim, rendi i ri shumëpolar po formëson sistemin botëror të shekullit XXI dhe meriton të trajtohet më gjerësisht në agjendën akademike, strategjike dhe diplomatike të aktorëve globalë¹⁴.

Literatura e shfrytëzuar

1. Putin do të ringjallë idenë e botës shumëpolare në samitin në Kinë – slobodenpecat.mk

2. Putini po shkon në Kinë, ai do të mbështesë idenë e një rendi të ri botëror – tetovasot.com

3. Autokratët mblidhen në Kinë për të diskutuar ‘rendin e ri botëror’ – veriu.info

4. Planet e Rusisë dhe Kinës për një rend të ri botëror – koha.mk

5. Lamtumirë perëndim! Kina dhe Rusia paralajmërojnë rendin e ri botëror – indeksonline.net

6. BRICS: Zhvendosja e shkëmbimeve në monedhat kombëtare – slobodenpecat.mk

7. Bankat ndërkombëtare të BRICS – indeksonline.net

8. Stërvitjet ushtarake Rusi-Kinë dhe reformat në ushtri – slobodenpecat.mk

9. Kina në Afrikë, Rusia me partnerë të rinj energjetikë – tetovasot.com

10. India, Irani, Turqia në samitin e Shangait – veriu.info

11. Lufta hibride dhe siguria kibernetike – tetovasot.com

12. Veto në KS të OKB-së, roli i BRICS/SCO – slobodenpecat.mk

13. Analiza e veprimeve diplomatike ruso-kineze – koha.mk

14. Rendi shumëpolar si paradigmë akademike – indeksonline.net

comment Për komente lëvizni më poshtë
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat