Qeveria Kurti IV: Shumicë e brishtë parlamentare dhe mundësi për përfundim të parakohshëm të mandatit

Opinione

Qeveria Kurti IV: Shumicë e brishtë parlamentare dhe mundësi për përfundim të parakohshëm të mandatit

Nga: Adnan Qaka Më: 12 nëntor 2026 Në ora: 10:03
Adnan Qaka

Qeveria Kurti IV është formuar me 62 vota në Kuvendin e Republikës së Kosovës, përkatësisht me mbështetjen e 53 deputetëve të Lëvizjes Vetëvendosje dhe nëntë deputetëve nga komunitetet joshumicë, kryesisht nga komunitetet jo-serbe. Ky numër votash i siguron Qeverisë mbështetjen e nevojshme parlamentare për formimin e saj, miratimin e ligjeve të zakonshme dhe funksionalitetin e përgjithshëm institucional.

Megjithatë, një shumicë e tillë nuk përbën garanci për stabilitet të qëndrueshëm politik, pasi diferenca e vogël mbi pragun minimal të shumicës parlamentare e bën Qeverinë potencialisht të cenueshme ndaj ndryshimeve të qëndrimeve politike të deputetëve që e mbështesin.

Në veçanti, mbështetja e nëntë deputetëve nga komunitetet joshumicë mund të shndërrohet në faktor përcaktues për qëndrueshmërinë e shumicës qeverisëse, duke krijuar hapësirë për kërkesa të reja politike dhe institucionale, por edhe për rinegocimin e mbështetjes së tyre parlamentare.

Për më tepër, nuk mund të përjashtohet mundësia që një apo disa deputetë të kësaj shumice të ndryshojnë qëndrimin politik dhe të rreshtohen përkrah opozitës, duke e vënë drejtpërdrejt në pikëpyetje vazhdimësinë e Qeverisë.

Zgjedhja e Qeverisë së Republikës së Kosovës rregullohet shprehimisht me nenin 95 të Kushtetutës, ku paragrafi 3 përcakton se Qeveria konsiderohet e zgjedhur nëse merr shumicën e votave të të gjithë deputetëve të Kuvendit. Kjo dispozitë nënkupton se, nga përbërja prej 120 deputetësh, nevojiten së paku 61 vota për zgjedhjen e Qeverisë.

Ndërkaq, neni 100 i Kushtetutës përcakton mekanizmin kushtetues për vënien në përgjegjësi politike të Qeverisë përmes mocionit të mosbesimit, duke përcaktuar subjektet e autorizuara për inicimin e tij, si dhe garancitë procedurale që e shoqërojnë këtë proces.

Në rastin konkret, për ta rrëzuar Qeverinë Kurti IV, opozitës, edhe nëse do të arrinte të vepronte e bashkuar dhe të siguronte mbështetjen e të gjithë 58 deputetëve të saj, do t'i nevojiteshin së paku edhe tri vota nga deputetët që aktualisht përbëjnë shumicën qeverisëse. Kjo e bën veçanërisht të rëndësishme ruajtjen e kohezionit politik brenda shumicës parlamentare, pasi çdo lëkundje e saj mund të krijojë mundësi reale për ndryshimin e raportit të forcave në Kuvend.

Konkretisht, neni 100, paragrafi 1, përcakton se mocioni i mosbesimit ndaj Qeverisë mund të iniciohet me propozimin e një të tretës së të gjithë deputetëve, që në rastin e Kuvendit të Kosovës nënkupton 40 deputetë. Kjo dispozitë i jep një pakice të konsiderueshme parlamentare të drejtën kushtetuese për të iniciuar procedurën e mosbesimit ndaj Qeverisë, duke krijuar një mekanizëm efektiv të kontrollit parlamentar dhe të përgjegjësisë politike të ekzekutivit.

Në këtë kuptim, opozita nuk ka nevojë ta ketë paraprakisht shumicën e nevojshme për rrëzimin e Qeverisë, por vetëm numrin e kërkuar kushtetues për ta iniciuar mocionin dhe për ta vendosur atë në procedurë parlamentare.

Më tej, neni 100, paragrafi 3, përcakton se mocioni i mosbesimit vihet në rend dite jo më vonë se pesë ditë dhe jo më herët se dy ditë nga dita e parashtrimit të tij. Kjo dispozitë garanton që mocioni të shqyrtohet brenda një afati të përcaktuar kushtetues, duke mundësuar ushtrimin e kontrollit parlamentar ndaj Qeverisë pa zvarritje të panevojshme procedurale.

Ndërkaq, neni 100, paragrafi 4, përcakton se mocioni i mosbesimit konsiderohet i pranuar nëse për të votojnë shumica e të gjithë deputetëve të Kuvendit, përkatësisht së paku 61 deputetë, me ç'rast Qeveria shkarkohet. Pra, pragu kushtetues për rrëzimin e Qeverisë është i njëjtë me atë që kërkohet për formimin e saj.

Për rrjedhojë, konsideroj se Qeveria Kurti IV nuk e ka një bazë aq të qëndrueshme parlamentare sa të garantojë stabilitet të plotë politik dhe përfundimin e mandatit kushtetues. Përkundrazi, pres që opozita të intensifikojë përpjekjet politike për të siguruar mbështetjen e deputetëve nga radhët e shumicës qeverisëse, me synimin që, përmes një mocioni të mosbesimit, të krijojë kushtet parlamentare për rrëzimin e saj.

Në këtë rrethanë, mundësia e krijimit të një shumice të re parlamentare nuk mund të përjashtohet, por realizimi i saj do të varet nga gatishmëria e deputetëve për të ndryshuar pozicionet e tyre politike dhe nga aftësia e opozitës për të ndërtuar një alternativë të besueshme parlamentare.

Nëse një gjë e tillë nuk arrihet, vendi mund të përballet me bllokada institucionale, vështirësi në vendimmarrje dhe, eventualisht, me zgjedhje të parakohshme.

Duke marrë parasysh brishtësinë e shumicës parlamentare, dinamikat e brendshme politike dhe zhvillimet në marrëdhëniet ndërkombëtare, vlerësoj se kjo Qeveri do ta ketë të vështirë ta përfundojë mandatin e plotë kushtetues.

Parashikimi im politik është se Qeveria Kurti IV do të përballet me sfida serioze të qëndrueshmërisë dhe se mundësia e përfundimit të mandatit të saj përpara afatit kushtetues mbetet e madhe, dhe mendojë se kjo qeveri mund të jetoj maksimalisht dy vite; megjithatë, zhvillimet konkrete politike do të jenë përcaktuese për jetëgjatësinë e saj.

Përtej çështjes së stabilitetit parlamentar, vlerësimi im për performancën qeverisëse mbetet thellësisht kritik. Deri më tani, sipas vlerësimit tim, nuk është paraqitur një plan bindës dhe gjithëpërfshirës zhvillimor që do të mundësonte transformim substancial ekonomik dhe institucional të vendit.

Përvoja e viteve të qeverisjes së Lëvizjes Vetëvendosje nuk ka dëshmuar realizim të kënaqshëm të projekteve madhore zhvillimore dhe investimeve që do të prodhonin ndryshime strukturore në ekonominë e Kosovës.

Përkundrazi, vendi ka shfaqur ngecje në disa fusha jetike, veçanërisht në zhvillimin ekonomik, shëndetësi, drejtësi, arsim dhe diplomaci. Në këto fusha, vlerësoj se mungesa e rezultateve konkrete, dobësitë në planifikimin strategjik dhe mungesa e një orientimi të qartë zhvillimor kanë ndikuar negativisht në performancën e institucioneve shtetërore.

Fatkeqësisht, sipas vlerësimit tim, qeverisja e Lëvizjes Vetëvendosje po vazhdon të riprodhojë të njëjtat modele të dobëta të qeverisjes që e kanë karakterizuar politikën institucionale të Kosovës që nga përfundimi i luftës, duke mos arritur të sjellë ndryshimin substancial që qytetarët kanë pritur.

Prandaj, nuk pres që kjo Qeveri, në kushtet aktuale politike dhe me qasjen e deritanishme qeverisëse, të prodhojë transformimin e nevojshëm ekonomik, institucional dhe shoqëror të Republikës së Kosovës.

Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat