Rëndësia e luftës kundër korrupsionit: Analizë e pozicionit të Maqedonisë së Veriut, Shqipërisë dhe Kosovës në indeksin global 2024

Opinione

Rëndësia e luftës kundër korrupsionit: Analizë e pozicionit të Maqedonisë së Veriut, Shqipërisë dhe Kosovës në indeksin global 2024

Nga: Prof.dr.Muhamet Racaj Më: 12 shtator 2025 Në ora: 09:14
Prof.dr.Muhamet Racaj

Korruptimi është një fenomen global me ndikim të thellë në ekonomitë, politikat dhe strukturat shoqërore në mbarë botën. Transparency International prej vitit 1995 mat perceptimet e korrupsionit përmes Indeksit të Perceptimit të Korruptimit, i cili përdor mendimin e ekspertëve dhe komunitetit të biznesit lidhur me korrupsionin në sektorin publik në 180 vende. Analiza tregon se vendet me demokraci të forta kanë nivele shumë më të ulëta korrupsioni, ndërsa rajonet me institucione të dobëta dhe konflikte sociale vazhdojnë të kenë problematika të mëdha në këtë fushë. Ky studim synon të analizojë pozicionin e Maqedonisë së Veriut, Shqipërisë dhe Kosovës në këtë indeks për vitin 2024 dhe të vlerësojë ndikimin që ka korrupsioni në zhvillimin dhe stabilitetin e këtyre vendeve. Kjo kërkim shërben si një kontribut në literaturën rajonale për sfidat e luftës kundër korrupsionit dhe është i rëndësishëm për politikëbërësit dhe aktorët në fushën e drejtësisë dhe zhvillimit.

Elaborimi i përmbajtjes 

Korruptimi paraqet një sfidë serioze me pasoja të shumta negative në zhvillimin ekonomik, institucional dhe demokratik. Ai rrit koston e bizneseve, pengon investimet e huaja dhe dobëson cilësinë e shërbimeve publike. Transparency International përdor Indeksin e Perceptimit të Korruptimit për të matur perceptimin mbi korrupsionin në sektorin publik, duke përfshirë vlerësime nga ekspertë dhe komuniteti i biznesit në 180 vende.

Në vitin 2024, më shumë se 66% e vendeve kanë nivele të larta ose të pandryshuara në korrupsion, me një mesatare globale prej vetëm 43 pikësh nga 100. Kjo dëshmon një stagnim dhe mungesë përparimi në luftën kundër korrupsionit globalisht. Vendet me performancën më të mirë në indeks janë si Danimarka, Finlanda dhe Singapori, të cilat karakterizohen nga institucione të forta dhe sisteme gjyqësore të besueshme, ndërsa në fund të klasifikimit janë vende me konflikte dhe mungesë sundimi ligjor, për shembull Sudani i Jugut, Somalia dhe Venezuela.

Në rajonin e Ballkanit Perëndimor, situata paraqitet komplekse.

︎Maqedonia e Veriut është renditur në vendin e 88 me 40 pikë, që tregon një rënie nga viti i kaluar. Ky ulje e pozitës dhe pikëve pasqyron ndikimin e skandaleve të shumta, veçanërisht në sistemin e drejtësisë, Këshillin Gjyqësor dhe Akademinë e Gjyqtarëve dhe Prokurorëve. Mosndëshkimi i korrupsionit në nivele të larta dhe ndikimet politike në gjyqësor janë faktorë që kanë dobësuar institucionet. Kjo situatë ka kontribuar në rënien prej 12 pozicionesh në renditje, duke e renditur Maqedoninë e Veriut në pjesën e poshtme të indeksit në mesin e 180 vendeve.

︎Shqipëria ka përmirësuar rezultatin në 42 pikë dhe pozicionohet në vendin e 80. Ky është një progres i rëndësishëm krahasuar me vitet e mëparshme dhe pasqyron avancime në hetimet dhe ndjekjet penale lidhur me korrupsionin, falë punës së prokurorisë dhe gjykatave të specializuara (SPAK). Megjithatë, raportet theksojnë se përparimi i mëtejshëm varet nga zbatimi efektiv i legjislacionit dhe mbikëqyrja ndaj ekzekutivit.

︎Kosova gëzon një tendencë të lehtë përmirësimi, me 44 pikë, duke u renditur në vendin e 73. Ky rezultat e vendos Kosovën përpara Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut në rajon. Megjithatë, rajoni vazhdon të ketë mesatare të ulët për shkak të sfidave me sundimin e ligjit, autokracinë në rritje dhe institucione të dobëta demokratike. KDI në Kosovë ka rekomanduar që lufta kundër korrupsionit të bëhet prioritet për institucionet e reja qeverisëse, me fokus në strategji dhe burime financiare adekuate.

Këto të dhëna tregojnë qartë se korrupsioni mbetet një sfidë e madhe institucionale për këto tre vende dhe kërkon reforma të thella në drejtësi dhe forcim të institucioneve, si dhe bashkëpunim më të madh rajonal dhe ndërkombëtar për të arritur rezultate të prekshme në luftën kundër këtij fenomeni.

Në përgjithësi, raporti thekson rëndësinë e transparencës, pavarësisë së gjyqësorit, medias së lirë dhe pjesëmarrjes së qytetarëve për një luftë efektive kundër korrupsionit. Kjo është e nevojshme, sepse demokracitë e plota në botë kanë një nivel mesatar prej 73 pikësh në indeks, kurse regjimet autoritare vetëm 33. Kjo konfirmon se lufta kundër korrupsionit kërkon struktura të forta institucionale dhe mbështetje aktive sociale.

Veçanërisht në Ballkanin Perëndimor, këto sfida nxisin nevojën për reforma serioze institucionale, me qëllim forcimin e institucionit të sundimit të ligjit dhe krijimin e një shoqërie civile të fuqishme që mund të ushtrojë kontroll dhe përgjegjësi ndaj qeverisë. Mbështetja ndërkombëtare dhe integrimi në strukturat evropiane mund të shërbejnë si mundësi strategjike për avancimin e këtyre reformave dhe për promovimin e zhvillimit të qëndrueshëm ekonomik dhe demokratik në rajon.

︎Përfundimi dhe rekomandimet

Ky studim konstaton se korrupsioni mbetet një nga sfidat kryesore që pengon stabilitetin dhe zhvillimin në mbarë botën. Vendet e Ballkanit Perëndimor, përfshirë Maqedoninë e Veriut, Shqipërinë dhe Kosovën, tregojnë nivele të moderuara korrupsioni me ndryshime në pozicionim, që reflektojnë sfidat dhe arritjet e tyre në këtë luftë.

Është e rëndësishme që këto vende të përqendrohen në forcimin e institucioneve, transparencës dhe sundimit të ligjit për të arritur zhvillim ekonomik dhe demokratik të qëndrueshëm. Rekomandohet intensifikimi i bashkëpunimit rajonal dhe ndërkombëtar për ndarjen e eksperiencave dhe implementimin e praktikave më të mira anti-korrupsion.

Në përfundim, kjo analizë nxit reflektim thelbësor mbi nevojën për politika publike efektive dhe reforma institucionale si shtylla kryesore për përmirësimin e situatës. Ky artikull sugjeron edhe më tepër nevojën për hulumtime të thelluara mbi efektivitetin e masave kundër korrupsionit dhe ndikimin e tyre social-ekonomik. Lufta kundër korrupsionit është themeli për një shoqëri të drejtë dhe zhvillim të qëndrueshëm, dhe duhet të vazhdojë me përpjekje të koordinuara për të siguruar rezultate konkrete në këtë fushë.

comment Për komente lëvizni më poshtë
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat